atha ekādaśo ‘dhyāyaḥ – viśva-rūpa-darśana-yogaḥ

A oto rozdział jedenasty: „Joga oglądu postaci wszystkiego”


Śāṃkara


bhagavato vibhūtaya uktāḥ | tatra ca viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat [gītā 10.42] iti bhagavatābhihitaṃ śrutvā yat jagad-ātma-rūpam, ādyam aiśvaraṃ tat sākṣāt-kartum icchann arjuna uvāca
 

Rāmānuja


evaṃ bhaktiyoganiṣpattaye tadvivṛddhaye ca sakaletaravilakṣaṇena svābhāvikena bhagavadasādhāraṇena kalyāṇaguṇagaṇena saha bhagavataḥ sarvātmatvaṃ tata eva tadvyatiriktasya kṛtsnasya cidacidātmakasya vastujātasya taccharīratayā tadāyattasvarūpasthitipravṛttitvaṃ coktam / tam etaṃ bhagavadasādhāraṇaṃ svabhāvaṃ kṛtsnasya tadāyattasvarūpasthitipravṛttitāṃ ca bhagavatsakāśād upaśrutya evam eveti nityaś ca tathābhūtaṃ bhagavantaṃ sākṣātkartukāmo ‚rjuna uvāca / tathaiva bhagavatprasādād anantaraṃ drakṣyati / „sarvāścaryamayaṃ devam anantaṃ viśvatomukham … tatraikasthaṃ jagat kṛtsnaṃ pratibhaktam anekadhāḥ” iti hi vakṣyate /
 

Śrīdhara


vibhūti-vaibhavaṃ procya kṛpayā parayā hariḥ |
didṛkṣor arjunasyātha viśva-rūpam adarśayat ||
 

Viśvanātha


ekādaśe viśvarūpaṃ dṛṣṭvā sambhrānta-dhīḥ stuvan |
pārtha ānandito darśayitvā svaṃ hariṇā punaḥ ||
 

Baladeva


ekādaśe viśva-rūpaṃ vilokya trasta-dhīḥ stuvan |
darśayitvā svakaṃ rūpaṃ hariṇā harṣito ‚rjunaḥ ||
 
 

BhG 11.1

arjuna uvāca
mad-anugrahāya paramaṃ guhyam adhyātma-saṃjñitam
yat tvayoktaṃ vacas tena moho yaṃ vigato mama

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


arjuna uvāca (Ardźuna rzekł):
mad-anugrahāya (z życzliwości dla mnie) tvayā (przez ciebie) yat paramam guhyam (które najbardziej tajemne) adhyātma-saṃjñitam vacaḥ (słowo zwane rządcą jaźni) uktam [asti] (jest powiedziane),
tena (dzięki temu) mama (moje) ayam mohaḥ (to omroczenie) vigataḥ [asti] (jest zniszczone).
 

tłumaczenie polskie


Ardźuna rzekł:
Z życzliwości do mnie przekazałeś mi tę najbardziej tajemną naukę
o nadjaźni. Dzięki niej moje omroczenie jest zniszczone.
 

analiza gramatyczna

arjunaḥ arjuna 1i.1 m. biały, jasny;
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
mad-anugrahāya mad-anugraha 4i.1 m. z życzliwości dla mnie (od: mat – forma podstawowa zaimka osobowego ’ja’ w l.poj. używana głównie na początku złożeń; anu-grah – otrzymywać, traktować uprzejmie, łaskawie, anugraha – uprzejmość, przychylność, życzliwość, łaskawość);
paramam parama 1i.1 n. najdoskonalsze, najlepsze (stopień najwyższy od: para – daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny);
guhyam guhya (guh – przykrywać, chować) PF 1i.1 n. do schowania, sekretne, tajemnicze;
adhyātma-saṃjñitam adhy-ātma-saṃjñita 1i.1 n. zwane rządcą jaźni (od: adhi – ponad; ātman – jaźń; adhy-ātma – własny, Najwyższy Duch, Nadjaźń; : sam-jñā – być jednej opinii, rozumieć, caus. PP saṃjñita – ogłoszone, nazywane);
yat yat sn. 1i.1 n. które;
tvayā yuṣmat sn. 3i.1 przez ciebie;
uktam ukta (vac – mówić) PP 1i.1 n. nazwane, powiedziane;
vacaḥ vacas 1i.1 n. słowo, wypowiedź (od: vac – mówić);
tena tat sn. 3i.1 m. przez to, tym;
mohaḥ moha 1i.1 m. ogłupienie, omroczenie, oszołomienie, zamęt (od: muh – mylić się, być skonfundowanym, omroczonym, ogłupiałym);
ayam idam sn. 1i.1 m. ten;
vigataḥ vigata (vi-gam – odchodzić) PP 1i.1 m. odeszły, usunięty;
mama asmat sn. 6i.1 mój;

 

warianty tekstu


adhyātma-saṃjñitamadhyātma-saṃjñikam (nazywane rządcą jaźni);
yat tvayoktaṃ → yas tvayoktaṃ (który, przez ciebie powiedziane);
 
 



Śāṃkara


mad-anugrahāya mamānugrahārthaṃ paramaṃ niratiśayaṃ guhyaṃ gopyam adhyātma-saṃjñitam ātmānātma-viveka-viṣayaṃ yat tvayoktaṃ vaco vākyaṃ tena te vacasā moho’yaṃ vigato mama | aviveka-buddhir apagatety arthaḥ
 

Rāmānuja


dehātmābhimānarūpamohena mohitasya mamānugrahaikaprayojanāya paramaṃ guhyam paramaṃ rahasyam adhyātmasaṃjñitam ātmani vaktavyaṃ vacaḥ, „na tv evāhaṃ jātu nāsam” ityādi, „tasmād yogī bhavārjuna” ity etadantaṃ yat tvayoktam, tenāyam mamātmaviṣayo mohaḥ sarvo vigataḥ dūrato nirastaḥ
 

Śrīdhara


pūrvādhyāyānte viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat iti viśvātmakaṃ pārameśvaraṃ rūpam utkṣiptam | tad-didṛkṣuḥ pūrvoktam abhinandann arjuna uvāca mad-anugrahāyeti caturbhiḥ | mad-anugrahāya śoka-nivṛttaye | paramaṃ paramātma-niṣṭhaṃ guhyaṃ gopyam api adhyātma-saṃjñitam ātmānātma-viveka-viṣayam | yat tvayoktaṃ vacaḥ aśocyān anvaśocas tvam ity ādi ṣaṣṭhādhyāya-paryantaṃ yad vākyam | tena mamāyaṃ mohaḥ – ahaṃ hantā ete hanyante ity ādi lakṣaṇo bhramaḥ | vigato vinaṣṭaḥ | ātmanaḥ kartṛtvādy-abhāvokteḥ
 

Madhusūdana


pūrvādhyāye nānā-vibhūtīr uktvā viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat iti viśvātmakaṃ pārameśvaraṃ rūpaṃ bhagavatābhihitaṃ śrutvā paramotkaṇṭhitas tat-sākṣātkartum icchan pūrvoktam abhinandan mad iti | mad-anugrahāya śoka-nivṛtty-upakārāya paramaṃ niratiśaya-puruṣārtha-paryavasāyi guhyaṃ gopyaṃ yasmai kasmaicid vaktum anarham api | adhyātma-saṃjñitam adhyātmam iti śabditam ātmānātma-viveka-viṣayam aśocyān anvaśocas tvam ity ādi-ṣaṣṭhādhyāya-paryantaṃ tv apadārtha-pradhānaṃ yat tvayā parama-kāruṇikena sarvajñenoktaṃ vaco vākyaṃ tena vākyenāham eṣāṃ hantā mayaite hanyanta ity ādivividha-viparyāsa-lakṣaṇo moho ‚yam anubhava-sākṣiko vigato vinaṣṭo mama | tatrāsakṛd ātmanaḥ sarva-vikriyā-śūnyatvokteḥ
 

Viśvanātha


pūrvādhyāyānte viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat iti sarva-vibhūty-āśrayam ādi-puruṣaṃ sva-priya-sakhasyāṃśaṃ śrutvā paramānanda-nimagnas tad-rūpaṃ didṛkṣamāṇo bhagavad-uktam abhinandati mad-anugrahāyeti tribhiḥ | adhyātmaṃ iti saptamy-arthe avyayībhāvād ātmanīty arthaḥ | ātmani yā yā saṃjñā vibhūti-lakṣaṇā sā saṃjātā yasya tad-vacaḥ | mohas tad-aiśvaryājñānam
 

Baladeva


pūrvatra aham ātmā guḍākeśa sarva-bhūtāśaya-sthitaḥ iti vibhūti-kathanopakrame viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam iti tad-upasaṃhāre ca nikhila-vibhūty-āśrayo mahat-sraṣṭā puruṣaḥ svasya kṛṣṇasyāvatāraḥ, sa tu mahat-sraṣṭādi-sarvāvatārīti tan-mukhāt pratītya sakhyānanda-sindhu-nimagno ‚rjunas tat-puruṣa-rūpaṃ didṛkṣuḥ kṛṣṇoktam anuvadati mad iti | mad-anugrahāyādhyātma-saṃjñitam vibhūti-viṣayakaṃ yad vacas tvayoktaṃ tena mama mohaḥ kathaṃ vidyām ity-ādy-ukto vigato naṣṭaḥ | adhyātmam ātmani paramātmani tvayi yā vibhūti-lakṣaṇā saṃjñā sā jātā | yasya tad-vacaḥ vibhakty-arthe ‚vyayībhāvaḥ | paramaṃ guhyam atirahasyaṃ tvad-anyāgamyam ity arthaḥ
 
 



Michalski


Ardżuna rzekł:
Wobec tych słów, wyrzeczonych przez ciebie dla mego zbawienia, – wzniosłych, tajemnych, o najwyższym Atmanie, – rozwiała się całkiem moja niepewność.
 

Olszewski


Ardźuna.
Wzniosła tajemnica Duszy najwyższej, którąś mi oznajmił gwoli zbawieniu memu. oddaliła błąd odemnie.
 

Dynowska


Ardżuna rzecze:
Otoś objawił, miłością dla mnie wiedziony, to Słowo najtajniejszej tajemnicy o Najwyższym Duchu i rozwiała się moja niewiedza;
 

Sachse


Ardżuna rzekł:
Wypowiedziałeś — by dodać mi otuchy —
słowo doskonałe i tajemne o atmanie.
I oto dzięki niemu pierzchło me zaślepienie.
 

Kudelska


Ardżuna powiada:
O, wzniosła to tajemnica, Twe słowa o najwyższym duchu, które mi wyjawiłeś,
Okazując tym samym wielką łaskę, rozproszyły mą niewiedzę.
 

Rucińska


Rzekł Ardżuna:
Od stów, którymiś najgłębszą duchową tę tajemnicę
Ku niej pocieszę wyjawił, zniknęło me zaślepienie!
 

Szuwalska


Ardżuna odpowiedział: »Odkryłeś przede mną
Największą tajemnicę o pierwszej istocie.
Dotąd żyłem w złudzeniu.
 

Jurewicz


Ardźuna rzekł:
„Pouczenie – tajemnica najwyższa, najgłębszym Jestestwem zwana – które z łaskawości ku mnie mówiłeś, rozproszyło moje omroczenie.
 
 

BhG 11.2

bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā
tvattaḥ kamala-patrākṣa māhātmyam api cāvyayam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he kamala-patrākṣa (o posiadający oczy [niczym] płatki lotosu!),
tvattaḥ hi (zaiste od ciebie) mayā (przeze mnie) bhūtānām (bytów) bhavāpyayau (istnienie i zniszczenie) vistaraśaḥ (obszernie) śrutau (usłyszane),
api ca (jak również) avyayam māhātmyam (niewyczerpana chwała) [śrutam] (usłyszana).
 

tłumaczenie polskie


O lotosooki, szeroko opisałeś mi istnienie i zniszczenie bytów,
a także [twą] niewyczerpaną chwałę.
 

analiza gramatyczna

bhavāpyayau bhava-apyaya 1i.2 m. ; DV : bhavaś cāpyayaś ca itiistnienie i zniszczenie (od: bhū – być, bhava  – byt; apa-i – odchodzić, znikać, apy-aya – zniknięcie, zniszczenie);
hi av. ponieważ, albowiem, właśnie, zaiste, z pewnością;
bhūtānām bhūta (bhū – być) PP 6i.3 m. bytów, istot (od: bhūta – będący, prawdziwy, istota, byt);
śrutau śruta (śru – słuchać) PP 1i.2 m. usłyszane;
vistaraśaḥ av. rozlegle, rozwlekle, w pełni (od: vi-stṛ – rozciągać, ekspandować, vistara – rozwlekły);
mayā asmat sn. 3i.1 przeze mnie;
tvattaḥ av. od ciebie (od: tvā / tvat – forma podstawowa zaimka osobowego ’ty’ w l.poj. używana głównie na początku złożeń; nieodmienny ablativus zakończony na: -tas);
kamala-patrākṣa kamala-patra-akṣa 8i.1 m. ; BV : yasyākṣiṇī kamalasya patrāv iva staḥ saḥ ten, którego oczy są niczym płatki lotosu (od: kamala – różowy, lotos; patra / pattra – skrzydło, liść, płatek, kartka; īkṣ – widzieć lub – osiągać, docierać, akṣa = akṣi  – oko);
māhātmyam māhā-ātmya 1i.1 n. wielkość, wspaniałość, majestat (od: mah – powiększać, mahant – wielki; ātman – jaźń);
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
ca av. i;
avyayam a-vyaya 1i.1 n. niezmienne (od: vi-i – odchodzić, znikać, vyaya – odejście, rozchód, zniszczenie);

 

warianty tekstu


bhavāpyayau bhavātyayau / bhavāvyayau / prabhavāpyayau (byt i odejście / byt i niezniszczalność / powstanie i zniszczenie);
vistaraśo → visarato (obszernie);
 
 



Śāṃkara


kiṃ ca—
bhava utpattir apyayaḥ pralayas tau bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśaḥ mayā, na saṃkṣepataḥ | tvattas tvat-sakāśāt | kamala-patrākṣa kamalasya patraṃ kamala-patraṃ tadvad akṣiṇī yasya tava sa tvaṃ kamala-patrākṣo, he kamalapatrākṣa ! mahātmano bhāvo māhātmyam api cāvyayam akṣayam | śrutam ity anuvartate
 

Rāmānuja


tathā ca
saptamaprabhṛti daśamaparyante tvadvyatiriktānāṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ tvattaḥ paramātmano bhavāpyayau utpattipralayau vistaraśo mayā śrutau hi / kamalapatrākṣa, tava avyayaṃ nityaṃ sarvacetanācetanavastuśeṣitvaṃ jñānabalādikalyāṇaguṇagaṇais tavaiva parataratvaṃ sarvādhāratvaṃ cintitanimiṣitādisarvapravṛttiṣu tavaiva pravartayitṛtvam ityādi aparimitaṃ māhātmyaṃ ca śrutam / hiśabdo vakṣyamāṇadidṛkṣādyotanārthaḥ
 

Śrīdhara


kiṃ ca bhavāpyayāv iti | bhūtānāṃ bhavāpyayau sṛṣṭi-pralayau tvattaḥ sakāśād eva bhavataḥ | iti śrutaṃ mayā | ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayas tathā ity ādau | vistaraśaḥ punaḥ punaḥ | kamalasya patre iva suprasanne viśāle akṣiṇī yasya tava he kamala-patrākṣa ! māhātmyam api cāvyayam akṣayaṃ śrutam | viśva-sṛṣṭy-ādi-kartṛtve ‚pi sarva-niyantṛtve ‚pi śubhāśubha-karma-kārayitṛtve ‚pi bandha-mokṣādi-vicitra-phala-dātṛtve ‚pi avikārāvaidharmyāsaṅgaudāsīnyādi-lakṣaṇam aparimitaṃ mahattvaṃ ca śrutam – avyaktaṃ vyaktim āpannaṃ manyante mām abuddhayaḥ iti | mayā tatam idaṃ sarvam iti | na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti iti | samo ‚haṃ sarva-bhūteṣu ity ādinā | atas tvat-paratantratvād api jīvānām ahaṃ kartety ādir madīyo moho vigata iti bhāvaḥ
 

Madhusūdana


tathā saptamād ārabhya daśama-paryantaṃ tat-padārtha-nirṇaya-pradhānam api bhagavato vacanaṃ mayā śrutam ity āha bhavāpyayāv iti | bhūtānāṃ bhavāpyayāv utpatti-pralayau tvatta eva bhavantau tvatta eva vistaraśo mayā śrutau na tu saṃkṣepeṇāsakṛd ity arthaḥ | kamalasya patre iva dīrghe raktānte parama-manorame akṣiṇī yasya tava sa tvaṃ he kamala-patrākṣa ! atisaundaryātiśayollekho ‚yaṃ premātiśayāt | na kevalaṃ bhavāpyayau tvattaḥ śrutau mahātmanas tava bhāvo māhātmyam atiśayaiśvaryaṃ viśva-sṛṣṭy-ādi-kartṛtve ‚py avikāre tvaṃ śubhāśubha-karma-kārayitṛtve ‚py avaiṣamyaṃ bandha-mokṣādi-vicitra-phala-dātṛtve ‚py asaṅgaudāsīnyam anyad api sarvātmatvādi sopādhikaṃ nirupādhikam api cāvyayam akṣayaṃ mayā śrutam iti pariṇatam anuvartate ca-kārāt
 

Viśvanātha


asmin ṣaṭke tu bhavāpyayau sṛṣṭi-saṃhārau tvatta iti ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayas tathā ity ādināvyayaṃ māhātmyaṃ sṛṣṭy-ādi-kartṛtve ‚py adhikārāsaṅgādi-lakṣaṇaṃ mayā tatam idaṃ sarvam iti na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti ity ādinā
 

Baladeva


kiṃ ca bhaveti | he kamala-patrākṣa ! kamala-patre ivātiramye dīrgha-raktānte cākṣiṇī yasyeti premātiśayāt saundaryātiśayollekhaḥ | tvattas tvad-dhetukau bhūtānāṃ bhavāpyayau sarga-pralayau mayā tvattaḥ sakāśād vistaraśo ‚sakṛt śrutau ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayas tathā ity ādināvyayaṃ nityaṃ māhātmyam aiśvaryaṃ ca tava sarva-kartṛtve ‚pi nirvikāratvaṃ sarva-niyantṛte ‚py asaṅgatvam ity evam ādi tvatta eva mayā vistaraśaḥ śrutam mayā tatam idaṃ sarvam ity ādibhiḥ
 
 



Michalski


Słyszałem przecież szeroko od ciebie o powstawaniu i zagładzie istot, lotusooki, tudzież o twej nieprzemijającej wielkości.
 

Olszewski


Albowiem usłyszałem obszernie o narodzeniu i śmierci istot, boże lotosooki, i o twej wielkoduszności niezniszczalnej.
 

Dynowska


bom oto słyszał od Ciebie, o lotosooki Panie, o powstawaniu i zanikaniu wszechświatów i o nieprzemijającej chwale wielkości Twojej.
 

Sachse


Usłyszałem bowiem od ciebie, o Lotosooki,
początku i końcu stworzeń,
o nieprzemijalnej twej potędze.
 

Kudelska


Usłyszałem od ciebie, Panie o Lotosowych Oczach, wszystko o pojawianiu
się i znikaniu tego, co istnieje,
A także o twej nieprzemijającej potędze.
 

Rucińska


Bom o początku i końcu stworzeń usłyszał szeroko
Od Ciebie, lotosooki, i o twej chwale niezmiennej.
 

Szuwalska


Ty je pokonałeś,
Mówiąc o powstawaniu i zagładzie życia,
Wyjaśniając szczegóły swojej wiecznej chwały.
Lotosooki Panie,
 

Jurewicz


Opowiedziałeś mi wszystko – o powstaniu istnień, o ich zaniku i o niezmiennym twym majestacie, lotosooki!
 
 

BhG 11.3

evam etad yathāttha tvam ātmānaṃ parameśvara
draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṃ puruṣottama

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he parameśvara (o najwyższy władco!), he puruṣottama (o najlepszy z ludzi!),
yathā (jak) tvam (ty) ātmānam (siebie) āttha (opisałeś),
etat evam [asti] (tak zaiste jest).
te (twoją) aiśvaram rūpam (władczą postać) draṣṭum (zobaczyć) icchami (pragnę).
 

tłumaczenie polskie


O najwyższy władco, zaiste prawdą jest to, jak siebie opisałeś.
O najlepszy z ludzi, pragnę zobaczyć twą władczą postać.
 

analiza gramatyczna

evam av. w ten sposób;
etat etat sn. 1i.1 n. to;
yathā av. tak jak (korelatyw do: tathā);
āttha ah (mówić – odmiana jedynie w Perf. reszta form od: brū) Perf. P 2c.1 powiedziałeś, nazwałeś;
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
ātmānam ātman 2i.1 m. jaźń, siebie;
parameśvara parama-īśvara 8i.1 m. o najwyższy władco (od: para – daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny, parama – najdoskonalszy, najlepszy; īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
icchāmi iṣ (pragnąć) Praes. P 3c.1 pragnę;
te yuṣmat sn. 6i.1 twój (skrócona forma od: tava);
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
aiśvaram aiśvara 2i.1 n. majestat, władztwo, moc (od: īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);
puruṣottama puruṣa-uttama 8i.1 m. ; TP : puruṣāṇām uttametio najlepszy z ludzi (od: pur – poprzedzać, prowadzić lub pṝ – napełniać, odżywiać, puru – obfitość, pūru – ludzie; ut-tama – najbardziej wyniesiony, najwyższy, stopień najwyższy od: ud – ponad, wyżej);

 

warianty tekstu


yathāttha tvam → yathā tattvam (zgodnie z prawdą);
parameśvaraparameśvaram / puruṣottama (najwyższego władcę / o najlepszy z ludzi);
aiśvaramaiśvaryam (majestat);
puruṣottama → parameśvara / puruṣottamam (o najwyższy władco / najlepszego z ludzi);
 
 



Śāṃkara


evam etan nānyathā yathā yena prakāreṇa āttha kathayasi tvam ātmānaṃ parameśvara | tathāpi draṣṭum icchāmi te tava jñānaiśvarya-śakti-bala-vīrya-tejobhiḥ saṃpannam aiśvaraṃ vaiṣṇavaṃ rūpaṃ puruṣottama
 

Rāmānuja


he parameśvara, evam etad ity avadhṛtam, yathātha tvam ātmānaṃ bravīṣi / puruṣottama āśritavātsalyajaladhe tavāiśvaraṃ tvadasādhāraṇaṃ sarvasya praśāsitṛtve, pālayitṛtve, sraṣṭṛtve, saṃhartṛtve bhartṛtve, kalyāṇaguṇākaratve, parataratve, sakaletaravisajātīyatve ‚vasthitaṃ rūpaṃ draṣṭuṃ sākṣātkartum icchāmi
 

Śrīdhara


kiṃ ca evam etad iti | bhavāpyayau hi bhūtānām ity ādi mayā śrutam | yathā cedānīm ātmānaṃ tvam āttha viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat ity evaṃ kathayasi he parameśvara | evam eva tat | atrāpy aviśvāso mama nāsti | tathāpi he puruṣottama tavaiśvarya-śakti-vīrya-tejobhiḥ sampannaṃ tad-rūpaṃ kautūhalād ahaṃ draṣṭum icchāmi
 

Madhusūdana


he parameśvara yathā yena prakāreṇa sopādhikena nirupādhikena ca niratiśaiśvaryeṇātmānaṃ tvam āttha kathayasi tvam evam etan nānyathā | tvad-vacasi kutrāpi mamāviśvāsa-śaṅkā nāsty evety arthaḥ | yadyapy evaṃ tathāpi kṛtārthī-bubhūṣayā draṣṭum icchāmi te tava rūpam aiśvaraṃ jñānaiśvarya-śakti-bala-vīrya-tejobhiḥ sampannam adbhutaṃ he puruṣottama | sambodhanena tvad-vacasy aviśvāso mama nāsti didṛkṣā ca mahatī vartata iti sarvajñatvāt tvaṃ jānāsi sarvāntaryāmitvāc ceti sūcayati
 

Viśvanātha


idānīm ātmānaṃ tvam yathāttha viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat iti, tac caivam eva mama nātra ko ‚py aviśvāso ‚stīti bhāvaḥ | kintu tad api saṃhṛtārtho bubhūṣayā tavaiśvaraṃ tad-rūpaṃ draṣṭum icchāmi yenaikāṃśeneśvara-rūpeṇa tvaṃ jagat viṣṭabhya vartase | tasyaiva te rūpam aham idānīṃ cakṣurbhyāṃ draṣṭum icchāmīty arthaḥ
 

Baladeva


evam iti viṣṭabhyāham idaṃ ity ādinā yathā tam ātmānaṃ svam āttha bravīṣi, tad etad evam eva na tava me saṃśaya-leśo ‚pi tathāpi tavaiśvaraṃ sarva-praśāstṛ tad-rūpam ahaṃ kautukād draṣṭum icchāmi | he parameśvara he puruṣottameti sambodhayan mama tad-didṛkṣāṃ jānāsy eva | tāṃ pūrayeti vyañjayati | madhura-rasāsvādinaḥ kaṭu-rasa-jighṛkṣāvat-tvan-mādhuryānubhavino me tvad-aiśvaryānu-bubhī̀uṣābhyudetīti bhāvaḥ
 
 



Michalski


Lecz takim, właśnie, jakimś się sam opisał, najwyższy Panie, w twej boskiej postaci, chciałbym cię widzieć, najpodnioślejszy!
 

Olszewski


Jednak, o Panie, chciałbym cię widzieć w twej postaci najwyższej takim, jakim sam siebie opisałeś.
 

Dynowska


Lecz kształt Twój potężny, jakim Ty Sam go kreślisz, o światów Wszechrządco, ujrzeć ja pragnę w pełni Twej sławy zjawiony.
 

Sachse


Jest tak, jak o sobie powiedziałeś,
o najwyższy Władco!
Chcę więc ujrzeć twą boską postać,
o najdoskonalszy puruszo!
 

Kudelska


Lecz, takim, jakim sam siebie opisałeś, Władco świata,
W twej boskiej postaci pragnę cię zobaczyć.
 

Rucińska


Jest tak, jak sam powiedziałeś o sobie, Najwyższy Władco!
Ujrzeć chcę Twoją cudowną postać, Najwyższy Puruszo!
 

Szuwalska


czy mógłbym zobaczyć
Wszystko, co opisałeś – bardzo tego pragnę.
 

Jurewicz


A ja chciałbym ujrzeć tę twoją postać królewską – tak, jako o Sobie mówiłeś, Władco Najwyższy, Najdoskonalszy Człowieku!
 
 

BhG 11.4

manyase yadi tac chakyaṃ mayā draṣṭum iti prabho
yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānam avyayam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he prabho (o potężny!), he yogeśvara (o mistrzu jogi!),
mayā (przeze mnie) tat [rūpam] (ta postać) śakyam (możliwa) draṣṭum iti (zobaczyć)
yadi (jeśli) manyase (myślisz),
tataḥ (wówczas) tvam (ty) me (mi) avyayam ātmānam (nieprzemijającą jaźń) darśaya (pokaż).
 

tłumaczenie polskie


O Panie, o mistrzu jogi, jeśli uważasz, że będę w stanie ujrzeć tę [postać],
to ukaż mi siebie nieprzemijającego.
 

analiza gramatyczna

manyase man (myśleć) Praes. Ā 2c.1 myślisz, uważasz;
yadi av. jeśli (korelativum do: tarhi);
tat tat sn. 1i.1 n. to;
śakyam śakya (śak – być w stanie) PF 1i.1 n. możliwe, wykonalne;
mayā asmat sn. 3i.1 przeze mnie;
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
iti av. tak (zaznacza koniec wypowiedzi);
prabho pra-bhu 8i.1 m. o doskonały, o potężny, o bogaty, Panie, Władco (od: pra- – prefiks: na przedzie, bardzo; bhū – być);
yogeśvara yoga-īśvara 8i.1 m. ; TP : yogasyeśvaretio władco jogi! (od: yuj – zaprzęgać, łączyć, yoga  – przyłączanie, zysk, zaprzęgnięcie, zastosowanie, metoda, środki, jedna ze szkół filozofii indyjskiej; īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);
tataḥ av. wówczas, po tym, od tego, wskutek tego (od: tat – ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
me asmat sn. 6i.1 mi (skrócona forma od: mama);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
darśaya dṛś (patrzeć) caus. Imperat. P 2c.1 pokaż;
ātmānam ātman 2i.1 m. jaźń;
avyayam a-vyaya 2i.1 m. niezmiennego (od: vi-i – odchodzić, znikać, vyaya – odejście, rozchód, zniszczenie);

 

warianty tekstu


iti → iha (tutaj);
yogeśvara → yogīśvara (o władco joginów);
 
 



Śāṃkara


manyase cintayasi yadi mayārjunena tac chakyaṃ draṣṭum iti prabho ! svāmin ! yogeśvara yogino yogās teṣām īśvaro yogeśvaraḥ, he yogeśvara ! yasmād aham atīvārthī draṣṭum, tatas tasmān me mad-arthaṃ tvam ātmānam avyayam
 

Rāmānuja


tat sarvasya sraṣṭṛ, sarvasya praśāsitṛ, sarvasyādhārabhūtaṃ tvadrūpaṃ mayā draṣṭuṃ śakyam iti yadi manyase, tato yogeśvara yogo jñānādikalyāṇaguṇayogaḥ, „paśya me yogam aiśvaram” iti hi vakṣyate tvadvyatiriktasya kasyāpy asaṃbhāvitānāṃ jñānabalāiśvaryavīryaśaktitejasāṃ nidhe! ātmānaṃ tvām avyayaṃ me darśaya / avyayam iti kriyāviśeṣaṇam / tvāṃ sakalaṃ me darśayetyarthaḥ
 

Śrīdhara


na cāhaṃ draṣṭum icchāmīty etāvataiva tvayā tad-rūpaṃ darśayitavyam | kiṃ tarhi ? manyasa iti | yogina eva yogāḥ | teṣām īśvaraḥ | mayārjunena tad-rūpaṃ draṣṭuṃ śaktyam iti yadi manyase | tatas tarhi tad-rūpavantam ātmānam avyayaṃ nityaṃ mama darśaya
 

Madhusūdana


draṣṭum ayogye kutas te didṛkṣety āsaṅkayāha manyasa iti | prabhavati sṛṣṭi-sthiti-saṃhāra-praveśa-praśāsaneṣv iti prabhuḥ | he prabho sarva-svāmin ! tat tavaiśvaraṃ rūpaṃ mayārjunena draṣṭum śakyam iti yadi manyase jānāsīcchasi vā | he yogeśvara sarveṣām aṇimādi-siddhi-śālināṃ yogānāṃ yoginām īśvara tatas tvad-icchā-vaśād eva me mahyam atyartham arthite tvaṃ parama-kāruṇiko darśaya cākṣuṣa-jñāna-viṣayī-kāraya ātmānam aiśvara-rūpa-viśiṣṭam avyayam akṣayam
 

Viśvanātha


yogeśvareti ayogyasyāpi mama tad-darśana-yogyatāyāṃ tava yogaiśvaryam eva kāraṇam iti bhāvaḥ
 

Baladeva


aiśvarya-darśane bhagavan-saṃmatiṃ gṛhṇāti manyase yadīti | jānāsīcchasi vety arthaḥ | he prabho sarva-svāmin ! yogeśvareti sambodhayann ayogyasya me tvad-darśane tvac-chaktir eva hetur iti vyañjayati
 
 



Michalski


Jeżeli więc myślisz, o Panie, iż mogę cię ujrzeć, to ukaż mi, władco cudu, twą nieprzemijającą istotę! Wzniosły rzekł:
 

Olszewski


Jeżeli sądzisz, o Panie świętej Jedności, że mogę dostąpić tego widzenia, to ukaż się wzrokowi mojemu w swej wieczności.
 

Dynowska


Jeśli sądzisz iż stać się to może, o przenajlepszy Panie, jeślim ujrzeć go zdolny, tedy ukaż mi Twe przedwieczne, niepojęte Oblicze, o wielki Jogi Władco.
 

Sachse


Jeśli sądzisz, o Wszechmocny,
że mógłbym ją zobaczyć,
ukaż mi się, Władco Jogi,
w twej nieprzemijalnej istocie.
 

Kudelska


Jeśli sądzisz, Panie, iż mógłbym ciebie ujrzeć, to ukaż mi,
Władco Jogi, twe odwieczne oblicze.
 

Rucińska


Jeśli uważasz, Potężny żem zdolny jest ją zobaczyć,
To ukaż mi, Panie Jogi, istotę swą nieśmiertelną!
 

Szuwalska


Jeśli tylko uważasz, że mogę Cię ujrzeć,
Ukaż mi swoją postać nieograniczoną.«
 

Jurewicz


Jeśli zatem mniemasz o Potężny, że mógłbym cię zobaczyć, to ukaż mi się, Władco Jogi!”.
 
 

BhG 11.5

śrī-bhagavān uvāca
paśya me pārtha rūpāṇi śataśo tha sahasraśaḥ
nānā-vidhāni divyāni nānā-varṇākṛtīni ca

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


śrī-bhagavān (chwalebny Pan) uvāca (rzekł):
he pārtha (Prythowicu!),
[tvam] (ty) me (moje) nānā-vidhāni (różnorodne) nānā-varṇākṛtīni ca (oraz mające różne barwy i kształty) śataśaḥ (setkami) atha sahasraśaḥ (a oto tysiącami) divyāni rūpāṇi (boskie postacie) paśya (zobacz).
 

tłumaczenie polskie


Chwalebny Pan rzekł:
Zobacz Prythowicu setki, a nawet tysiące moich boskich postaci!
Są one różnorodne i posiadają rozmaite barwy i kształty.
 

analiza gramatyczna

śrī-bhagavān śrī-bhagavant 1i.1 m. ; TP : śriyā yukto bhagavān itiPan połączony z majestatem (od: śrī – blask, majestat, fortuna; bhaj – dzielić, dostarczać, radować się, oddawać cześć, bhaga – dział, udział, pomyślność, majątek; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza, bhagavant – posiadacz fortuny);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
paśya dṛś (patrzeć) Imperat. P 2c.1 zobacz;
me asmat sn. 6i.1 moje (skrócona forma od: mama);
pārtha pārtha 8i.1 m. o synu Prythy (od: pṛth – rozszerzać, pṛthā – Kunti, matka Pandowiców);
rūpāṇi rūpa 2i.3 n. postaci, kształty, piękno (od: rūp – formować);
śataśaḥ av. setkami, stukrotnie (od: śata – sto);
atha av. wówczas, a oto, co więcej, lecz, z pewnością, raczej;
sahasraśaḥ av. tysiącami, tysiąckrotnie (od: sahasra – tysiąc);
nānā-vidhāni nānā-vidha 1i.3 n. mające rozmaite części, wielorakie, różnorodne (od: nānā – różnie, rozmaicie / różny; vi-dhā – rozdzielać, vidhā – dział, część);
divyāni divya 2i.3 n. boskie (od: div – jaśnieć, diva – niebiosa);
nānā-varṇākṛtīni nānā-varṇa-ākṛti 1i.3 n. ; BV yeṣāṃ nānā-varṇāḥ nānākṛtayaḥ santi tānimające rozmaite barwy i kształty (od: nānā – różnie, rozmaicie; różny; varṇ – barwić, rozpościerać, opowiadać, varṇa – kolor, stan społeczny; ā-kṛ – przyprowadzać blisko, PP ā-kṛta – ukształtowany, wybudowany, ā-kṛti – kształt, wygląd);
ca av. i;

 

warianty tekstu


nānā-varṇākṛtīni → nānā-varṇa-kṛtīni / nānā-varṇākṛtāni (tworzące wiele barw, ukształtowane z wielu barw);
 
 



Śāṃkara


evaṃ codito’rjunena bhagavān uvāca—
paśya me pārtha ! rūpāṇi śataśo’tha sahasraśaḥ | anekaśa ity arthaḥ | tāni ca nānā-vidhāny aneka-prakārāṇi divi bhavāni divyāny aprākṛtāni nānā-varṇākṛtīni ca nānā vilakṣaṇā nīla-pītādi-prakārā varṇās tathākṛtayaś cāvayava-saṃsthāna-viśeṣo yeṣāṃ rūpāṇāṃ tāni nānā-varṇākṛtīnī ca
 

Rāmānuja


evaṃ kautūhalānvitena harṣagadgadakaṇṭhena pārthena prārthito bhagavān uvāca
paśya me sarvāśrayāṇi rūpāṇi; atha śataśaḥ sahasraśaś ca nānāvidhāni nānāprakārāṇi, divyāni aprākṛtāni, nānāvarṇākṛtīni śuklakṛṣṇādinānāvarṇāni, nānākārāṇi ca paśya
 

Śrīdhara


evaṃ prārthitaḥ sann atyadbhutaṃ rūpaṃ darśayiyan sāvadhāno bhavety evam arjunam abhimukhīkaroti śrī-bhagavān uvāca paśyeti caturbhiḥ | rūpasyaikatve ‚pi nānā-vidhatvāt rūpāṇīti bahu-vacanam | aparimitāny aneka-prakārāṇi | divyāny alaukikāni mama rūpāṇi paśya | varṇāḥ śukla-kṛṣṇādayaḥ | ākṛtayo ‚vayava-viśeṣāḥ | nānā aneke varṇā ākṛtayaś ca yeṣāṃ tāni nānā-varṇākṛtīni
 

Madhusūdana


evam atyanta-bhaktenārjunena prārthitaḥ san śrī-bhagavān uvāca paśyeti | atra krameṇa śloka-catuṣṭaye ‚pi paśyety āvṛttyātyadbhuta-rūpāṇi darśayiṣyāmi tvaṃ sāvadhāno bhavety arjunam abhimukhīkaroti bhagavān | śataśo ‚tha sahasraśa ity aparimitāni tāni ca nānā-vidhāny aneka-prakārāṇi divyāny atyadbhutāni nānā vilakṣaṇā varṇā nīla-pīta-divya-prakārās tathākṛtayaś cāvayava-saṃsthāna-viśeṣā yeṣāṃ tāni nānā-varṇākṛtīni ca me mama rūpāṇi paśya | arhe loṭ | draṣṭum arho bhava he pārtha
 

Viśvanātha


tataś ca svāṃśasya prakṛty-antaryāmiṇaḥ prathama-puruṣasya sahasra-śīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt iti puruṣa-sūkta-proktaṃ rūpaṃ prathamam idaṃ darśayāmi | paścāt prastutopayogitvena tasyaiva kāla-rūpatvam api jñāpayiṣyāmīti manasi vimṛṣyārjunaṃ prati sāvadhāno bhava ity abhimukhīkaroti | paśya iti rūpāṇīti | ekasminn api mat-svarūpe śataśo mat-svarūpāṇi mad-vibhūtīḥ
 

Baladeva


evam abhyarthito bhagavān prakṛty-antaryāmiṇaṃ sahasra-śirasaṃ praśāstṛtva-pradhānaṃ devākāraṃ svāṃśaṃ pradarśayituṃ prakṛtopayogitvāt tatraiva kālātmakatāṃ ca bodhayitum arjunam avadhāpayatīty āha paśyeti caturṣu | paśyeti padāvṛttir darśanīyānāṃ rūpāṇām atyadbhutatva-dyotanārthā ca bodhyā | me mama sahasra-śīrṣākāreṇa bhāsamānasyaikasyaiva śatāni sahasrāṇi ca vibhūti-bhūtāni rūpāṇi paśya arhe loṭ tāni praṣṭum arho bhavety arthaḥ
 
 



Michalski


A więc patrz się, Partho, na moje przekształcenia – setne, tysiączne, najrozmaitsze, – boskie, – przeróżnej barwy i kształtu.
 

Olszewski


Błogosławiony.
Oto, synu Prithy, postacie moje sto i tysiąc razy zmienne, niebiańskie, różnej barwy i wyglądu.
 

Dynowska


I rzecze Pan:
Patrz tedy synu Prity, oto odsłonię przed tobą setne, tysięczne, a boskie kształty Mej tajemnicy; niezliczonych, nieskończonych postaci, zarysów i barw.
 

Sachse


Czcigodny rzekł:
Spójrz, synu Prithy,
na setki i tysiące mych postaci,
różnorodnych, boskich,
różnobarwnych i różnokształtnych,
 

Kudelska


Czcigodny pan rzecze:
Spójrz więc, Partho, na setki mych postaci, na ich tysiące,
Różnorodne w formie, boskie, o różnych kolorach i kształtach.
 

Rucińska


Rzekł Pan:
Spójrz, Partho, na me postacie! Oto ich setki, tysiące!
Najrozmaitsze, cudowne, różnego kształtu i barwy!
 

Szuwalska


»Patrz, patrz więc – odpowiedział Władca Wszystkich Bogactw –
Oto setki, tysiące postaci przeróżnych,
Figur o rozmaitych kolorach i kształtach.
 

Jurewicz


Czcigodny Pan rzekł:
„Zobacz, o Partho, moje postaci – po stokroć! po tysiąckroć! – boskie, wielorakie, wielobarwne, wielokształtne
 
 

BhG 11.6

paśyādityān vasūn rudrān aśvinau marutas tathā
bahūny adṛṣṭa-pūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he bhārata (potomku Bharaty!),
[mama dehe] (w mym ciele) [tvam] (ty) ādityān (potomków Aditi) vasūn (Wasów) rudrān (Rudrów) aśvinau (dwóch Aświnów) marutaḥ (Marutów) paśya (zobacz),
tathā (jak również) adṛṣṭa-pūrvāṇi (nie widziane wcześniej) bahūni āścaryāṇi (liczne cudowności) paśya (zobacz).
 

tłumaczenie polskie


Spójrz Bharatowicu na synów Aditi, Wasów, Rudrów, Aświnów, a także na wiatry.
Zobacz rozliczne, wcześniej niewidziane wspaniałości.
 

analiza gramatyczna

paśya dṛś (patrzeć) Imperat. P 2c.1 zobacz;
ādityān āditya 2i.3 m. potomków Aditi (od: a-diti – niezwiązany, wolny, bezgraniczny, obfitość, doskonałość; córka Dakszy, żona Kaśjapy; dwunastu synów Aditi to: Dhātṛ, Mitra, Aryaman, Rudra, Varuṇa, Sūrya, Bhaga, Vivasvant, Pūṣan, Savitṛ, Tvaṣṭṛ, Viṣṇu);
vasūn vasu 2i.3 m. Wasów (vas – mieszkać, vasu n. bogactwo, m. Wasu (jeden z ośmiu), Kuwera, Śiwa, słońce, ogień; jedna z list ośmiu Wasów: bhava, dhruva, soma, viṣṇu, anila, anala, pratyuṣa, vibhava);
rudrān rudra 2i.3 m. Rudrów (od: ru – ryczeć, rudra – wrzeszczący, przerażający; jedna z list jedenastu Rudrów: aja, ekapāda, ahirbradhna, pinākin, aparājita, tryambaka, maheśvara, vṛṣākapi, śambhu, hara, īśvara);
aśvinau aśvin 2i.2 m. Aświnów (od: aśva – koń; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne; aśvin – posiadający konie; Aświnowie, lekarze bogów);
marutaḥ mārut 2i.3 m. wiatry, Marutów (marut – bóg wiatru; siedem wiatrów to: āvaha, pravaha, vivaha, parāvaha, udvaha, saṃvaha, parivaha);
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
bahūni bahu 2i.3 m. wielorakie, liczne;
adṛṣṭa-pūrvāṇi adṛṣṭa-pūrva 2i.3 m. ; BV : yeṣāṃ pūrvaṃ dṛṣṭaṃ nāstīti tāniwcześniej nie widziane (od: dṛś – widzieć, PP dṛṣṭa – widziany, a-dṛṣṭa – nie widziany; pūrva – wcześniejszy, starożytny);
paśya dṛś (patrzeć) Imperat. P 2c.1 zobacz;
āścaryāṇi āścarya (ā-car – podchodzić) PF 2i.3 m. rzadkie do spotkania; ciekawe, cudowne, wspaniałe, zadziwiające, niezwykłe, przedziwne;
bhārata bhārata 8i.1 m. o potomku Bharaty;

 

warianty tekstu


āścaryāṇi → puṇyāṇi / rūpāṇi / pūrvāṇi (pomyślne / postacie / pierwsze);
bhārata → pāṃḍava (o synu Pandu!);
 
 



Śāṃkara


paśyādityān dvādaśa | vasūn aṣṭau | rudrān ekādaśa | aśvinau dvau | marutaḥ sapta-sapta-gaṇā ye tān | tathā ca bahūny anyāny apy adṛṣṭa-pūrvāṇi manuṣya-loke tvayā tvatto’nyena vā kenacit | paśyāścaryāṇy adbhutāni bhārata
 

Rāmānuja


mamaikasmin rūpe paśya ādityān dvādaśa, vasūn aṣṭau, rudrān ekādaśa, aśvinau dvau, marutaś caikonapañcāśatam / pradarśanārtham idam, iha jagati pratyakṣadṛṣṭāni śāstradṛṣṭāni ca yāni vastūni, tāni sarvāṇi, anyāny api sarveṣu lokeṣu sarveṣu ca śāstreṣv adṛṣṭapūrvāṇi bahūny āścaryāṇi paśya
 

Śrīdhara


tāny eva paśyeti | ādityādīn mama dehe paśya | maruta ekonapañcāśad-devatā-viśeṣān | adṛṣṭa-pūrvāṇi tvayā vānyena vā pūrvam adṛṣṭāni rūpāṇi | āścaryāṇy adbhutāni
 

Madhusūdana


divyāni rūpāṇi paśyety uktvā tāny eva leśato ‚nukrāmati dvābhyām paśyeti | paśyādityān dvādaśa vasūn aṣṭau rudrān ekādaśa aśvinau dvau marutaḥ sapta-saptakān ekonapañcāśat | tathānyān api devān ity arthaḥ | bahūny anyāny adṛṣṭa-pūrvāṇi pūrvam adṛṣṭāni manuṣya-loke tvayā tvatto ‚nyena vā kenacit | paśyāścaryāṇy adbhutāni he bhārata ! atra śataśo ‚tha sahasraśaḥ nānā-vidhānīty asya vivaraṇaṃ bahūnīti ādityany ity ādi ca | adṛṣṭa-pūrvāṇīti divyānīty asya āścaryāṇīti nānā-varṇākṛtīnīty asyeti draṣṭavyam
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.7
 

Baladeva


kiṃ cedha mama dehe ekastham eka-deśa-sthitaṃ sa-carācaraṃ kṛtsnaṃ jagattvam adyādhunaiva paśya | yat tatra tatra paribhramatā tvayā varṣāyutair api draṣṭum aśakyam | tadaikadaivaikatraiva mad-anugrahād avalokasvety arthaḥ | yac ca jagad-āśraya-bhūtaṃ pradhāna-mahad-ādi-kāraṇa-svarūpaṃ sva-jaya-parājayādikaṃ cānyad draṣṭum icchāmi tad api paśya
 
 



Michalski


Zobacz Aditjów, Wasu, Rudrów, Aświnów, Marutów. Na mnogie cuda, nieoglądane dotąd nigdy, patrz się, Bharato!
 

Olszewski


Oto Aditye, Vasavy, Rubry, dwa Aśviny i Maruty; oto, synu Bharaty, liczne dziwy, których nikt jeszcze nie oglądał.
 

Dynowska


Patrz jakoś chciał, na Istność przedwieczną Boga; ujrzyj Aditie – najświetlistsze duchy; Wasu, Rudr i Maruty – bogi wichrów – i Aszwiny dziewicze; ujrzyj, o Bharato, nigdy przed tobą nie zjawione cuda.
 

Sachse


spójrz na Aditjów, Wasów,
Rudrów, Aświnów, i Marutów,
spójrz, o potomku Bharaty,
na niezliczone,
nigdy przedtem nie widziane zjawiska!
 

Kudelska


Spójrz na Aditjów, Wasów, Rudrów, braci Aświnów, na Marutów,
Spójrz na te kształty różnorodne a zachwycające, których nikt przed tobą nie ujrzał.
 

Rucińska


Spójrz na Aditjów, na Wasu, Rudrów, Aświnów, Marutów!
Na liczne dziwy spójrz, dotąd nie oglądane, Bharato!
 

Szuwalska


Patrz na synów Aditi, boskich Wasów, Rudrów,
Dwóch Aświnów, Marutów oraz liczne cuda,
Jakich dotąd, Bharato, jeszcze nie widziałeś.
 

Jurewicz


Zobacz Aditjów, Wasów, Rudrów. Aświnów i Maratów – niezliczone cuda. których pierwej nigdy nie widziałeś, o Bharato!
 
 

BhG 11.7

ihaika-sthaṃ jagat kṛtsnaṃ paśyādya sa-carācaram
mama dehe guḍākeśa yac cānyad draṣṭum icchasi

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he guḍākeśa (Gudakeśo!),
iha (tutaj) mama dehe (w moim ciele) adya (teraz) [tvam] (ty) eka-stham (znajdujący się w jednym [miejscu]) sa-carācaram (z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem]) kṛtsnam jagat (cały świat) paśya (zobacz),
yat ca anyat (i które inne) draṣṭum (zobaczyć) icchasi (pragniesz).
 

tłumaczenie polskie


Gudakeśo, zobacz tutaj w mym ciele cały świat
z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem], spoczywający w jednym [miejscu]
i wszystko inne, co pragniesz ujrzeć.
 

analiza gramatyczna

iha av. tutaj (często w znaczeniu: w tym świecie);
eka-stham eka-stha 2i.1 n. ; yad ekasmin sthāne tiṣthati tat  – to, co znajduje się w jednym miejscu (od: eka – jeden; sthā – stać, stha – na końcu złożeń: znajdujący się w);
jagat jagat 2i.1 n. poruszający się; świat, ludzkość (od: gam – iść);
kṛtsnam kṛtsna 2i.1 n. cały;
paśya dṛś (patrzeć) Imperat. P 2c.1 zobacz;
a-dya av. dzisiaj, teraz (od: div – jaśnieć, dyu – dzień, niebiosa);
sa-carācaram sa-cara-acara 2i.1 n. ; DV / BV : yat caraiś cācaraiś ca sahāsti tatbędący wraz z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem] (od: sa – razem z, wespół; krótka forma od: saha lub sama; występuje głównie w złożeniach, wymaga instrumentalisu; car –poruszać się, cara – poruszający się, ruchomy, żywy; a-cara – nie poruszający się, nieruchomy, nieżywy);
mama asmat sn. 6i.1 mój;
dehe deha 7i.1 m. w ciele (od: dih – namaszczać, kleić, deha – forma, kształt, ciało);
guḍākeśa guḍākeśa 8i.1 m. o posiadaczu gęstych włosów (od: guḍa – piłka, syrop cukrowy; keśa – włosy)
lub TP : guḍākāyā īśeti o panie lenistwa (od: guḍākā – lenistwo, gnuśność, sen; īś – posiadać, władać, īśa – pan, władca);
yat yat sn. 2i.1 n. co;
ca av. i;
anyat anya sn. 2i.1 n. inne;
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
icchasi iṣ (pragnąć) Praes. P 2c.1 pragniesz;

 

warianty tekstu


kṛtsnaṃ → sarvaṃ (cały);
cānyad → cānyaṃ (i innego);
 
 



Śāṃkara


na kevalam etāvad eva—
ihaika-stham ekasminn eva sthitaṃ jagat kṛtsnaṃ samastaṃ paśyādya idānīṃ sa-carācaraṃ saha careṇācareṇa ca vartate mama dehe guḍākeśa | yac cānyat jaya-parājayādi | yat śaṅkase, yad vā jayema yadi vā no jayeyur [gītā 2.6] iti yat avocaḥ, tad api draṣṭuṃ yadīcchasi
 

Rāmānuja


iha mamaikasmin dehe, tatrāpi ekastham ekadeśasthaṃ sacarācaraṃ kṛtsnaṃ jagat paśya; yac cānyad draṣṭum icchasi, tad apy ekadehaikadeśa eva paśya
 

Śrīdhara


kiṃ ca ihaikastham iti | tatra tatra paribhramatā varṣa-koṭibhir api draṣṭum aśakyaṃ kṛtsnam api carācara-sahitaṃ jagad ihāsmin mama dehe ‚vayava-rūpeṇaikatraiva svitamadyādhunaiva paśya | yac cānyaj jagad-āśraya-bhūtaṃ kāraṇa-svarūpaṃ jagataś cāvasthā-viśeṣādikaṃ jaya-parājayādikaṃ ca yad apy anyad draṣṭum icchasi tat sarvaṃ paśya
 

Madhusūdana


na kevalam etāvad eva | samastaṃ jagad api mad-deha-sthaṃ draṣṭum arhasīty āha ihaikastham iti | ihāsmin mama dehe eka-stham ekasminn evāvayava-rūpeṇa sthitaṃ jagat kṛtsnaṃ samastaṃ sa-carācaram jaṅgama-sthāvara-sahitaṃ tatra tatra pariśramatā varṣa-koṭi-sahasreṇāpi draṣṭum aśakyam adyādhunaiva paśya he guḍākeśa! yac cānyaj jaya-parājayādikaṃ draṣṭum icchasi tad api sandehocchedāya paśya
 

Viśvanātha


paribhramatā tvayā varṣa-koṭibhir api draṣṭum aśakyaṃ kṛtsnam api jagat | iha prastāva ekasminn api mad-dehāvayave tiṣṭhaty ekastham | yac cānyat sva-jaya-parājayādikaṃ ca mamāsmin dehe jagad-āśraya-bhūta-kāraṇa-rūpe
 

Baladeva


kiṃ ceha mama dehe eka-stham eka-deśa-sthitaṃ sa-carācaraṃ kṛtsnaṃ jagat tvam adyādhunaiva paśya | yat tatra tatra paribhramatā tvayā varṣāyutair api draṣṭum aśakyaṃ tadaikadaivaikatraiva mad-anugrahād avalokas tvety arthaḥ | yac ca jagad-āśraya-bhūtaṃ pradhāna-mahad-ādi-kāraṇa-svarūpaṃ sva-jaya-parājayādikaṃ cānyad draṣṭum icchasi tad api paśya
 
 



Michalski


Tu w moim ciele zobacz dziś cały połączony świat, – ruchomy i bezwładny i to wszystko, cokolwiek chcesz ujrzeć, Gudakeśo!
 

Olszewski


Oto cały wszechświat w swej jedności z rzeczami ruchomemi i nieruchomemi: oto on, zawarty w mojem ciele ze wszystkiem, co ujrzeć można.
 

Dynowska


Oglądaj więc dziś, Ardżuno, wszechświat ten cały i wszelki ruchomy i nieruchomy twór, co jako jedno w Moim kształcie trwa; oglądaj wszystko cokolwiek zapragnąć byś mógł.
 

Sachse


Spójrz dziś na świat cały, ruchomy i nieruchomy,
skupiony w jednym moim ciele, o Władco Snu,
i na wszystko, co tylko chciałbyś ujrzeć.
 

Kudelska


Dziś tu, w tym miejscu, spójrz na cały świat, na to, co się porusza i co nieruchome;
Wszystko, co pragniesz ujrzeć, Gudakeśo, w moim tkwi ciele.
 

Rucińska


Ujrzyj dziś tu, w jednym miejscu, świat cały, żywy i martwy,
W mym ciele, Władco Senności, i wszystko, co widzieć pragniesz!
 

Szuwalska


Stojąc dzisiaj w tym miejscu, zobaczysz, Ardżuno,
Cały wszechświat ogromny, wszystko, co się rusza,
Jak i to, co bezwładne. Co tylko zapragniesz,
Możesz dzisiaj oglądać w Mej boskiej postaci.
 

Jurewicz


Zobacz teraz tutaj świat cały, zebrany w jedno w mym ciele, wraz z tym. co ruchome, i tym, co nieruchome, i wszystko, cokolwiek jeszcze ujrzeć chciałbyś, o Gudakeśo.
 
 

BhG 11.8

na tu māṃ śakyase draṣṭum anenaiva sva-cakṣuṣā
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogam aiśvaram

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


anena tu (ale tym) sva-cakṣuṣā eva (zaiste swoim okiem) draṣṭum (zobaczyć) na śakyase (nie możesz),
[aham] (ja) te (tobie) divyam cakṣuḥ (boskie oko) dadāmi (daję),
[tvam] (ty) me (moje) aiśvaram yogam (jogiczne moce) paśya (zobacz).
 

tłumaczenie polskie


Zaiste swoim wzrokiem nie jesteś w stanie ujrzeć [tej postaci],
daję ci więc boski wzrok. Spójrz na mą potęgę jogiczną!
 

analiza gramatyczna

na av. nie;
tu av. ale, wtedy, z drugiej strony, i;
mām asmat sn. 2i.1mnie;
śakyase śak (być w stanie) Praes. Ā 2c.1 jesteś w stanie, możesz;
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
anena idam sn. 3i.1 n. dzięki temu;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
sva-cakṣuṣā sva-cakṣuḥ 3i.1 n. własnym wzrokiem (od: sva – własny, swój; cakṣ – widzieć, patrzeć, zauważać, cakṣuḥ – wzrok, spojrzenie, oko);
divyam divya 2i.1 n. boski (od: div – jaśnieć, diva – niebiosa);
dadāmi (dawać) Praes. P 3c.1 daję;
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);
cakṣuḥ cakṣuḥ 2i.1 n. wzrok, spojrzenie, oko (od: cakṣ – widzieć, patrzeć, zauważać);
paśya dṛś (patrzeć) Imperat. P 2c.1 zobacz;
me asmat sn. 6i.1 mój (skrócona forma od: mama);
yogam yoga 2i.1 m. przyłączanie, zysk, zaprzęgnięcie, zastosowanie, metodę, środki, jedna ze szkół filozofii indyjskiej (od:yuj – zaprzęgać, łączyć);
aiśvaram aiśvara 2i.1 m. majestat, władztwo, moc (od: īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);

 

warianty tekstu


na tu → na ca / na nu / na tvaṃ (i nie / zaiste nie / ty nie);
śakyase → śakyasi / śakṣyasi / śakyate / śakṣyase / drakṣyase (możesz / będziesz mógł / jest możliwe / będzie możliwe / zobaczysz);
anenaiva → etenaiva / manonaiva (zaiste dzięki temu /);
sva-cakṣuṣāsu-cakṣuṣā (doskonałym wzrokiem);
dadāmidadāni;
cakṣuḥ → rūpaṃ (postać);
yogam → rūpam (postać);

Czwarta pada BhG 11.8 jest taka sama jak druga pada BhG 9.5;

 
 



Śāṃkara


na tu māṃ viśva-rūpa-dharaṃ śakyase draṣṭum anenaiva prākṛtena sva-cakṣuṣā svakīyena cakṣuṣā | yena tu śakyase draṣṭuṃ divyena, tad divyaṃ dadāmi te tubhyaṃ cakṣuḥ | tena paśya me yogam aiśvaram īśvarasya mama aiśvaraṃ yogaṃ yoga-śakty-atiśayam ity arthaḥ
 

Rāmānuja


ahaṃ mama dehaikadeśe sarvaṃ jagad darśayiṣyāmi; tvaṃ tv anena niyataparimitavastugrāhiṇā prākṛtena svacakṣuṣā, māṃ tathābhūtaṃ sakaletaravisajātīyam aparimeyaṃ draṣṭuṃ na śakṣyase / tava divyam aprākṛtaṃ maddarśanasādhanaṃ cakṣur dadāmi / paśya me yogam aiśvaram madasādhāraṇaṃ yogaṃ paśya; mamānantajñānādiyogam anantavibhūtiyogaṃ ca paśyetyarthaḥ
 

Śrīdhara


yad uktam arjunena manyase yadi tac chakyam iti tatrāha na tu mām iti | anenaiva tu svīyena carma-cakṣuṣā māṃ draṣṭum na śakyase śakto na bhaviṣyasi | ato ‚haṃ divyam alaukikaṃ jñānātmakaṃ cakṣus tubhyaṃ dadāmi | mama aiśvaram asādhāraṇaṃ yogam yuktim aghaṭana-ghaṭanā-sāmarthyaṃ paśya
 

Madhusūdana


yat tūktaṃ manyase yadi tac chakyaṃ mayā draṣṭum iti viśeṣaṇam āha na tu mām iti | anenaiva prākṛtena sva-cakṣuṣā svabhāva-siddhena cakṣuṣā māṃ divya-rūpaṃ draṣṭum na tu śakyase na śaknoṣi tu eva | śakyasa iti pāṭhe śakto na bhaviṣyasīty arthaḥ | sauvādikasyāpi śaknoter daivādikaḥ śyaṃś chāndas iti vā | divādau pāṭho vety eva sāpradāyikam |
tarhi tvāṃ draṣṭuṃ kathaṃ śaknuyām ata āha divyam aprākṛtaṃ mama divya-rūpa-darśana-kṣamaṃ dadāmi te tubhyaṃ cakṣus tena divyena cakṣuṣā paśya me yogam aghaṭana-ghaṭanā-sāmarthyātiśayam aiśvaram īśvarasya mamāsādharaṇam
 

Viśvanātha


indram indrajālaṃ māyā-mayaṃ vā rūpam ity arjuna mā manyatāṃ, kintu sac-cid-ānanda-mayam eva svarūpam antarbhūta-sarva-jagatkam atīndriyatvenaiva viśvasitum ity etad artham āha na tv iti | anenaiva prākṛtena sva-cakṣuṣā māṃ cid-ghanākāraṃ draṣṭuṃ na śakyase na śaknoṣīty atas tubhyaṃ divyam aprākṛtaṃ cakṣur dadāmi | tenaiva paśyete prākṛta-nara-māninam arjunaṃ kam api camatkāraṃ prāpayitum eva | yato hy arjuno bhagavat-pārṣada-mukhyatvān narāvatāratvāc ca prākṛta-nara iva na carma-cakṣukaḥ | kiṃ ca sākṣād-bhagavan-mādhuryam eva sa sva-cakṣuṣā sākṣād anubhavati so ‚rjuno bhagavad-aṃśaṃ draṣṭuṃ tena aśaknuvan divyaṃ cakṣur gṛhṇīyād iti kaḥ khalu nyāyaḥ ? eke tv evam ācakṣate bhagavato nara-līlātva-mahāmādhuryaika-grāhi sarvotkṛṣṭaṃ yad bhavati | tac cakṣur ananya-bhakta iva bhagavato deva-līlātva-sampadaṃ naiva gṛhṇāti na hi sitopala-rasāsvādinī rasanā khaṇḍaṃ guḍaṃ vā svādayituṃ śaknoti | tasmād arjunāya tat prārthita-camatkāra-viśeṣaṃ dātuṃ deva-līlatvam aiśvaryaṃ jigrāhayiṣur bhagavān prema-rasān anukūlaṃ divyam amānuṣam eva cakṣur dadāv iti | tathā divya-cakṣur dānābhiprāyo ‚dhyāyānte vyaktībhaviṣyatīti
 

Baladeva


manyase yadi tac chakyam ity arjuna-prārthitaṃ sampādayan nirataṃ, vismitaṃ kartuṃ tasmai sva-devākāra-grāhi divyaṃ cakṣur bhagavān dadāv ity āha na tu mām iti | anenaiva man-mādhuryaikāntena sva-cakṣuṣā yugapad-vibhāta-sahasra-sūrya-prakhyaṃ sahasra-śiraskaṃ māṃ draṣṭuṃ na śakyase na śaknoṣi | atas te divyaṃ cakṣur dadāmi | yathāham ātmānam atipravāhākrāntaṃ vyanadmi tathā tvac-cakṣuś ceti bhāvaḥ | tena mamaiśvaraṃ yogaṃ rūpaṃ paśya yujyate ‚nena iti vyutpatter yogo rūpaṃ paramaṃ rūpam aiśvaram ity agrimāc ca | atra divyaṃ cakṣur eva dattaṃ na tu divyaṃ mano ‚pīti bodhyam | tādṛśe manasi datte, tasya tad-rūpe ruci-prasaṅgād iha divya-dṛṣṭi-dānena liṅgena pārtha-sārathi-rūpāt sahasra-śiraso viśva-rūpasyādhikyam iti yad vadanti tat tv agre nirasyam
 
 



Michalski


Lecz swoim własnym wzrokiem nie zobaczysz mnie nigdy, dam ci więc oko boskie. Patrz się teraz na moją wszechwładną, cudowną moc!
 

Olszewski


A iż nie możesz widzieć mię twemi cielesnemi oczami, daję ci przeto oczy niebieskie: oglądaj więc we mnie Jedność światowładczą.
 

Dynowska


Lecz ludzkim nie zdołasz ujrzeć Mnie okiem, przeto boski daje ci wzrok, oglądaj Mą chwałę, Mą Jogę najwyższą.
 

Sachse


Nie możesz mnie jednak dostrzec
zwykłymi twymi oczyma.
Dam ci więc boskie oko.
Spójrz na mą siłę przemożną!
 

Kudelska


Lecz swymi oczyma ujrzeć mnie nie zdołasz,
Przeto podaruję ci boskie oko. Teraz spójrz na mą boską potęgę.
 

Rucińska


Lecz tymi swymi oczyma nie będziesz mógł mnie zobaczyć –
Boskim obdarzam cię okiem. Spójrz na moc moją cudowną!
 

Szuwalska


Twoje oczy Mej mocy nie są w stanie dostrzec,
Dlatego boskim wzrokiem muszę cię obdarzyć.
Patrz, oto jest potęga Moja niepojęta!«”
 

Jurewicz


Nie możesz wszakże mnie widzieć własnymi oczyma – boskim obdarzę cię wzrokiem. Patrz na mą jogę królewską!”.
 
 

BhG 11.9-11

saṃjaya uvāca
evam uktvā tato rājan mahā-yogeśvaro hariḥ
darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpam aiśvaram
aneka-vaktra-nayanam anekādbhuta-darśanam
aneka-divyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham
divya-mālyāmbara-dharaṃ divya-gandhānulepanam
sarvāścarya-mayaṃ devam anantaṃ viśvato-mukham

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


saṃjayaḥ (Sandźaja) uvāca (powiedział):
he rājan (o królu!),
tataḥ (wówczas) mahā-yogeśvaraḥ (wielki pan jogi) hariḥ (Hari) evam (w ten sposób) uktvā (powiedziawszy)
pārthāya (Prythowicowi) paramam aiśvaram rūpam (najwyższą monarszą postać)
aneka-vaktra-nayanam (posiadającą liczne usta i oczy) anekādbhuta-darśanam (posiadającą liczne cudowne wizje) aneka-divyābharaṇam (posiadającą liczne boskie ozdoby) divyānekodyatāyudham (posiadającą liczny boski podniesiony oręż) divya-mālyāmbara-dharam (noszącą boskie girlandy i szaty) divya-gandhānulepanam (namaszczoną boskimi wonnościami) sarvāścarya-mayam (składającą się ze wszelkich dziwów) viśvato-mukham (mającą twarze wszędzie) devam (boską) anantam (nieograniczoną) darśayāmāsa (ukazał).
 

tłumaczenie polskie


Sandźaja rzekł:
Królu, wówczas gdy tak powiedział Hari, wielki pan jogi,
ukazał Prythowicowi najwyższą monarszą postać,
która miała rozliczne usta i twarze, w której widoczne były liczne cudowności,
ozdobioną licznymi ornamentami, mającą liczny boski podniesiony oręż,
noszącą boskie girlandy i szaty, namaszczoną boskimi wonnościami,
boską i nieograniczoną.
 

analiza gramatyczna

 

saṃjayaḥ sam-jaya 1i.1 m. podbój, całkowite zwycięstwo (od: sam-ji – zwyciężać całkowicie, jaya – zwycięstwo);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
evam av. w ten sposób;
uktvā vac (mówić) absol. powiedziawszy;
tataḥ av. wówczas, po tym, od tego, wskutek tego (od: tat – ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
rājan rājan 8i.1 m. o władco! (od: raj – władać);
mahā-yogeśvaraḥ mahā-yoga-īśvara 1i.1 m. ; TP : mahānto yogasyeśvara iti  – władca wielkiej jogi (od: mah – powiększać, mahant – wielki; yuj – zaprzęgać, łączyć, yoga  – przyłączanie, zysk, zaprzęgnięcie, zastosowanie, metoda, środki, jedna ze szkół filozofii indyjskiej; īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);
hariḥ hari 1i.1 m. zabierający, niosący; żółty, brązowo-czerwony, ogień, słońce, lew, małpa; Hari (od: hṛ zabierać; Raghu-vaṃśa 3.49: harir yathaikaḥ puruṣottamaḥ smṛtaḥ – jako Hari znany jest pierwszy najlepszy z ludzi);
darśayāmāsa dṛś (patrzeć) caus. Perf. (opisowe) P 1c.1 ukazał;
pārthāya pārtha 4i.1 m. synowi Prythy (od: pṛth – rozszerzać, pṛthā – Kunti, matka Pandowiców);
paramam parama 2i.1 n. najdoskonalszy, najlepszy (stopień najwyższy od: para – daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny);
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
aiśvaram aiśvara 2i.1 n. majestat, władztwo, moc (od: īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);

*****

aneka-vaktra-nayanam aneka-vaktra-nayana 2i.1 n. ; DV / BV yasmin anekāni vaktrāṇi ca nayanāni ca santi tat to, w którym są liczne oczy i usta (od: an-eka – nie jeden, liczny, wiele; vac – mówić, vaktra – usta, twarz; – prowadzić, nayana – prowadzenie, oko);
anekādbhuta-darśanam aneka-adbhuta-darśana 2i.1 n. ; BV yasmin anekāni adbhutāni darśanāni santi tat to, w którym są liczne niezwykłe wizje (od: an-eka – nie jeden, liczny, wiele; ad-bhuta – nadnaturalne, wspaniałe, zadziwiające; dṛś – widzieć, darśa – widok, wygląd, darśana – widzenie, obserwacja, spojrzenie);
aneka-divyābharaṇam aneka-divya-ābharaṇa 2i.1 n. ; BV yasmin anekāni divyāny ābharaṇāni santi tat to, w którym są liczne boskie ozdoby (od: an-eka – nie jeden, liczny, wiele; div – jaśnieć, diva – niebiosa, divya – boski; bhṛ – nieść, trzymać, dzierżyć, bhara – utrzymywanie, noszenie, ā-bharaṇa – dekoracje, ozdoby);
divyānekodyatāyudham divya-aneka-udyata-āyudha 2i.1 n. ; BV yasmin anekāni divyāny udyatāny āyudhāni santi tat to, w którym jest liczny podniesiony oręż (od: div – jaśnieć, diva – niebiosa, divya – boski; an-eka – nie jeden, liczny, wiele; ud-yam – powstać, podjąć, PP udyata – podjęty, podniesiony; yudh – walczyć przeciw, atakować, ā-yuddha – oręż);

*****

divya-mālyāmbara-dharam divya-mālya-ambara-dhara 2i.1 n. ; yat divyāni mālyāni ca ambarāṇi ca dhārayatīti tat to, które posiada boskie girlandy i szaty (od: div – jaśnieć, diva – niebiosa, divya – boski; mālā – sznur, rząd, korale, różaniec, girlanda, mālya – wieniec, girlanda; ambara – ubranie, szata; dhṛ – dzierżyć, dhara – dzierżący, trzymający);
divya-gandhānulepanam divya-gandha-anulepana 2i.1 n. ; BV yasya divyena gandhenānulepanam asti tat namaszczone boskimi wonnościami (od: div – jaśnieć, diva – niebiosa, divya – boski; gandha – zapach, woń; anu-lip – namaszczać, smarować, anulepana – namaszczenie, naoliwienie [ciała]);
sarvāścarya-mayam sarva-āścarya-maya 2i.1 n. składające się z wszelkich dziwów (od: sarva – wszystko; ā-car – podchodzić, āścarya – ciekawy, cudowny, wspaniały, zadziwiający, niezwykły, przedziwny; -maya – w złożeniach: uczyniony z, składający się z);
devam deva 2i.1 m. boga, niebianina (od: div – jaśnieć, bawić się);
anantam an-anta 2i.1 n. nie mającego końca, nieskończonego (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć);
viśvato-mukham viśvato-mukha 2i.1 n. ; BV : yasya mukhāni viśvataḥ santi tatto, czego twarze są wszędzie (od: viś – wchodzić, viśva – wszystko, całość, świat, av. viśvatas – zewsząd, wszędzie; mukha – twarz);

 

warianty tekstu


tato rājan agrato rājan / mahā-rājan (przed, o królu / o wielki królu);
mahā-yogeśvaro → mahā-yogīśvaro (władca wielkich joginów);
divya-mālyāmbara-dharaṃdivya-mālāṃbara-dharaṃ (noszącego boskie girlandy i szaty);
devam → viṣṇum (Wisznu);
 
 



Śāṃkara


evaṃ yathokta-prakāreṇoktvā tato’nantaraṃ rājan dhṛtarāṣṭra ! mahā-yogeśvaro mahāṃś cāsau yogeśvaraś mahā-yogeśvaro harir nārāyaṇo darśayāmāsa darśitavān pārthāya pṛthā-sutāya paramaṃ rūpaṃ viśva-rūpam aiśvaram
aneka-vaktra-nayanam anekāni vaktrāṇi nayanāni ca yasmin rūpe tad aneka-vaktra-nayanam, anekādbhuta-darśanam anekāny adbhutāni vismāpakāni darśanāni yasmin rūpe tad anekādbhuta-darśanaṃ rūpam | tathāneka-divyābharaṇam anekāni divyāny ābharaṇāni yasmin tad aneka-divyābharaṇam | tathā divyānekodyatāyudhaṃ divyāny anekāny asyādīni udyatāny āyudhāni yasmin tad divyānekodyatāyudham | darśayāmāseti pūrveṇa saṃbandhaḥ
kiṃ ca—
divya-mālyāmbara-dharaṃ divyāni mālyāni puṣpāṇy ambarāṇi vasrāṇi ca dhriyante yeneśvareṇa taṃ divya-mālyāmbara-dharam, divya-gandhānulepanaṃ divyaṃ gandhānulepanaṃ yasya taṃ divya-gandhānulepanam, sarvāścarya-mayaṃ sarvāścarya-prāyaṃ devam anantaṃ nāsyānto’stīty anantas tam, viśvato-mukhaṃ sarvato-mukhaṃ sarva-bhūtātma-bhūtatvāt, taṃ darśayāmāsa | arjuno dadarśeti vādhyāhriyate
 

Rāmānuja


evam uktvā sārathye ‚vasthitaḥ pārthamātulajo mahāyogeśvaro hariḥ mahāścaryayogānām īśvaraḥ parabrahmabhūto nārāyaṇaḥ paramam aiśvaraṃ svāsādhāraṇaṃ rūpaṃ pārthāya pitṛṣvasuḥ pṛthāyāḥ putrāya darśayām āsa / tad vividhavicitranikhilajagadāśrayaṃ viśvasya praśāsitṛ ca rūpam; tac cedṛśam
devaṃ dyotamānam, anantam kālatrayavarti; nikhilajagadāśrayatayā deśakālaparicchedānarham, viśvatomukham viśvadigvartimukham, svocitadivyāmbaragandhamālyābharaṇāyudhānvitam
 

Śrīdhara


evam uktvā bhagavān arjunāya svarūpaṃ darśitavān | tac ca rūpaṃ dṛṣṭvārjunaḥ śrī-kṛṣṇaṃ vijñāpitavān itīmam arthaṃ ṣaḍbhiḥ ślokair dhṛtarāṣṭraṃ prati sañjaya uvāca evam uktveti | he rājan dhṛtarāṣṭra ! mahān cāsau yogeśvaraś ca hariḥ paramam aiśvaraṃ rūpam darśitavān
kathambhūtaṃ tad iti ? ata āha aneka-vaktra-nayanam iti | anekāni vaktrāṇi nayanāni ca yasmiṃs tat | anekānām adbhutānāṃ darśanam yasmiṃs tat | anekāni divyābharaṇāni yasmiṃs tat | divyāny anekāny udyatāny āyudhāni yasmiṃs tat
kiṃ ca divyeti | divyāni mālyāni ambarāṇi ca dhārayatīti tat | tathā divyo gandho yasya tādṛśaṃ anulepanaṃ yasya tat | sarvāścarya-mayam anekāścarya-prāyam | devam dyotanātmakam | anantam aparicchinnam | viśvataḥ sarvato mukhāni yasmiṃs tat
 

Madhusūdana


bhagavān arjunāya divyaṃ rūpaṃ darśitavān | sa ca tad dṛṣṭvā vismayāviṣṭo bhagavantaṃ vijñāpitavān itīmaṃ vṛttāntam evam uktvety ādibhiḥ ṣaḍbhiḥ ślokair dhṛtarāṣṭraṃ prati saṃjaya uvāceti | evam na tu māṃ śakyase draṣṭum anena cakṣuṣā divyaṃ dadāmi te cakṣur ity uktvā tato divya-cakṣuḥ-pradānād anantaraṃ he rājan dhṛtarāṣṭra sthiro bhava śravaṇāya | mahān sarvotkṛṣṭaś cāsau yogeśvaraś ceti mahā-yogeśvaro harir bhaktānāṃ sarva-kleśāpahārī bhagavān darśanāyogyaṃ api darśayāmāsa pārthāyaikānta-bhaktāya paramaṃ divyaṃ rūpam aiśvaram
tad eva rūpaṃ viśinaṣṭi aneketi | anekāni vaktrāṇi nayanāni ca yasmin rūpe | anekānām adbhutānāṃ vismaya-hetūnāṃ darśanam yasmin | anekāni divyāny ābharaṇāni bhūṣaṇāni yasmin | divyāny anekāny udyatāny āyudhāni astrāṇi yasmiṃs tat tathārūpam | divyāni mālyāni puṣpa-mayāni ratnamayāni ca tathā divyāmbarāṇi vastrāṇi ca dhriyante yena tad-divya-mālyāmbara-dharaṃ | divyo gandho ‚syeti divya-gandhas tad-anulepanam yasya tat | sarvāścarya-mayam anekādbhuta-pracuraṃ | devam dyotanātmakam | anantam aparicchinnaṃ viśvataḥ sarvato mukhāni yasmiṃs tad-rūpaṃ darśayāmāseti pūrveṇa sambandhaḥ | arjuno dadarśety adhyāhāro vā
 

Viśvanātha


viśvataḥ sarvato mukhāni yasya tat
 

Baladeva


evam uktvā hariḥ pārthāya viśva-rūpaṃ darśitavān | tac ca rūpaṃ vīkṣya pārtho harim evaṃ vijñāpitavān itīmam arthaṃ sañjayaḥ prāha evam ṣaḍbhiḥ | tato divya-cakṣur dānānantaraṃ he rājan dhṛtarāṣṭra ! mahāṃś cāsau yogeśvaraś ca hariḥ
aneketi anekāni sahasrāṇi vaktrāṇi nayanāni ca yasya tad-rūpaṃ sahasra-bāho bhava viśva-mūrte ity agrima-vākyāt | ihāneka-bahu-sahasra-śabdā asaṅkhyeyārtha-vācinaḥ | viśvataś cakṣur uta viśvatomukhaḥ ity ādi-jñāpakāt | anekānām adbhutānāṃ darśanam yatra tat divyo gandho yatra tādṛg anulepanaṃ yasya tat | devaṃ dyotamānam anantam apāraṃ viśvataḥ sarvato mukhāni yasya tat
 
 



Michalski


Sandżaja rzekł:
Wyrzekłszy to, o królu, wielki cudotwórca Hari dał się oglądać synowi Prithy w swej najwyższej, boskiej postaci, –
posiadającej wiele ust i oczu, z wieloma cudnemi obliczami, z wieloma boskiemi klejnotami na sobie, potrząsającej różnolitym boskim orężem, –
ozdobionej wieloma boskiemi wieńcami i sukniami, namaszczonej boskiemi maściami, pachnącej, – pełnej wszelkich cudów, – płomiennej, nieskończonej, na wszystkie strony zwróconej.
 

Olszewski


Sandźaya.
To wyrzekłszy, Hari, pan świętej Jedności, pokazał synowi Prithy swoją postać najdostojniejszą i najwyższą,
mającą wiele oczu i twarzy, wiele cudnych kształtów, wiele boskich ozdób, trzymającą insygnia boskie,
przybraną w girlandy i boskie odzienia, woniejącą boskiemi esencyami, cudowną we wszystkiem, jaśniejącą, nieskończoną, z twarzą obróconą na wszystkie strony.
 

Dynowska


Sandżaja rzekł:
Z tymi słowy, o królu, Hari – wielki Jogi Władca – przed Ardżuną w swym wzniosłym, kosmicznym stanął kształcie.
Wielousty, wielooki, o cudownych a niezliczonych obliczach, w rajskie zdobny klejnoty, z boskim a mnogim w górę wzniesionym orężem;
w tkań świetlistą obleczony, w girlandy z gwiazd odziany, niebiańską wonność rozsiewa, blaskami lśni; Bóg niezmierzony, bezbrzeżny, przestwory wszechprzenikającym ogarnia wejrzeniem.
 

Sachse


Sandżaja rzekł:
Tak wtedy przemówił, o królu,
wielki Pan Jogi, Hari,
i ukazał synowi Prithy
swą doskonałą, boską postać,
wieloustą, wielooką,
tonącą w bezliku zjawisk dziwnych
i ozdób niebiańskich,
zbrojną nieprzeliczonym, boskim orężem,
przybraną w boskie szaty i wieńce,
namaszczoną boskim, wonnym olejkiem,
pełną wszelkich znamion cudownych:
boga nieskończonego,
o obliczach zwróconych we wszystkich kierunkach.
 

Kudelska


Sandżaja powiada:
Natenczas Kriszna, wielki Władca Jogi, wypowiedziawszy, o królu, te słowa,
Objawił się Ardżunie w swej boskiej, najwyższej postaci.
O niezliczonych twarzach i oczach, w wielu wspaniałych postaciach,
Przybrany w boskie klejnoty, dzierżący boską broń,
Odziany jest w boskie szaty i z kwiatów wite wieńce, a ciała jego
namaszczone boskimi olejkami i wonnościami,
Wszystko to cudowne w blasku oślepiającym, nieskończonym, a twarze jego zwrócone we wszystkie strony.
 

Rucińska


Rzekł Sandżaja:
l wtedy, królu, po słowach tych Wielki Pan Jogi, Hari,
Pokazał synowi Prythy najwyższą swą boską postać,
O wielu ustach i oczach, wielu cudownych widziadłach
l z mnóstwem ozdób niebiańskich, w przeliczną boską broń zbrojną,
W boskich girlandach i szatach, boską wonnością natartą,
Wszech dziwów pełną, świetlistą, bezkresną, wszędy patrzącą!
 

Szuwalska


Sandżaja opowiadał: „Wyrzekłszy te słowa
Władca mocy mistycznych, Pan Hari, ukazał
Ardżunie swą potężną, niepojętą postać.
Zachwycający widok jej ust niezliczonych,
Oczu i ornamentów rajskich, boskiej broni
Wysoko uniesionej w każdej z licznych dłoni…
Cudownych girland sznury, szaty najpiękniejsze,
Upojna woń i twarzy niezliczonych urok
Przenikający przestrzeń przestworzy bezkresną…
 

Jurewicz


Sańdźaja rzekł:
To rzekłszy, Hari, wielki władca jogi, ukazał synowi Prythy swoją postać królewską, najwyższą, o królu! O niezliczonych obliczach i oczach, w niezliczonych cudownych przejawach, strojny w niezliczone boskie ozdoby, broń niezliczoną unosił. Umajony boskimi girlandami, boskimi pachnidłami namaszczony – Bóg pełen cudu wszelkiego, nieskończony, z twarzą zwróconą wszędzie.
 
 

BhG 11.12

divi sūrya-sahasrasya bhaved yuga-pad utthitā
yadi bhāḥ sadṛśī syād bhāsas tasya mahātmanaḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


yadi (jeśli) divi (w niebiosach) sūrya-sahasrasya (tysiąca słońc) bhāḥ (blask) yugapat (jednocześnie) utthitā (powstały) bhavet (byłby),
[tarhi] (wtedy) [prabhā] (ten blask) tasya mahātmanaḥ (tego wielkiego duchem) bhāsaḥ (blasku) sadṛśī (podobny) syāt (byłby).
 

tłumaczenie polskie


Jeśli na niebie powstałby blask tysiąca jednocześnie święcących słońc,
to przypominałby on blask tego, którego jaźń jest wielka.
 

analiza gramatyczna

divi div 7i.1 f. w niebiosach (od: div – jaśnieć);
sūrya-sahasrasya sūrya-sahasra 6i.1 n. ; TP : sūryāṇāṃ sahasram ititysiąca słońc (od: sūrya – słońce; sahasra – tysiąc);
bhavet bhū (być) Pot. Ā 1c.1 byłby;
yuga-pat av. – będąc w tym samym zaprzęgu; razem, jednocześnie (od: yuj – zaprzęgać, łączyć, yuga – eon, wiek, cykl trwania świata; pad – padać, stawiać, iść);
utthitā utthitā (ut-sthā – wstawać) PP 1i.1 f. powstały;
yadi av. jeśli (korelativum do: tarhi);
bhāḥ bhās 1i.1 f. blask, światło, majestat (od: bhās – jaśnieć, świecić);
sadṛśī sa-dṛśī 1i.1 f. przypominający, podobny do (od: sa = sama – jako prefiks: taki sam; dṛś – widzieć; wymaga instrumentalisu, genetivusu lub locativusu);
tat sn. 1i.1 f. ona;
syāt as (być) Pot. P 1c.1 byłby;
bhāsaḥ bhās  6i.1 f. blasku, światła, majestatu (od: bhās – jaśnieć, świecić);
tasya tat sn. 6i.1 m. jego;
mahātmanaḥ mahā-ātman 6i.1 m. ; BV : yasyātmā mahān asti tasyatego, którego jaźń jest wielka (od: mah – powiększać, mahant – wielki; ātman – jaźń);

 

warianty tekstu


divi sūrya-sahasrasyadivya-sūrya-sahasrasya (tysiąca boskich słońc);
sā syād → sūrād (od słońca);
 
 



Śāṃkara


yā punar bhagavato viśva-rūpasya bhāḥ, tasyā upamocyate—
antarikṣe vā divi sūryāṇāṃ sahasraṃ sūrya-sahasraṃ tasya yugapad utthitasya sūrya-sahasrasya yā yugapad utthitā bhāḥ, sā yadi, sadṛśī syāt tasya mahātmano viśva-rūpasyaiva bhāsaḥ | yadi vā na syāt, tato viśva-rūpasyaiva bhā atiricyate ity abhiprāyaḥ
 

Rāmānuja


tām eva devaśabdanirdiṣṭāṃ dyotamānatāṃ viśinaṣṭi
tejaso ‚parimitatvadarśanārtham idam; akṣayatejassvarūpam ityarthaḥ
 

Śrīdhara


viśva-rūpa-dīpter nirupamatvam āha divīti | divyākāśe | sūrya-sahasrasya yugapad utthitasya yadi yugapad utthitā bhāḥ prabhā bhavet tarhi sā tadā mahātmano viśvarūpasya bhāsaḥ prabhāyā kathañcit sadṛśī syāt | anyopamā nāsty evety arthaḥ | tathādbhutaṃ rūpaṃ darśayāmāseti pūrveṇaivānvayaḥ
 

Madhusūdana


devam ity uktaṃ vivṛṇoti divīti | divi antarikṣe sūryāṇāṃ sahasrasyāparimita-sūrya-samūhasya yugapad uditasya yugapad utthitā bhāḥ prabhā yadi bhavet tadā sā tasya mahātmano viśvarūpasya bhāso dīpteḥ sadṛśī tulyā yadi syād yadi vā na syāt tato ‚pi nūnaṃ viśvarūpasyaiva bhā atiricyetety ahaṃ manye | anyā tūpamā nāsty evety arthaḥ | atrāvidyamānādhyavasāyāt tad-abhāvenopamābhāva-parādbhūtopamā-rūpam ārūpeyam atiśayoktir utprekṣā vyañjayantī sarvathā nirupamatvam eva vyanakti ubhau yadi vyomni pṛthak-pravāhāv ity ādivat
 

Viśvanātha


ekadaiva yadi bhāḥ kāntir utthitā bhavet tadā tasya mahātmano viśvarūpa-puruṣasya bhāsaḥ prabhāyāḥ kānteḥ kathañcit sadṛśī bhavet
 

Baladeva


tad-dīpter nairupamyam āha divīti | divi ākāśe yugapad utthitasya sūrya-sahasrasya bhāḥ kāntiś ced yugapad utthitā bhavet tarhi sā tasya mahātmano viśva-rūpasya harer bhāsa ekasyāḥ kānteḥ sadṛśī syāt tadeti | sambhāvanāyāṃ laṭ | adbhūtopameyam ucyate tayotprekṣā | vyaṅgā satī sarvathā tat-kānter nairupamyaṃ vyañjayati | tādṛg-rūpaṃ darśayāmāseti pūrveṇānvayaḥ
 
 



Michalski


Jaki blask by się stał, gdyby na niebie zabłysło od razu tysiąc słońc, – podobny blask rozpostarł on, wszechmocny.
 

Olszewski


Gdyby na niebie nagle powstało światło tysiąca słońc, mogłyby być przyrównane do świetności tego boga wielkodusznego.
 

Dynowska


Na kształt tysięcy słońc, nagle wśród niebios rozbłysłych, rozjarzyła się chwała najwyższego Pana.
 

Sachse


Gdyby tysiąc słońc
w jednej chwili rozbłysło na niebie,
ich blask podobny byłby
do blasku tej wielkiej istoty.
 

Kudelska


I gdyby tysiąc słońc naraz zajaśniało, to może ich blask
Byłby podobny temu, jakim jaśniał ten wspaniały duch.
 

Rucińska


Gdyby tysiące słońc nagle wraz zajaśniało na niebie,
To blask ich mógłby się równać z blaskiem tej wielkiej istoty!
 

Szuwalska


Tak, niby słońc tysiące na niebie płonące,
Blask potężnej osoby rozświetlił firmament.
 

Jurewicz


Jakby sto słońc w niebie naraz płonęło – taki był blask Tego o Jestestwie potężnym.
 
 

BhG 11.13

tatraika-sthaṃ jagat kṛtsnaṃ pravibhaktam aneka-dhā
apaśyad deva-devasya śarīre pāṇḍavas tadā

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


tadā (wówczas) pāṇḍavaḥ (Pandowic) deva-devasya (Boga bogów) tatra śarīre (tam w ciele) anekadhā (na wiele sposobów) pravibhaktam (podzielony) eka-stham (znajdujący się w jednym [miejscu]) kṛtsnam jagat (cały świat) apaśyat (zobaczył).
 

tłumaczenie polskie


I zobaczył Pandowic w ciele Boga bogów cały świat
różnorako podzielony, znajdujący się w jednym [miejscu].
 

analiza gramatyczna

tatra av. tam (od: tat; locativus nieodmienny zakończony na -tra);
eka-stham eka-stha 2i.1 n. ; yad ekasmin sthāne tiṣthati tat  – to, które znajduje się w jednym miejscu (od: eka – jeden; sthā – stać, stha – na końcu złożeń: znajdujący się w);
jagat jagat 2i.1 n. poruszający się; świat, ludzkość (od: gam – iść);
kṛtsnam kṛtsna 2i.1 n. cały;
pravibhaktam pra-vi-bhakta (pra-vi-bhāj – dzielić, rozszczepiać) PP 2i.1 n. rozdzielony, podzielony;
aneka-dhā av. niejednorodnie, na wiele sposobów, wielorako (od: eka – jeden; -dhā – sufiks dodawany do liczebnika, by utworzyć liczebnik wieloraki);
apaśyat dṛś (patrzeć) Imperf. P 1c.1 zobaczył;
deva-devasya deva-deva 6i.1 m. ; TP : devānām devasyeti – Boga bogów (od: div – jaśnieć, bawić się, deva – bóg, niebianin);
śarīre śarīra 7i.1 n. w ciele (od: śri – spoczywać na, wspierać się na; lub od: śṝ – łamać, niszczyć, śarīra – łatwe do zniszczenia, ciało);
pāṇḍavaḥ pāṇḍava 1i.1 m. syn Pandu (od: pāṇḍu – biały, jasny, blady);
tadā av. wtedy, wówczas;

 

warianty tekstu


tadā → tathā (w ten sposób);
 
 



Śāṃkara


kiṃ ca—
tatra tasmin viśva-rūpa ekasmin sthitam eka-sthaṃ jagat kṛtsnaṃ pravibhaktam anekadhā deva-pitṛ-manuṣyādi-bhedair apaśyad dṛṣṭavān deva-devasya hareḥ śarīre pāṇḍāvo’rjunas tadā
 

Rāmānuja


tatra anantāyām avistāre, anantabāhūdaravaktranetre, aparimitatejaske, aparimitadivyāyudhopete, svocitāparimitadivyabhūṣaṇe, divyamālyāmbaradhare, divyagandhānulepane, anantāścaryamaye, devadevasya divye śarīre anekadhā pravibhaktaṃ brahmādivividhavicitradevatiryaṅmanuṣyasthāvarādibhoktṛvargapṛthivyantarikṣasvargapātālātalavitalasutalādibhogasthānabhogyabhogopakaraṇabhedabhinnaṃ prakṛtipuruṣātmakaṃ kṛtsnaṃ jagat, „ahaṃ sarvasya prabhavo mattas sarvaṃ pravartate”, „hanta te kathayiṣyāmi vibhūtīr ātmanaś śubhāḥ”, „aham ātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ”, ādityānām ahaṃ viṣṇuḥ” ityādinā, „na tad asti vinā yat syān mayā bhūtaṃ carācaram”, „viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat” ityantenoditam, ekastham ekadeśastham; pāṇḍavo bhagavatprasādalabdhataddarśanānuguṇadivyacakṣur apaśyat
 

Śrīdhara


tataḥ kiṃ vṛttam ity apekṣāyām āha saṃjayaḥ tatreti | anekadhā pravibhaktaṃ nānā-vibhāgenāvasthitaṃ kṛtsnaṃ jagad devadevasya śarīre tad-avayavatvenaikatraivaa pṛthag-avasthitaṃ tadā pāṇḍavo ‚rjuno ‚paśyat
 

Madhusūdana


ihaikasthaṃ jagat kṛtsnaṃ paśyādya sa-carācaram iti bhagavad-ājñaptam apy anubhūtavān arjuna ity āha tatraikastham iti | ekastham ekatra sthitaṃ jagat kṛtsnaṃ pravibhaktam anekadhā | deva-pitṛ-manuṣyādi-nānā-prakārair apaśyad devadevasya bhagavataḥ tatra viśvarūpe śarīre pāṇḍavo ‚rjunas tadā viśvarūpāścarya-darśana-daśāyām
 

Viśvanātha


tatra tasmin yuddha-bhumāv eva devadevasya śarīre jagat brahmāṇḍaṃ kṛtsnaṃ sarvam eva gaṇayitum aśakyam ity arthaḥ | pravibhaktaṃ pṛthak pṛthaktayā sthitam ekastham ekadeśasthaṃ pratiromakūpasthaṃ pratikukṣisthaṃ vety arthaḥ | anekadhā mṛnmayaṃ hiraṇmayaṃ maṇimayaṃ vā pañcāśat-koṭi-yojana-pramāṇaṃ śata-koṭi-yojana-pramāṇaṃ lakṣa-koṭy-ādi-yojana-pramāṇaṃ vety arthaḥ
 

Baladeva


tataḥ kim abhūd ity apekṣāyām āha tatreti | tatra yuddha-bhūmau devadevasya kṛṣṇasya vyañjita-sahasra-śiraske śarīre śrī-vigrahe kṛtsnaṃ nikhilaṃ jagad brahmāṇḍaṃ tadā pāṇḍavo ‚paśyat | pravibhaktaṃ pṛthak-pṛthag-bhūtam ekastham iti prāgvat | anekadheti mṛṇmayaṃ svarṇa-mayaṃ ratna-mayaṃ vā laghu-madhye bṛhad-bhūtaṃ vety arthaḥ
 
 



Michalski


Ujrzał wówczas Pandawa w ciele najwyższego Boga cały wszechświat złączony w jedno i różnorodnie podzielony.
 

Olszewski


Tam więc, w tem ciele boga bogów, syn Pandu ujrzał wszechświat cały i jedyny w swojej mnogości.
 

Dynowska


I oto wszechświat cały w Nim ujrzał Ardżuna, mnogość Jego niezmierną, wielość niepojętą, co w łonie Boga bogów jako jedność trwa.
 

Sachse


Wówczas to syn Pandu
ujrzał w ciele boga bogów
cały złożony świat — skupiony w jednym.
 

Kudelska


Ujrzał wtedy Ardżuna świat ogromny w całej różnorodności i
Wielości, będący jednością w ciele tego Boga bogów.
 

Rucińska


Zobaczył wtedy syn Pandu w tym ciele Boga nad bogi,
W tym jednym miejscu, świat cały z rozlicznych części złożony.
 

Szuwalska


I zobaczył Ardżuna, w jednym stojąc miejscu,
Cały wszechświat ogromny, mnogość niezliczoną
W postaci Boga bogów w całość połączoną.
 

Jurewicz


I tedy ujrzał Pandawa w ciele boga bogów cały świat w jedno zebrany, a podzielony wielokrotnie.
 
 

BhG 11.14

tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭa-romā dhanaṃjayaḥ
praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalir abhāṣata

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


tataḥ (wówczas) saḥ vismayāviṣṭaḥ (ten ogarnięty zdziwieniem) hṛṣṭa-romā (ze zjeżonym włosem) kṛtāñjaliḥ (ze złożonymi dłońmi) dhanañjayaḥ (zdobywca bogactw) śirasā (głową) devam (niebianinowi) praṇamya (pokłoniwszy się) abhāṣata (powiedział).
 

tłumaczenie polskie


Wówczas zdobywca bogactw zdziwiony i ze zjeżonymi włoskami
złożył dłonie, głowę skłonił przed niebianinem i powiedział.
 

analiza gramatyczna

tataḥ av. wówczas, po tym, od tego, wskutek tego (od: tat – ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
saḥ tat sn. 1i.1 m. on;
vismayāviṣṭaḥ vismaya-āviṣṭa 1i.1 m. ; TP vismayenāviṣṭa iti ogarnięty zdziwieniem (od: vi-√smi – dziwić się, być dumnym, vismaya – zdziwienie, zdumienie, konsternacja; ā-viś – wchodzić, PP āviṣṭa – weszły, ogarnięty);
hṛṣṭa-romā hṛṣṭa-roman 1i.1 m. ; BV : yasya romāṇi hṛṣṭāni santi saḥ ten, którego włoski są zjeżone (od: hṛṣ –  ekscytować się, podnosić się, PP hṛṣṭa – zjeżony, podekscytowany; ruh – wstępować, roma / roman – włoski na ciele);
dhanaṃjayaḥ dhanaṃ-jaya 1i.1 m. ; yo dhanaṃ jayati saḥten, który zdobywa bogactwa (od: dhana – podbój, łupy, bogactwo; ji – zwyciężać, jaya – zwycięstwo);
praṇamya pra-nam (zginać się, kłaniać) absol. pokłoniwszy się;
śirasā śiras 3i.1 n. głową;
devam deva 2i.1 n. bogu, niebianinowi (od: div – jaśnieć, bawić się);
kṛtāñjaliḥ kṛta-añjali 1i.1 m. ; BV : yenāñjaliḥ kṛto ‘sti saḥ ten, który uczynił złożenie rąk (od: kṛ – robić, PP kṛta – zrobiony, uczyniony; añj – dekorować, namaszczać, uhonorować, añjali – szacunek, cześć, gest złożenia dłoni: otwarte dłonie złączone razem tworząc miseczkę);
abhāṣata bhāṣ (mówić) Imperf. Ā 1c.1 powiedział;

 

warianty tekstu


devam → viṣṇum (Wisznu);
 
 



Śāṃkara


tatas taṃ dṛṣṭvā sa vismayenāviṣṭo vismayāviṣṭo hṛṣṭāni romāṇi yasya so’yaṃ hṛṣṭa-romā cābhavad dhanañjayaḥ | praṇamya prakarṣeṇa namanaṃ kṛtvā prahvī-bhūtaḥ san śirasā devaṃ viśva-rūpa-dharaṃ kṛtāñjaliḥ namaskārārthaṃ saṃpuṭīkṛta-hastaḥ sann abhāṣata uktavān
 

Rāmānuja


tato dhanañjayo mahāścaryasya kṛtsnasya jagataḥ svadehaikadeśenāśrayabhūtaṃ kṛtsnasya pravartayitāraṃ ca āścaryatamānantajñānādikalyāṇaguṇagaṇaṃ devaṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā śirasā daṇḍavat praṇamya kṛtāñjalir abhāṣata
 

Śrīdhara


evaṃ dṛṣṭvā kiṃ kṛtavān iti ? tatrāha tata iti | tato darśanāntaram | visamyenāviṣṭo vyāptaḥ san hṛṣṭāny utpulakitāni romāṇi yasya sa dhanañjayaḥ | tam eva devaṃ śirasā praṇamya kṛtāñjaliḥ sampuṭākṛta-hasto bhūtvā | abhāṣatoktavān
 

Madhusūdana


evam adbhuta-darśane ‚py arjuno na vibhayāṃcakāra nāpi netre saṃcacāra, nāpi saṃbhramāt kartavyaṃ visasmāra, nāpi tasmād deśād apasasāra, kintv atidhīratvāt tat-kālocitam eva vyavajahāra, mahati citta-kṣobhe ‚pīty āha tata iti | tatas tad-darśanād anantaraṃ vismayenādbhuta-darśana-prabhāvenālaukika-citta-camatkāra-viśeṣeṇāviṣṭo vyāptaḥ | ataeva hṛṣṭa-romā pulakitaḥ san sa prakhyāta-mahādeva-saṅgrāmādi-prabhāvo dhanaṃjayo yudhiṣṭhira-rājasūya uttara-go-grahe ca sarvātrājño jitvā dhanam āhṛtavān iti prathita-mahā-parākramo ‚tidhīraḥ sākṣād agnir iti vā mahā-tejasvitvāt | devaṃ tam eva viśvarūpa-dharaṃ nārāyaṇaṃ śirasā bhūmi-lagnena praṇamya prakarṣeṇa bhakti-śraddhātiśayena natvā namaskṛtya kṛtāñjaliḥ sampuṭīkṛta-hasta-yugaḥ sann abhāṣatoktavān |
atra vismayākhya-sthāyi-bhāvasyārjuna-gatasyālambana-vibhāvena bhagavatā viśvarūpeṇoddīpana-vibhāvenāsakṛt-tad-darśanenānubhāvena sāttvika-romaharṣeṇa namaskāreṇāñjali-kareṇa ca vyabhicāriṇā cānubhāvākṣiptena vā dhṛti-mati-harṣa-vitarkādinā paripoṣāt sa-vāsanānāṃ śrotṝṇāṃ tādṛśaś citta-camatkāro ‚pi tad-bhedānadhyavasāyāt paripoṣaṃ gataḥ paramānandāsvāda-rūpeṇādbhuta-raso bhavatīti sūcitam
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.15
 

Baladeva


evaṃ kṛṣṇa-tattvavid arjunas tasmin sattvena jñātaṃ sahasra-śīrṣatvam adhunā vīkṣyādbhutaṃ rasam anvabhūd ity āha tata iti | taṃ vyañjalita-tad-rūpaṃ kṛṣṇaṃ vilokyety arthaḥ | dhanaṃjayeti dhīro ‚pi vismayenāviṣṭo hṛṣṭa-romā pulakito devaṃ śirasā bhū-lagnena praṇamya kṛtāñjaliḥ sann abhāṣata | atra bhaya-netra-saṃvaraṇādikaṃ tasya nābhūt kintv adbhuto raso ‚bhyudaid iti vyañjate | iha tādṛśo harir ālambano muhur muhus tad-vīkṣaṇam uddīpanaṃ praṇati-pāṇi-yogāv anubhāvau, romāñcaḥ sāttvikas tair ākṣiptā matir dhṛti-harṣādayaḥ sañcāriṇaḥ | etair ālambanādyaiḥ puṣṭo vismaya-sthāyi-bhāvo ‚dbhuta-rasaḥ
 
 



Michalski


I ogarnięty zdumieniem, z najeżonemi od radości włosami, skłonił swą głowę zdobywca łupów i, złożywszy ręce, mówił do Boga:
 

Olszewski


Natenczas, pełen dziwu, z włosami najeżonemi, bohater opuścił głowę i złożywszy ręce bo góry, tak mówił bo bóstwa.
 

Dynowska


Olśniony, podziwem zdjęty niezmiernym, Ardżuna w przerażeniu świętym na twarz pada przed Panem i ręce składając we czci woła i uniesieniu:
 

Sachse


Zdumiony, z włosem zjeżonym,
skłonił się Zdobywca Skarbu przed bogiem,
i przemówił składając ręce.
 

Kudelska


I tak tym zjawiskiem oszołomiony, że aż włos mu się zjeżył,
Skłonił głowę przed Bogiem, pokorną postawę przyjął i tak oto przemówił:
 

Rucińska


Wtedy, przejęty zdumieniem, z dreszczem radości, Zdobywca
Skłonił swą głowę przed Bogiem i rzekł doń, dłonie składając:
 

Szuwalska


Zjeżyły mu się włosy w zdumieniu i trwodze.
Złożył dłonie, w pokłonie nisko schylił głowę
I tak modlić się zaczął do boskiego Pana:
 

Jurewicz


I oto Dhanańdźaja, zdumieniem przejęty, z włosem zjeżonym schylił głowę, dłonie złożywszy, i jął mówić do Boga:
 
 

BhG 11.15

arjuna uvāca
paśyāmi devāṃs tava deva dehe sarvāṃs tathā bhūta-viśeṣa-saṃghān
brahmāṇam īśaṃ kamalāsana-stham ṛṣīṃś ca sarvān uragāṃś ca divyān

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


arjunaḥ (Ardźuna) uvāca (powiedział):  
he deva (o niebianinie!),
tava dehe (w twoim ciele) [aham] (ja) sarvān devān (wszystkich niebian) tathā (jak również) bhūta-viśeṣa-saṅghān (zbiór różnorakich bytów) kamalāsana-stham brahmāṇam (Brahmę siedzącego na lotosie) īśam (władcę) sarvān ca ṛṣīn (i wszystkich wieszczów) divyān ca uragān (i boskie węże) paśyāmi (widzę).
 

tłumaczenie polskie


Ardźuna rzekł:
O Panie, w twoim ciele widzę niebian wszystkich,
a także gromady różnorodnych istot,
Władcę Brahmę na tronie z lotosu,
i wieszczów, i wszystkie węże niebiańskie.
 

analiza gramatyczna

arjunaḥ arjuna 1i.1 m. biały, jasny;
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
paśyāmi dṛś (patrzeć) Praes. P 3c.1 widzę;
devān deva 2i.3 m. bogów, niebian (od: div – jaśnieć, bawić się);
tava yuṣmat sn. 6i.1 twoje;
deva deva 8i.1 n. o boże, o niebianinie! (od: div – jaśnieć, bawić się);
dehe deha 7i.1 m. w ciele (od: dih – namaszczać, kleić);
sarvān sarva sn. 2i.3 n. wszystkich;
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
bhūta-viśeṣa-saṃghān bhūta-viśeṣa-saṃgha 2i.3 n. ; TP : bhūtānāṃ viśeṣāṇāṃ saṅghān iti zbiór różnorakich bytów (od: bhū – być, PP bhūta – będący, prawdziwy, świat; śiṣ – pozostawiać, vi-śeṣa – szczególność, specyficzność, osobliwość; sam-han – zbijać razem, łączyć, saṃ-gha – zbiór, sterta, mnogość, tłum);
brahmāṇam brahman 2i.1 m. Brahmę (od: bṛh – zwiększać);
īśam īśa 2i.1 m. pana, władcę; Śiwę (od: īś – posiadać, władać);
kamalāsana-stham kamala-āsana-stha 2i.1 m. ; yaḥ kamalasyāsane tiṣthati saḥtego, który siedzi na lotosowym siedzeniu (od: kamala – różowy, lotos; ās – być, siedzieć, āsana siedzisko, pozycję; sthā – stać, -stha – na końcu złożeń: znajdujący się w);
ṛṣīn ṛṣi 2i.3 m. świętych, wieszczów;
ca av. i;
sarvān sarva sn. 2i.3 m. wszystkich;
uragān uraga 2i.3 m. poruszające się na piersi, węże (od: ura = uras – pierś; gam – iść, -ga – na końcu złożeń: poruszający się, idący);
ca av. i;
divyān divya 2i.3 m. boskie (od: div – jaśnieć, diva – niebiosa);

 

warianty tekstu


bhūta-viśeṣa-saṅghān → bhūta-viśeṣa-saṃgān / bhūtam aśeṣa-saṅghān (zeszłe się razem różnorodne byty / byt, kompletne zbiory);
divyān → dīptān / saṃghān (jaśniejące / zbiory);
 
 



Śāṃkara


kathaṃ ? yat tvayā darśitaṃ viśva-rūpam, tad ahaṃ paśyāmīti svānubhavam āviṣkurvann arjuna uvāca—
paśyāmy upalabhe he deva, tava dehe devān sarvān, tathā bhūta-viśeṣa-saṃghān bhūta-viśeṣāṇāṃ sthāvara-jaṅgamānāṃ nānā-saṃsthāna-viśeṣāṇāṃ saṃghā bhūta-viśeṣa-saṃghās tān, kiṃ ca—brahmāṇaṃ catur-mukham īśam īśitāraṃ prajānāṃ kamalāsana-sthaṃ pṛthivī-padma-madhye meru-karṇikāsana-stham ity arthaḥ | ṛṣīṃś ca vasiṣṭhādīn sarvān, uragāṃś ca vāsuki-prabhṛtīn divyān divi bhavān
 

Rāmānuja


deva; tava dehe sarvān devān paśyāmi; tathā sarvān prāṇiviśeṣāṇāṃ saṃghān, tathā brahmāṇaṃ caturmukham aṇḍādhipatim, tatheśaṃ kamalāsanasthaṃ kamalāsane brahmaṇi sthitam īśaṃ tanmate ‚vasthitaṃ tathā devarṣipramukhān sarvān ṛṣīn, uragāṃś ca vāsukitakṣakādīn dīptān
 

Śrīdhara


bhāṣaṇam evāha paśyāmīti saptadaśabhiḥ | he deva ! tava dehe devānām ādityādīn paśyāmi | tathā sarvān bhūta-viśeṣāṇāṃ sthāvarāṇāṃ jaṅgamānāṃ ca nānā-saṃsthānānāṃ saṃghān samūhān | tathā brahmāṇam caturmukham īśam īśitāraṃ sarveṣāṃ kamalāsana-stham pṛthvī-padma-madhye meru-karṇikāsana-sthaṃ bhagavan-nābhi-kamalāsanastham iti vā | tathā ṛṣīṃś ca sarvān vaśiṣṭādīn brahma-putrān | uragāṃś ca divyān prākṛtān vāsuki-prabhṛtīn paśyāmīti sarvatrānvayaḥ
 

Madhusūdana


yad bhagavatā darśitaṃ viśvarūpaṃ tad bhagavad-dattena divyena cakṣuṣā sarva-lokādṛśyam api paśyāmy aho mama bhāgya-prakarṣa iti svānubhavam āviṣkurvan arjuna uvāca paśyāmīti | paśyāmi cākṣuṣa-jñāna-viṣayīkaromi he deva tava dehe viśvarūpe devān vasv-ādīn sarvān | tathā bhūta-viśeṣāṇāṃ sthāvarāṇāṃ jaṅgamānāṃ ca nānā-saṃsthānānāṃ saṃghān samūhān | tathā brahmāṇam caturmukham īśam īśitāraṃ sarveṣāṃ kamalāsana-stham pṛthvī-padma-madhye meru-karṇikāsana-sthaṃ bhagavan-nābhi-kamalāsanastham iti vā | tathā ṛṣīṃś ca sarvān vaśiṣṭādīn brahma-putrān | uragāṃś ca divyān prākṛtān vāsuki-prabhṛtīn paśyāmīti sarvatrānvayaḥ
 

Viśvanātha


bhūta-viśeṣāṇāṃ jarāyujādīnāṃ saṅghān | kamalāsana-sthaṃ pṛthvī-padma-karṇikāyāṃ sumerau sthitaṃ brahmāṇam
 

Baladeva


kim abhāṣata tad āha paśyāmīti saptadaśabhiḥ | tathā bhūta-viśeṣāṇāṃ jarāyujādīnāṃ saṃghān paśyāmi | brahmāṇam caturmukham kamalāsane caturmukhe sthitam tad-antaryāmiṇam īśam garbhodaka-śayam urugān vāsuky-ādīn sarpān
 
 



Michalski


Ardżuna rzekł:
Widzę bogów w Twem ciele, o Boże – i gromady najrozmaitszych istot, – Brahmana-władcę na siedzeniu z lotusu, – wszystkich wieszczów i węże boskie.
 

Olszewski


Ardżuna.
O Boże, widzę w twojem ciele wszystkich bogów i gromady istot żyjących i boga Brahmę, siedzącego na lotosie, i wszystkich riszich i węże niebieskie.
 

Dynowska


Ardżuna:
widzę oto, widzę o Panie, w Twym łonie wszystkość światów całą; Twym kształtem ogarnione Bogi rozliczne, ziemi i nieba najświętsi mieszkańcy: oto Brahma, mocarny Pan, na lotosowym swym tronie i święci wszyscy i mędrcy i wzniośli mądrości mężowie.
 

Sachse


Ardżuna rzekł:
Bogów widzę w twoim ciele, o Boże,
i całe zastępy najrozmaitszych istot.
I władcę Brahmę zasiadającego w kwiecie lotosu,
i wszystkich mędrców, i boskie węże,
 

Kudelska


Ardżuna powiada:
W twoim ciele, Panie, widzę wszystkich bogów i wszystkie możliwe istoty,
l Brahmę władcę wielkiego siedzącego na tronie lotosowym, wszystkich wieszczów i niebiańskie węże.
 

Rucińska


Rzekł Ardżuna:
Widzę w Twym ciele, Boże, wszystkich bogów,
widzę gromady istot różnorodnych
I Brahmę – Władcę na tronie z lotosu,
i wszystkich wieszczów, i niebiańskie węże!
 

Szuwalska


»W Twej postaci, o Panie, widzę bogów ciała,
Wszystkie widzę istoty, wśród nich stwórcę Brahmę
W lotosowym kielichu spoczywającego.
Widzę mędrców i węże rodu niebiańskiego,
 

Jurewicz


Ardżuna rzekł:
„Widzę bogów w twym ciele, o Boże,
wszelkie różnorodne istnień gromady.
Pana Brahmę, jak siedzi na lotosowym tronie,
wieszczów wszystkich i boskie węże!
 
 

BhG 11.16

aneka-bāhūdara-vaktra-netraṃ paśyāmi tvā sarvato nanta-rūpam
nāntaṃ na madhyaṃ na punas tavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśva-rūpa

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he viśveśvara (o Władco wszystkiego!) he viśva-rūpa (o postaci wszystkiego!),
[aham] (ja) aneka-bāhūdara-vaktra-netram (mającego liczne ramiona, brzuchy, usta, oczy) ananta-rūpam (mającego nieskończone postacie) tvā (ciebie) sarvataḥ (zewsząd) paśyāmi (widzę),
punaḥ (ponownie) [aham] (ja) tava (twojego) ādim (początku) madhyam (środka) antam (końca) na paśyāmi (nie widzę).
 

tłumaczenie polskie


Wszędzie widzę ciebie w bezkresnej postaci
mającej liczne ręce, uda, usta, oczy.
Ani końca, ni środka, ni też źródła twego
nie widzę, władco świata mający kształt świata.
 

analiza gramatyczna

aneka-bāhūdara-vaktra-netram an-eka-bāhu-udara-vaktra-netra 2i.1 m. ; BV : yasyānekāni bāhavaś codarāṇi ca vaktrāṇi ca netrāṇi ca santi tamtego, który posiada liczne ramiona, brzuchy, usta, oczy (od: an-eka – nie jeden, liczny, wiele; baṃh – zwiększać, bāhu – ramię, przedramię; udara – brzuch; vac – mówić, vaktra – usta, twarz; – prowadzić, netra – prowadzący, przewodnik, oko);
paśyāmi dṛś (patrzeć) Praes. P 3c.1 widzę;
tvā yuṣmat sn. 2i.1ciebie (skrócona forma od: tvām);
sarvataḥ av. zewsząd, całkowicie, wszędzie, ze wszystkich stron (od: sarva – wszystko; ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
ananta-rūpam ananta-rūpa 2i.1 m. ; BV : yasyānantāni rūpāṇi santi tamtego, który ma nieskończone postacie (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć, an-anta – nie mający końca, nieskończony; rūp – formować, rūpa – postać, kształt, piękno);
na av. nie;
antam anta 2i.1 m. koniec, limit, granica, konkluzja, wnętrze, natura;
na av. nie;
madhyam madhya 2i.1 n. środek, wnętrze;
na av. nie;
punaḥ av. ponownie, jeszcze raz, z powrotem;
tava yuṣmat sn. 6i.1 twoje;
ādim ādi 2i.1 m. początek, powstanie;
paśyāmi dṛś (patrzeć) Praes. P 3c.1 widzę;
viśveśvara viśva-īśvara 8i.1 n. ; KD : viśvasyeśvareti o Władco wszystkiego! (od: viś – wchodzić, viśva – wszystko, całość, świat; īś – posiadać, władać, īśa / īśvara – pan, władca);
viśva-rūpa viśva-rūpa 8i.1 n. ; BV : yasya viśvaṃ rūpam asti saḥo mający postać wszystkiego! (od: viś – wchodzić, viśva – wszystko, całość, świat; rūp – formować, rūpa – postać, kształt, piękno);

 

warianty tekstu


tvā → tvām (ciebie);
tavādiṃ → tvādyaṃ (ciebie pierwszego);
viśveśvarasarveśvara (o Władco wszystkiego);
viśva-rūpa → viśva-rūpaṃ ([widzę ciebie] mającego postać wszystkiego);
 
 



Śāṃkara


aneka-bāhūdara-vaktra-netram aneke bāhavar udarāṇi vaktrāṇi netrāṇi ca yasya tava sa tvam aneka-bāhūdara-vaktra-netras tam aneka-bāhūdara-vaktra-netram | paśyāmi tvā tvāṃ sarvataḥ sarvatrānanta-rūpam anantāni rūpāṇy asya ity ananta-rūpas tam ananta-rūpam | nāntam, anto’vasānam, na madhyam, madhyaṃ nāma dvayoḥ koṭyor antaram | na punas tavādiṃ—na devasyāntaṃ paśyāmi, na madhyaṃ paśyāmi, na punar ādiṃ paśyāmi | he viśveśvara viśva-rūpa
 

Rāmānuja


anekabāhūdaravaktranetram anantarūpaṃ tvāṃ sarvataḥ paśyāmi; viśveśvara viśvasya niyantaḥ, viśvarūpa viśvaśarīra! yatas tvam anantaḥ, atas tava nāntaṃ na madhyaṃ na punas tavādiṃ ca paśyāmi
 

Śrīdhara


kiṃ ca aneketi | anekāni bāhv-ādīni yasya tādṛśaṃ tvāṃ paśyāmi | anantāni rūpāṇi yasya taṃ tvāṃ sarvataḥ paśyāmi | tava tvaṃ taṃ madhyamādiṃ ca na paśyāmi
 

Madhusūdana


yatra bhagavad-dehe sarvam idaṃ dṛṣṭavān, tam eva viśinaṣṭi aneketi | bāhava udarāṇi vaktrāṇi netrāṇi cānekāni yasya tam aneka-bāhūdara-vaktra-netraṃ paśyāmi | tvā tvāṃ sarvataḥ sarvatrānantāni rūpāṇi yasyeti taṃ | tava tu punar nāntam avasānaṃ na madhyaṃ nāpy ādiṃ paśyāmi sarva-gatatvāt | he viśveśvara ! he viśva-rūpa ! sambodhana-dvayam atisambhramāt
 

Viśvanātha


he viśveśvara ādi-puruṣa
 

Baladeva


yatra dehe devādīn dṛṣṭavāṃs taṃ viśinaṣṭi aneketi | he viśvarūpa prathama-puruṣa!
 
 



Michalski


Z wieloma rękami, piersiami, ustami, oczami – widzę ciebie, z każdej strony nieskończonego. – Nie widzę w tobie ani końca, ani środka, ani początku, – ty wielokształtny władco wszystkiego!
 

Olszewski


Widzę ciebie z ramionami, piersiami, twarzami i oczami niezliczonemi, w postaci bezgranicznie nieskończonej. Bez początku, bez środka, bez końca, takim cię widzę, Władco wszechświata, kształcie wszechświata.
 

Dynowska


Wielousty, wielooki o łonach, ramionach i licach tysięcznych, wszędy stawasz przede mną gdziekolwiek się zwrócę, wszechpotężny Pan. Nieogarniona Twa postać początku nie masz ni końca, ni środka, ni źródła żadnego; niezmierny, bezkresny, w nieskończoność rozszerza się Twój kosmiczny kształt.
 

Sachse


widzę też ciebie o postaci bezkresnej,
z mnóstwem ramion, piersi, ust i oczu.
Nie widzę ani twego końca,
ani środka, ani początku,
o Wszechkształtny Władco Wszechrzeczy!
 

Kudelska


Kształty twe widzę niezliczone we wszelkie strony, ileż tu ramion, tułowi, twarzy, oczu, dojrzeć nie mogę,
Gdzie tu początek, koniec, a gdzie środek; Tyś Panem wszystkiego, postać twa nieograniczona.
 

Rucińska


Widzę Cię – zewsząd nieskończoną postać
z mnóstwem rąk, brzuchów, z mnóstwem ust i oczu…
Nie widzę końca Twego ani środka,
ani początku, Wszechwładco, Wszechkształtny!
 

Szuwalska


Niezliczone ramiona, brzuchy, usta, oczy.
Ze wszystkich stron Twych oblicz bezmiar mnie otoczył.
Nie widzę ich początku, nie dostrzegam końca.
 

Jurewicz


I ze wszech stron Ciebie widzę o nieskończonej postaci,
o niezliczonych ramionach, brzuchach, obliczach i oczach.
Nie dostrzegam początku Twego, ni środka, ni końca,
o Władco Wszechrzeczy, o Postaci Wszystkiego!
 
 

BhG 11.17

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejo-rāśiṃ sarvato dīptimantam
paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantād dīptānalārka-dyutim aprameyam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


[aham] (ja) kirīṭinam (posiadającego diadem) gadinam (posiadającego buławę) cakriṇam ca (i posiadającego dysk) sarvataḥ (zewsząd) dīpti-mantam (mającego blask) tejo-rāśim (mającego gromadę promieni) dīptānalārka-dyutim (mającego blask płonącego ognia i słońca) aprameyam (nie do zmierzenia) durnirīkṣyam (trudnego do obserwowania) tvām (ciebie) samantāt (ze wszystkich stron) paśyāmi (widzę).
 

tłumaczenie polskie


Wszędzie widzę ciebie z promieniami mocy,
z diademem, z buławą, z dyskiem, płomiennego,
jaśniejącego blaskiem Słońca i płonącego ognia,
trudno patrzeć na ciebie niezmierzonego.
 

analiza gramatyczna

kirīṭinam kirīṭin 2i.1 m. posiadającego diadem (od: kirīṭa – diadem, tiara, korona; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne);
gadinam gadin 2i.1 m. posiadającego buławę (od: gadā – buława, maczuga; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne);
cakriṇam cakrin 2i.1 m. posiadającego dysk (od: car – ruszać się lub od: kṛ – robić, cakra – koło, cykl, dysk; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne);
ca av. i;
tejo-rāśim tejo-rāśi2i.1 m. ; BV : yasya tejaso rāśir asti tamtego, który posiada wielki blask (od: tij – stawać się ostrym, znosić cierpliwie, tejas – ostrość, gorąco, blask, moc, witalność, nasienie; rāśi – sterta, masa, kupa, mnogość);
sarvataḥ av. zewsząd, całkowicie, wszędzie, ze wszystkich stron (od: sarva – wszystko; ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
dīptimantam dīptimant 2i.1 m. posiadającego blask (od: dīp – jaśnieć, płonąć, dīpti – blask, światło; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza);
paśyāmi dṛś (patrzeć) Praes. P 3c.1 widzę;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
durnirīkṣyam durnirīkṣya (duḥ-niḥ-īkṣ – patrzeć z trudem) PF 2i.1 m. trudnego do obserwowania;
samantāt av. ( 5i.1 ) – ze wszystkich stron, wokół, całkowicie (od: saṃ-anta – mający wszędzie końce, całkowity; mający razem końce, graniczący);
dīptānalārka-dyutim dīpta-anala-arka-dyuti 2i.1 m. ; DV / BV : yasya dīptasyānalasyārkasya ca dyutir asti tamtego, który posiada blask płonącego ognia i słońca (od: dīp – jaśnieć, płonąć, PP dīpta – jaśniejący, płomieniejący; an – oddychać, żyć, anala – ogień; arc – jaśnieć, wychwalać, arka – słońce; div – jaśnieć, dyu – dzień, niebiosa, jasność, dyuti – majestat, jasność, splendor);
aprameyam a-pra-meya (pra- – odmierzać) PF 2i.1 m. nie do zmierzenia, nieograniczonego;

 

warianty tekstu


tvāṃ → tvā (ciebie);
durnirīkṣyaṃ → durnirīkṣaṃ (z trudem widzianego);
 
 



Śāṃkara


kiṃ ca—
kirīṭiānaṃ kirīṭāṃ nāma śirobhūṣaṇaviśeṣas tat yasyāsti saḥ kirīṭī taṃ kirīṭiānam, tathā gadinaṃ gadāsya vidyate iti gadī taṃ gadinam, tathā cakriṇaṃ caktram asyāstīti cakrī taṃ cakriṇaṃ ca, tejo-rāśiṃ tejaḥpujaṃ sarvatodīptimantaṃ sarvatodīptir asyāstīti sarvatodīptimān, taṃ sarvatodīptimantaṃ paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantāt samantataḥ sarvatra dīptānalārkadyutim analaś cārkaś cānalārkau dīptau analārkau dīptānalārkau tayoḥ dīptānalārkayoḥ dyutiriva dyutis tejo yasya tava sa tvaṃ dīptānalārkadyutis taṃ tvāṃ dīptānalārkadyatim aprameyaṃ na prameyam aśakyaparicchedam ity etat
 

Rāmānuja


tejorāśiṃ sarvato dīptimantaṃ samantād durnirīkṣaṃ dīptānalārkadyutim aprameyaṃ tvāṃ kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca paśyāmi
 

Śrīdhara


kiṃ ca kirīṭinam iti | kirīṭinaṃ mukuṭavantam | gadinaṃ gadāvantaṃ | cakriṇaṃ cakravantaṃ ca | sarvato dīptimantam tejaḥ-puñja-rūpaṃ tathā durnirīkṣyaṃ draṣṭum aśakyam | tatra hetuḥ – dīptayor analārkayor dyutir iva dyutis tejo yasya tam | ataevāprameyam evaṃbhūta iti niścetum aśakyaṃ tvāṃ samantataḥ paśyāmi
 

Madhusūdana


tam eva viśvarūpaṃ bhagavantaṃ prakārānantaraṃ viśinaṣṭi kirīṭinam iti | kirīṭa-gadā-cakra-dhāriṇaṃ ca sarvato dīptimantam tejo-rāśiṃ ca | ataeva durnirīkṣyaṃ divyena cakṣuṣā vinā nirīkṣitum aśakyam | sayakāra-pāṭhe duḥśabdo ‚pahnava-vacanaḥ | anirīkṣyam iti yāvat | dīptayor analārkayor dyutir iva dyutir yasya tam aprameyam iti paricchettum aśakyaṃ samantāt sarvataḥ paśyāmi divyena cakṣuṣā | ato ‚dhikāri-bhedād durnirīkṣaṃ paśyāmīti na virodhaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.18
 

Baladeva


vidhāntareṇa tam eva viśinaṣṭi kirīṭinam iti | durnirīkṣyam api tvām ahaṃ paśyāmi tat-prasādād divya-cakṣur-lābhāt | durnirīkṣyāyāṃ hetuḥ – samantād dīptānaleti | aprameyam idam ittham iti pramātum aśakyam
 
 



Michalski


Widzę cię, mającego na głowie djadem, w ręku maczugę i tarczę, – jako ognisko blasku na wszystkie strony jaśniejącego, – widzę cię, choćżeś tak trudny do zobaczenia,– płomienisty w około, jarzący jak słońce, niezmierzony.
 

Olszewski


Na głowie masz tyarę, trzymasz w ręku maczugę i dysk, góro światła, ze wszystkich stron jaśniejąca; ledwo objąć cię mogę całego wzrokiem: albowiem lśnisz jak ogień i jak Słońce w swym ogromie.
 

Dynowska


Świetlistość jaśnieniem bezbrzeżna, blask chwały Twej wszędy rozsiewa; dysk, koncha, buława w Twych dłoniach, a diadem nad czołem widnieje. Żarzący jesteś jak góra płomienia, olśniewający – jak słońce, potokiem promieni jarzących wszystkość przenikasz na wskroś.
 

Sachse


Z żadnej strony nie można na ciebie spojrzeć,
a jednak widzę cię,
strojnego w diadem, z dyskiem w dłoni i maczugą,
stos światła rozsiewający blask dookoła,
lśniący płomień ognia i słońca,
niedostępny żadnej ludzkiej mierze.
 

Kudelska


Korona na twej głowie, a w rękach buławy l tarcze, widzę, jak jaśniejesz i blask na wszystkie strony rozsiewasz,
Ledwo cię mogę objąć wzrokiem, twa postać niezrównana, jakby ogień się żarzył czy słońce.
 

Rucińska


Widzę Cię – z dyskiem, z buławą, w diademie,
w stosie promieni, wszechjaśniejącego!
Widzę Cię zewsząd – niepostrzegalnego,
0 blasku ognia i słońca, bez miary!
 

Szuwalska


Gdzie mają swe ognisko? Postać Twa płonąca
Bije blaskiem rażącym. Z trudem na nią patrzę.
A jednak widzę, widzę – wszędzie widzę światłem
Rozżarzone buławy, konchy, hełmy, tarcze!
 

Jurewicz


Widzę Ciebie z diademem, buławą i dyskiem
– obłok światła ze wszech stron rozpłomieniony!
Naokół Cię widzę – trudno na Cię patrzeć!
– niezmierzonego, gdy jarzysz się ognia i słońca światłością.
 
 

BhG 11.18

tvam akṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam
tvam avyayaḥ śāśvata-dharma-goptā sanātanas tvaṃ puruṣo mato me

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


tvam (ty) veditavyam (do poznania) paramam akṣaram (najwyższy niezniszczalny) [asi] (jesteś),
tvam (ty) asya viśvasya (tego wszystkiego) param nidhānam (najwyższe miejsce złożenia) [asi] (jesteś),
tvam (ty) avyayaḥ (niewyczerpywalny) śāśvata-dharma-goptā (obrońca wiecznej dharmy) [asi] (jesteś),
tvam (ty) sanātanaḥ puruṣaḥ (odwieczny człowiek) [asi] (jesteś),
[iti] me mataḥ (moja opinia) [asti] (jest).
 

tłumaczenie polskie


Tyś niezniszczalny, do poznania najlepszy,
tyś tego świata miejsce spoczynku pierwsze,
tyś niewyczerpany, obrońca dharmy wiecznej,
tyś Mąż starożytny – takie jest me zdanie.
 

analiza gramatyczna

tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
akṣaram a-kṣara 1i.1 n. niezniszczalne, głoska (od: kṣar – zmniejszać się, znikać, kṣara – zniszczalny, ginący);
paramam parama 1i.1 n. najdoskonalsze, najlepsze (stopień najwyższy od: para – daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny);
veditavyam veditavya (vid – wiedzieć) PF  1i.1 m. do poznania;
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
asya idam sn. 6i.1 m. tego;
viśvasya viśva 6i.1 m. wszystkiego, całości, świata (od: viś – wchodzić);
param para 1i.1 n. daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny, najwyższy, najlepszy;
nidhānam nidhāna 1i.1 n. miejsce przechowywania, pojemnik, skarbiec, depozyt (od: ni-dhā – składać, deponować);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
avyayaḥ a-vyaya 1i.1 m. niezmienny (od: vi-i – odchodzić, znikać, vyaya – odejście, rozchód, zniszczenie);
śāśvata-dharma-goptā śāśvata-dharma-goptṛ 1i.1 m. ; TP śaśvatasya dharmasya gopteti obrońca wiecznej dharmy (od: śaśvat – wieczny, bezustanny, liczny, śāśvata – wieczny, stały; dhṛ – dzierżyć, posiadać, dharma – dharma; gup – bronić, chronić; goptṛ – obrońca);
sanātanaḥ sanātana 1i.1 m. wieczny, prastary;
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
puruṣaḥ puruṣa 1i.1 m. człowiek (od: pur – poprzedzać, prowadzić lub pṝ – napełniać, odżywiać, puru – obfitość, pūru – ludzie);
mataḥ mata (man – myśleć) PP 1i.1 m. myślany, uważany, szanowany; myśl, opinia, punkt widzenia, wola;
me asmat sn. 6i.1 moje (skrócona forma od: mama);

 

warianty tekstu


śāśvata-dharma-goptā → sātvata-dharma-goptā / śaśvata-dharma-goptā (obrońca dharmy Satwatów);
puruṣo → puruṣa (o Człowieku!);
 
 



Śāṃkara


ita eva te yoga-śakti-darśanāt anuminomi—
tvam akṣaraṃ na kṣaratīti, paramaṃ brahma veditavyaṃ jñātavyaṃ mumukṣubhiḥ | tvam asya viśvasya samastasya jagataḥ paraṃ prakṛṣṭaṃ nidhānaṃ nidhīyate’sminn iti nidhānaṃ para āśraya ity arthaḥ | kiṃ ca, tvam avyayo na tava vyayo vidyata ity avyayaḥ | śāśvata-dharma-goptā śaśvad-bhavaḥ śāśvato nityo dharmas tasya goptā śāśvata-dharma-goptā | sanātanaś cirantanas tvaṃ puruṣaḥ paramaḥ mato’bhipretaḥ me mama
 

Rāmānuja


upaniṣatsu, „dve vidye veditavye” ityādiṣu veditavyatayā nirdiṣṭaṃ paramam akṣaraṃ tvam eva; asya viśvasya paraṃ nidhānam viśvasyāsya paramādhārabhūtas tvam eva; tvam avyayaḥ vyayarahitaḥ; yat svarūpo yadguṇo yadvibhavaś ca tvam, tenaiva rūpeṇa sarvadāvatiṣṭhase / śāśvatadharmagoptā śāśvatasya nityasya vaidikasya dharmasya evam ādibhir avatārais tvam eva goptā / sanātanas tvaṃ puruṣo mato me „vedāham etaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ”, „parāt paraṃ puruṣam” ityādiṣūditaḥ sanātanapuruṣas tvam eveti me mataḥ jñātaḥ / yad ukulatilakas tvam evaṃbhūta idānīṃ sākṣātkṛto mayetyarthaḥ
 

Śrīdhara

yasmād evaṃ tavātakaiśvaryaṃ tasmāt tvam iti | tvam evākṣaraṃ paramaṃ brahma | kathambhūtam ? veditavyaṃ mumukṣubhir jñātavyam | tvam evāsya viśvasya paraṃ nidhānam | nidhīyate ‚sminn iti nidhānaṃ prakṛṣṭāśrayaḥ | ataeva tvam avyayo nityaḥ | śāśvatasya nityasya dharmasya goptā pālakaḥ | sanātanaś cirantanaḥ puruṣaḥ | mato me saṃmato ‚si mama
 

Madhusūdana


evaṃ tavātarkya-niratiśayiśvarya-darśanād anuminomi tvam iti | tvam evākṣaraṃ paramaṃ brahma veditavyaṃ mumukṣubhir vedānta-śravaṇādinā | tvam evāsya viśvasya paraṃ prakṛṣṭaṃ nidhīyate ‚sminn iti nidhānam āśrayaḥ | ataeva tvam avyayo nityaḥ | śāśvatasya nitya-veda-pratipādyatayāsya dharmasya goptā pālayitā | śāśvateti sambodhanaṃ vā | tasmin pakṣe ‚vyayo vināśa-rahitaḥ | ataeva sanātanaś cirantanaḥ puruṣo yaḥ paramātmā sa eva tvaṃ me mato vidito ‚si
 

Viśvanātha


veditavyaṃ muktair jñeyam yad akṣaraṃ brahma-tattvam | nidhānaṃ laya-sthānam
 

Baladeva


acintya-mahaiśvarya-vīkṣaṇāt tvam aham evaṃ niścinomīty āha tvam iti | atha parā yayā tad akṣaram adhigamyate, yat tad adṛśyam [MuṇḍU 1.5-6] ity ādi-vedānta-vākyair veditavyaṃ yat paramaṃ sa-śrīkam akṣaraṃ tattvam eva nidhānam āśrayo ‚vyayas tvam avināśī śāśvata-dharma-goptā vedokta-dharma-pālakas tvam | sa kāraṇaṃ kāraṇādhipādhipo na cāsya kaścij janitā na cādhipaḥ [ŚvetU 6.9] iti mantra-varṇoktaḥ sanātanaḥ purāṇaḥ puruṣas tvam eva
 
 



Michalski


Jesteś nieprzemijający i najwyższy, ten, który jest do poznania, – jesteś podniosłym Zachowawcą wszechświata, – niezmiennym Opiekunem wiecznego prawa, – jam cię poznał odrazu, jako odwiecznego Puruszę!
 

Olszewski


Ty jesteś Niepodzielny, Najwyższy. Ty jesteś skarbem najwyższym tego świata; ty jesteś niezniszczalny; ty podtrzymujesz prawo niewzruszone; widzę w tobie wieczny pierwiastek męski.
 

Dynowska


Tyś ponad najwyższą myśl wzniosły, Niepodzielny, Wieczysty, Niezmienny i twórczych Wód życia bezdenna krynica, Ty Praw odwiecznych Strażnik nieśmiertelny i Człowiek przedwiecznyś Ty.
 

Sachse


Tyś jest tym, co nieprzemijalne,
tyś najwyższym przedmiotem wiedzy,
najwyższą podporą wszechrzeczy,
niezmiennym stróżem odwiecznego prawa.
Tyś jest — wiem o tym — wieczystym puruszą.
 

Kudelska


Tyś niezmienny, tyś najwyższym celem poznania, tyś ostatecznym
schronieniem świata całego,
Tyś odwieczny strażnik prawa niezmiennego od wieków, dla mnie tyś
jest Przedwieczną Osobą.
 

Rucińska


Tyś cel poznania najwyższy, Akszara,
Tyś tego świata schronem ostatecznym,
Tyś wiecznym stróżem odwiecznego prawa,
Tyś jest najstarszym Puruszą, wiem o tym!
 

Szuwalska


Nieskończony, najwyższy i najdoskonalszy.
Jesteś świata ostoją, strażnikiem praw wiecznych.
Bez wątpienia Ty jesteś celem ostatecznym.
 

Jurewicz


Ciebie znać trzeba jako sylabę najwyższa,
tyś jest ostatecznym skarbem wszechświata,
tyś niezmiennym strażnikiem dharmy wiekuistej,
i myślę, że to ty jesteś odwiecznym Człowiekiem.
 
 

BhG 11.19

anādi-madhyāntam ananta-vīryam ananta-bāhuṃ śaśi-sūrya-netram
paśyāmi tvāṃ dīpta-hutāśa-vaktraṃ sva-tejasā viśvam idaṃ tapantam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


[aham] (ja) anādi-madhyāntam (nie mającego początku, środka i końca) ananta-vīryam (mającego nieskończone męstwo) ananta-bāhum (mającego nieskończone ramiona) śaśi-sūrya-netram (mającego jako oczy słońce i księżyc) dīpta-hutāśa-vaktram (w którego ustach jest płonący zjadacz obiat) sva-tejasā (swym blaskiem) idam viśvam (ten świat) tapantam (palącego) tvām (ciebie) paśyāmi (widzę).
 

tłumaczenie polskie


Widzę ciebie bez źródła, środka ani końca,
o bezkresnym męstwie, bezkresnych ramionach,
o oczach będących słońcem i księżycem,
o ustach będących rozpalonym ogniem,
ciebie, który ten świat grzejesz własnym żarem.
 

analiza gramatyczna

anādi-madhyāntam an-ādi-madhya-anta 2i.1 m. ; DV / BV yasyādiś ca madhyaṃ cāntaś ca na vidyate tam nie mającego początku, środka i końca (od: ādi – początek, rozpoczęcie; madhya – środek; anta – koniec, limit, granica, śmierć);
ananta-vīryam ananta-vīrya 2i.1 m. ; BV yasya vīryasyāntaḥ nāsti tam / yasya vīryam ananam asti tam mającego nieskończone męstwo (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć, an-anta – nie mający końca, nieskończony; vīrya – męstwo, moc, siła, nasienie);
ananta-bāhum ananta-bāhu 2i.1 m. ; BV yasya bāhavo ‘nanāḥ santi tam mającego nieskończenie wiele ramion (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć, an-anta – nie mający końca, nieskończony; baṃh – wzrastać, zwiększać, bāhu – ramię);
śaśi-sūrya-netram śaśi-sūrya-netra 2i.1 m. ; DV / BV yasya śaśī ca sūryaś ca netre staḥ tam którego oczami są słońce i księżyc (od: śaśa – królik, zając, śaśin – posiadający [znak] zająca, księżyc; sūrya – słońce; – prowadzić, netra – prowadzący, przewodnik, oko);
paśyāmi dṛś (patrzeć) Praes. P 3c.1 widzę;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
dīpta-hutāśa-vaktram dīpta-hutāśa-vaktra 2i.1 m. ; BV yasya vaktreṣu dīpto hutāśa ‘sti tam tego, w którego ustach jest płonący zjadacz obiat (od: dīp – jaśnieć, płonąć, PP dīpta – jaśniejący, płomieniejący; hu – składać ofiarę, PP huta złożone w ofierze, ofiara; – jeść, cieszyć się, āśa – na końcu złożeń: jedzący, osiągający; vac – mówić, vaktra – usta, twarz);
sva-tejasā sva-tejas 3i.1 n. ; TP : svasya tejasetiwłasnym blaskiem (od: sva – własny, swój; tij – stawać się ostrym, znosić cierpliwie, tejas – ostrość, gorąco, blask, moc, witalność, nasienie);
viśvam viśva 2i.1 m. wszystko, cały, świat (od: viś – wchodzić);
idam idam 2i.1 n. to;
tapantam tapant (tap – topić, palić) PPr 2i.1 m. palącego;

 

warianty tekstu


tvāṃ → tvā (ciebie);
viśvam idaṃ tapantam → viśvam anaṃta-rūpaṃ (świat, bezkresną postać);
 
 



Śāṃkara


kiṃ ca—
anādi-madhyāntam ādi ca madhyaṃ cāntaś ca na vidyate yasya so’yam anādi-madhyāntas, taṃ tvām anādi-madhyāntam | ananta-vīryaṃ na tava vīryasyānto’stīty ananta-vīryas, taṃ tvām ananta-vīryam | tathānanta-bāhum anantā bāhavo yasya tava sa tvam, ananta-bāhus taṃ tvām ananta-bāhum | śaśi-sūrya-netraṃ śaśi-sūryau netre yasya tava sa tvaṃ śaśi-sūrya-netras, taṃ tvāṃ śaśi-sūrya-netraṃ candrāditya-nayanam | paśyāmi tvāṃ dīpta-hutāśa-vaktraṃ dīptaś cāsau hutāśaś ca vaktraṃ yasya tava sa tvaṃ dīpta-hutāśa-vaktras, taṃ tvāṃ dīpta-hutāśa-vaktram | sva-tejasā viśvam idaṃ samastaṃ tapantam
 

Rāmānuja


anādimadhyāntam ādimadhyāntarahitam / anantavīryam anavadhikātiśayavīryam; vīryaśabdaḥ pradarśanārthaḥ; anavadhikātiśayajñānabalāiśvaryavīryaśaktitejasāṃ nidhim ityarthaḥ / anantabāhum asaṃkhyeyabāhum / so ‚pi pradarśanārthaḥ; anantabāhūdarapādavaktrādikam / śaśisūryanetram śaśivat sūryavac ca prasādapratāpayuktasarvanetram / devādīn anukūlān namaskārādi kurvāṇān prati prasādaḥ, tadviparītān asurarākṣasādīn prati pratāpaḥ; „rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṃghāḥ” iti hi vakṣyate / dīptahutāśavaktram pradīptakālānalavat saṃhārānuguṇavaktram / svatejasā viśvam idaṃ tapantam / tejaḥ parābhibhavanasāmarthyam; svakīyena tejasā viśvam idaṃ tapantaṃ tvāṃ paśyāmi evambhūtaṃ sarvasya sraṣṭāraṃ sarvasyādhārabhūtaṃ sarvasya praśāsitāraṃ sarvasya saṃhartāraṃ jñānādyaparimitaguṇasāgaram ādimadhyāntarahitam evaṃbhūtadivyadehaṃ tvāṃ yathopadeśaṃ sākṣātkaromītyarthaḥ / ekasmin divyadehe anekodarādikaṃ katham? / ittham upapadyate / ekasmāt kaṭipradeśād anantaparimāṇād ūrdhvam udgatā yathoditodarādayaḥ, adhaś ca yathoditadivyapādāḥ; tatraikasmin mukhe netradvayam iti ca na virodhaḥ
 

Śrīdhara


kiṃ ca anādīti | anādi-madhyāntam utpatti-sthiti-laya-rahitam | ananta-vīryam anantaṃ vīryaṃ prabhāvo yasya tam | anantā vīryavanto bāhavo yasya tam | śaśi-sūryau netre yasya tādṛśaṃ tvāṃ paśyāmi | tathā dīpto hutāśo ‚gnir vaktreṣu yasya tam | svatejasedaṃ viśvaṃ viśvam santapantam paśyāmi
 

Madhusūdana


kiṃ ca anādīti | ādir utpattir madhyaṃ sthitir anto vināśas tad-rahitam anādi-madhyāntam | anantaṃ vīryaṃ prabhāvo yasya tam | anantā bāhavo yasya tam | upalakṣaṇam etan mukhādīnām api | śaśi-sūryau netre yasya tam | dīpto hutāśo vaktraṃ yasya vaktreṣu yasyeti vā tam | svatejasā viśvaṃ idaṃ tapantam santāpayantaṃ tvā tvāṃ paśyāmi
 

Viśvanātha


kiṃ ca anādīty atra mahā-vismaya-rasa-sindhu-nimagnasyārjunasya vacasi paunaruktyaṃ na doṣāya | yad uktaṃ prasāde vismaye harṣe dvi-trir-uktaṃ na duṣyati
 

Baladeva


anādīti | ādi-madhyāvasāna-śūnyam anantāni vīryāṇi tad-upalakṣaṇāni samagrāṇy aiśvaryāṇi ṣaṭ yasya tam ananta-bāhuṃ sahasra-bhujaṃ śaśi-sūryopamāni netrāṇi yasya taṃ | devādiṣu praṇateṣu prasanna-netraṃ tad-viparīteṣu asurādiṣu krūra-netram ity arthaḥ | dīpta-hutāśopamāni saṃhārānuguṇāni vaktrāṇi yasya tam | arjunasya vākye kvacit punar-uktis tasya vismayāviṣṭatvān na doṣāya | yad uktaṃ prasāde vismaye harṣe dvi-trir-uktaṃ na duṣyati iti
 
 



Michalski


Widzę cię bez początku, środka i końca, – pełnego nieskończonej siły, z nieskończoną ilością ramion, – z księżycem i słońcem zamiast ócz, – z płomieniejącemi ogniem ustami, rozgrzewającego swym żarem cały świat!
 

Olszewski


Bez początku, bez środka, bez końca; nieskończenie potężny; twoje ramiona nie mają granic, twoje spojrzenia są jako Księżyc; jako Słońce; twoje usta mają przepych ognia świętego.
 

Dynowska


Bez początku, ni środka, ni końca, niezliczone Twe ramiona szerokie, niepojęta Twa moc; jako księżyc i słońce są źrenice Twe, jako ogień ofiarny jarzy się Twoje oblicze w pośród niebios i gwiazd i potęgą swego płomienia światy wszystkie swym blaskiem spopiela.
 

Sachse


Widzę ciebie,
który nie masz ani początku, ani środka, ani końca.
Bezgraniczne jest twoje męstwo,
dalekosiężne twe ramiona.
Słońce i księżyc to twe oczy,
twoje usta płoną ogniem sytym ofiar.
Wszystko tu rozpalasz twoim blaskiem.
 

Kudelska


Tyś bez początku, bez środka ni końca, moc twa nieograniczona, niezliczone twe ramiona;
Słońce i księżyc masz za swe źrenice, widzę, jak twarz twa swym blaskiem jak ogniem płonącym cały świat rozpala.
 

Rucińska


Nie masz początku, środka ani końca –
bezkresnej chwały! niezliczonych ramion!
Widzę Cię – księżyc, słońce masz za oczy,
z ust bucha ogień, żarem świat ten pali!
 

Szuwalska


Bez początku, bez środka, bez kresu. Twe chwały
Są nieograniczone. Ramion Twych wspaniałych
Ilości niezliczone. A Księżyc i Słońce
To oczy Twoje. Ogień w Twych ustach płonący
Rozpala cały wszechświat.
 

Jurewicz


Widzę Ciebie – bez początku, bez środka, bez końca,
o nieskończonym męstwie, o nieskończonych ramionach,
o oczach ze słońca i księżyca, o ustach jak ogień płonący,
który własnym światłem wszechświat rozświecasz.
 
 

BhG 11.20

dyāvā-pṛthivyor idam antaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaś ca sarvāḥ
dṛṣṭvādbhutaṃ rūpam idaṃ tavograṃ loka-trayaṃ pravyathitaṃ mahātman

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he mahātman (o wielki duchem!),  
ekena tvayā hi (zaiste przez ciebie jednego) dyāvā-pṛthivyoḥ (nieba i ziemi) idam antaram (to wnętrze) vyāptam (przeniknięte),
sarvāḥ ca diśaḥ (i wszystkie kierunki) [vyāptāḥ] (przeniknięte),
tava (twoją) idam ugram (tę przerażającą) adbhutam (cudowną) rūpam (postać) dṛṣṭvā (zobaczywszy)
loka-trayam (trójświat) pravyathitam (drżący) [asti] (jest).
 

tłumaczenie polskie


Ty jeden przenikasz wszystkie strony świata,
przestrzeń rozwartą między niebem a ziemią.
Widząc tę twą postać cudowną, lecz groźną,
trzy światy drżą całe, o wielki duchem.
 

analiza gramatyczna

dyāvā-pṛthivyoḥ dyāvā-pṛthivī 6i.2 f. nieba i ziemi (od: div – jaśnieć, dyu – dzień, niebiosa, dualis. dyāvā – niebiosa; pṛth – rozszerzać, pṛthu – szeroki, rozległy, wielki, pṛthivī – ziemia);
idam idam 1i.1 n. to;
antaram antara 1i.1 n. środek, wnętrze;
hi av. ponieważ, albowiem, właśnie, zaiste, z pewnością;
vyāptam vyāpta (vi-āp – przenikać) 1i.1 n. przeniknięte, zakryte;
tvayā yuṣmat sn. 3i.1 przez ciebie;
ekena eka sn. 3i.1 n. przez jednego, jednym;
diśaḥ dik 1i.3 f. strony świata (od: diś – pokazywać);
ca av. i;
sarvāḥ sarva sn. 1i.3 f. wszystkie;
dṛṣṭvā dṛś (patrzeć) absol. zobaczywszy;
adbhutam ad-bhuta 2i.1 n. nadnaturalne, wspaniałe, zadziwiające;
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
idam idam sn. 2i.1 n. to;
tava yuṣmat sn. 6i.1 twój;
ugram ugra 2i.1 n. silne, straszne, okrutne;
loka-trayam loka-traya 1i.1 n. ; lokānāṃ trayam ititrójka światów (od: loka – świat; tri – trzy; traya – potrójny);
pravyathitam pravyathita (pra-vyath – trząść się, drżeć, być wystraszonym, niepokoić się) PP 1i.1 n. drżący, zaniepokojony;
mahātman mahā-ātman 8i.1 m. ; BV : yasyātmā mahān asti saḥo ty, którego jaźń jest wielka (od: mah – powiększać, mahant – wielki; ātman – jaźń);

 

warianty tekstu


vyāptaṃvyāptāḥ (przeniknięte);
rūpam idaṃ tavograṃ → rūpam idaṃ tavedṛg / rūpam ugraṃ tavedaṃ / rūpam udagra-rūpaṃ tavedaṃ (tę postać twoją takiego rodzaju / twoją tę przerażającą postać / tę twoją postać, wyniesioną postać);
 
 



Śāṃkara


dyāv-āpṛthivyor idam antaraṃ hy antarikṣaṃ vyāptaṃ tvayaikena viśva-rūpa-dhareṇa diśaś ca sarvā vyāptāḥ | dṛṣṭvā upalabhyādbhutaṃ vismāpakaṃ rūpam idaṃ tavograṃ krūraṃ lokānāṃ trayaṃ loka-trayaṃ pravyathitaṃ bhītaṃ pracalitaṃ vā | he mahātman ! akṣudra-svabhāva
 

Rāmānuja


evaṃbhūtaṃ tvāṃ dṛṣṭvā devādayo ‚haṃ ca pravyathitā bhavāma ity āha
dyuśabdaḥ pṛthivīśabdaś cobhau uparitanānām adhastanānāṃ ca lokānāṃ pradarśanārthau / dyāvāpṛthivyoḥ antaram avakāśaḥ / yasminn avakāse sarve lokās tiṣṭhanti, sarvo ‚yam avakāśo diśaś ca sarvās tvayaikena vyāptāḥ / dṛṣṭvādbhutaṃ rūpam ugraṃ tavedam anantāyām avistāram atyadbhutam atyugraṃ ca rūpaṃ dṛṣṭvā lokatrayaṃ pravyathitam yuddhadidṛkṣayā āgateṣu brahmādidevāsurapitṛgaṇasiddhagandharvayakṣarākṣaseṣu pratikūlānukūlamadhyastharūpaṃ lokatrayaṃ sarvaṃ pravyathitam atyantabhītam / mahātman aparicchedyamanovṛtte / eteṣām apy arjunasyaiva viśvāśrayarūpasākṣātkārasādhanaṃ divyaṃ cakṣur bhagavatā dattam / kim artham iti cet, arjunāya svāiśvaryaṃ sarvaṃ pradarśayitum / ata idam ucyate, „dṛṣṭvādbhutaṃ rūpam ugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyarthitaṃ mahātman” iti
 

Śrīdhara


kiṃ ca dyāv-āpṛthivyor iti | dyāv-āpṛthivyor idam antaram antarīkṣaṃ tvayaivaikena vyāptam | diśaś ca sarvā vyāptāḥ | adbhutaṃ adṛṣṭa-pūrvam | tvadīyam idam ugraṃ ghoraṃ rūpaṃ dṛṣṭvā loka-trayaṃ pravyathitam atibhītam | paśyāmīti pūrvasyaivānuṣaṅgaḥ
 

Madhusūdana


prakṛtasya bhagavad-rūpasya vyāptim āha dyāv-āpṛthivyor iti | dyāv-āpṛthivyor idam antaram antarīkṣaṃ hi tvayaivaikena vyāptam | diśaś ca sarvā vyāptāḥ | dṛṣṭvādbhutam atyanta-vismaya-karam idam ugraṃ duradhigamaṃ mahātejasvitvāt tava rūpam upalabhya loka-trayaṃ pravyathitam atyanta-bhītaṃ jātaṃ he mahātman sādhūnām abhaya-dāyaka | itaḥ param idam upasaṃharety abhiprāyaḥ
 

Viśvanātha


atha prastopayogitvāt tasyaiva rūpasya kāla-rūpatvaṃ darśayāmāsa dyāvety ādi daśabhiḥ
 

Baladeva


atha tasyaiva rūpasya prakṛtyopayogitvena kāla-rūpatāṃ darśitavān ity āha dyāveti daśabhiḥ | dyāv-āpṛthivyor antaram antarīkṣaṃ tathā sarvā diśaś caikena tvayā vyāptam | tavedam aparimitam adbhutam ugraṃ ca rūpaṃ dṛṣṭvā loka-trayaṃ pravyathitam bhītaṃ saṃcalanaṃ ca bhavati | he mahātman sarvāśraya ! atredam avagamyate tadā yuddha-darśanāya ye trailokyasthā mitrodāsīnā devāsurā gandharva-kinnarādayḥ samāgatās tair api bhaktimadbhir bhagavad-datta-divya-netrais tad-rūpaṃ dṛṣṭaṃ na tv ekenaivārjunena svapateva svāpnika-rathādīni nijaiśvaryasya bahu-sākṣikatārtham etat
 
 



Michalski


Przestrzeń pomiędzy niebem a ziemią – i wszystkie strony świata napełnione są tobą jedynie. – Widząc ten twój cudowny przerażający kształt, – odrętwiały trzy światy, mocarzu!
 

Olszewski


Swojem ciepłem ogrzewasz ten świat. Albowiem sam jeden zapełniasz cały przestwór między niebem i ziemią i sięgasz wszystkich krain; na widok twej nadprzyrodzonej i strasznej postaci, wstrząsają się trzy światy, o boże wielkoduszny.
 

Dynowska


Sobą Samym wypełniasz niebiosa i ziemię, bezkres przestworów i próżnię międzyplanetarną, Tyś w nich żywy Sam. Światy troiste przed Twym majestatem drżą, przed Twym straszliwej potęgi zjawionym obliczem.
 

Sachse


Albowiem ty jeden samym sobą
wypełniasz przestrzeń między niebem i ziemią
i wszystkie strony świata.
Na widok twej postaci niezwykłej i potężnej
świat cały drży w posadach, o wielki Duchu!
 

Kudelska


Świat ten, od nieba do ziemi na wszystkie jego strony, całym sobą wypełniasz, Panie Wielki,
Trzy światy, gdy widzą twą postać wspaniałą, acz przerażającą, drżą całe.
 

Rucińska


Przestrzeń od nieba do ziemi i wszystkie
kierunki sobą jednym zapełniłeś!
Widząc Twą postać cudowną, straszliwą,
trzy światy, Wielki Duchu, drżą w posadach!
 

Szuwalska


Ty przenikasz niebo,
Wypełniasz ziemię, przestrzeń świata bezkresnego.
Twa postać tak cudowna i przerażająca
Przejmuje strachem kosmos.
 

Jurewicz


Wszak sam jeden wypełniasz tę przestrzeń
między niebem i ziemią – wszystkie świata strony.
Zadrżał trójświat, gdy ujrzał tę Twoją postać
groźną, cudowną, o Jestestwie potężnym!
 
 

BhG 11.21

amī hi tvā sura-saṃghā viśanti ke-cid bhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti
svastīty uktvā maha-rṣi-siddha-saṃghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


amī sura-saṅghāḥ (tamte grupy niebian) tvā (w ciebie) viśanti hi (zaiste wchodzą),
[teṣu] (pośród nich) kecit devāḥ (niektórzy niebianie) bhītāḥ (wystraszeni) prāñjalayaḥ (ze złożonymi dłońmi) [tvām] (ciebie) gṛṇanti (przyzywają).
maharṣi-siddha-saṃghāḥ (grupy wielkich wieszczów i doskonałych) svasti iti („pomyślność!”) uktvā (powiedziawszy)
puṣkalābhiḥ stutibhiḥ (licznymi hymnami) tvām (ciebie) stuvanti (wysławiają).
 

tłumaczenie polskie


Te niebian gromady przecież w ciebie wchodzą,
niektórzy w strachu, z dłońmi złożonymi przyzywają.
Zebrani wieszczowie i doskonali krzyknęli:
„Niech będzie pomyślność” –  i ciebie wysławiają
najznakomitszymi pieśniami pochwalnymi.
 

analiza gramatyczna

amī adas sn. 1i.3 m. tamci (zaimek wskazujący na odległego, niedostępnego dla wzroku);
hi av. ponieważ, albowiem, właśnie, zaiste, z pewnością;
tvā yuṣmat sn. 2i.1ciebie (skrócona forma od: tvām);
sura-saṃghāḥ sura-saṃgha 2i.3 m. ; TP : surāṇāṃ saṃghā iti grupy niebian (od: sur – władać lub svar – niebo, sura – niebianin; sam-han – zbijać razem, łączyć, saṃ-gha – zbiór, sterta, mnogość, tłum);
viśanti viś (wchodzić) Praes. P 1c.3 wchodzą;
ke-cit kim-cit sn. 1i.3 m. niektórzy (od: kim – co?; -cit – partykuła nieokreśloności);
bhītāḥ bhīta (bhī – straszyć) PP 1i.3 m. wystraszeni;
prāñjalayaḥ pra-añjali 1i.3 m. ci, którzy złożyli ręce (od: añj – dekorować, namaszczać, uhonorować, pra-añjali – szacunek, cześć, gest złożenia dłoni: otwarte dłonie złączone razem tworząc miseczkę);
gṛṇanti gṝ (przyzywać, wychwalać) Praes. P 1c.3 przyzywają, sławią;
svasti av. [niechaj będzie] pomyślność!, szczęśliwie (od: su-asti – dobro, zdrowie);
iti av. tak (zaznacza koniec wypowiedzi);
uktvā vac (mówić) absol. powiedziawszy;
maha-rṣi-siddha-saṃghāḥ maha-rṣi-siddha-saṃgha 2i.3 m. ; DV / TP : maharṣīṇāṃ ca siddhānāṃ ca saṃghā iti grupy wielkich wieszczów i doskonałych (od: mah – powiększać, mahant – wielki; ṛṣ – płynąć poruszać się szybko, lub dṛś – widzieć; ṛṣi – święty, wieszcz; sidh – odnieść sukces, stać się doskonałym PP siddha – osiągnięty, doskonały; ten, który odniósł sukces; sam-han – zbijać razem, łączyć, saṃ-gha – zbiór, sterta, mnogość, tłum);
stuvanti stu (wychwalać, opiewać) Praes. P 1c.3 wychwalają;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
stutibhiḥ stuti 3i.3 f. pochwałami, modlitwami, hymnami (od: stu – wychwalać, opiewać);
puṣkalābhiḥ puṣkalā 3i.3 f. licznymi, doskonałymi, głośnymi;

 

warianty tekstu


tvāṃ → tvā (ciebie);
gṛṇanti → ghṛṇanti;
svastīty uktvā maha-rṣi-siddha- svastīty coktvaiva maha-rṣi-saṃghāḥ (i gromady wielkich wieszczów zaiste powiedziawszy „pomyślność!”);
tvā → tvāṃ (ciebie);
 
 



Śāṃkara


athādhunā purā yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ [gītā 2.6] ity arjunasya yaḥ saṃśaya āsīt, tan-nirṇayāya pāṇḍava-jayam aikāntikaṃ darśayāmīti pravṛtto bhagavān | taṃ paśyann āha | kiṃ ca—
amī hi yudhyamānā yoddhāras tvā tvāṃ sura-saṃghāḥ ye’tra bhū-bhārāvatārāyāvatīrṇā vasv-ādi-deva-saṃghā manuṣya-saṃsthānās tvāṃ viśanti praviśanto dṛśyante | tatra kecit bhītāḥ prāñjalayaḥ santo gṛṇanti stuvanti tvām anye palāyane’py aśaktāḥ santaḥ | yuddhe pratyupasthita utpātādi-nimittāni upalakṣya svasty astu jagata iti uktvā maharṣi-siddha-saṃghāḥ maharṣīṇāṃ siddhānāṃ ca saṃghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ saṃpūrṇābhiḥ
 

Rāmānuja


amī surasaṃghāḥ utkṛṣṭās tvāṃ viśvāśrayam avalokya hṛṣṭamanasaḥ tvan samīpaṃ viśanti / teṣv eva kecid atyugram atyadbhutaṃ ca tavākāram ālokya bhītāḥ prāñjalayaḥ svajñānānuguṇaṃ stutirūpāṇi vākyāni gṛṇanti uccārayanti / apare maharṣisaṃghāḥ siddhasaṃghāś ca parāvaratattvayāthātmyavidaḥ svastīty uktvā puṣkalābhir bhavadanurūpābhiḥ stutibhiḥ stuvanti
 

Śrīdhara


kiṃ ca amī hīti | amī sura-saṃghā bhītāḥ santas tvāṃ viśanti śaraṇaṃ praviśanti | teṣām madhye kecid atibhītā dūrata eva sthitvā kṛta-sampuṭa-kara-yugalāḥ santo gṛṇanti jaya jaya rakṣa rakṣeti prārthayante | spaṣṭam anyat
 

Madhusūdana


adhunā bhū-bhāra-saṃhara-kāritvam ātmanaḥ prakaṭayantaṃ bhagavantaṃ paśyann āha amīti | amī hi sura-saṃghā vasv-ādi-deva-gaṇā bhū-bhārāvatārārthaṃ manuṣya-rūpeṇāvatīrṇā yudhyamānāḥ santas tvā tvāṃ viśanti praviśanto dṛśyante | evam asura-saṅghā iti pada-cchedena bhū-bhāra-bhūtā duryodhanādayas tvāṃ viśantīty api vaktavyam | evam ubhayor api senayoḥ kecid bhītāḥ palāyane ‚py aśaktāḥ santaḥ prāñjalayo gṛṇanti stuvanti tvām | evaṃ pratyupasthite yuddha utpātādi-nimittāny upalakṣya svasty astu sarvasya jagata ity uktvā maharṣi-siddha-saṅghā nārada-prabhṛtayo yuddha-darśanārtham āgatā viśva-vināśa-parihārāya stuvanti tvāṃ stutibhir guṇotkarṣa-pratipādikābhir vāgbhiḥ puṣkalābhiḥ paripūrṇārthābhiḥ
 

Viśvanātha


tvā tvām
 

Baladeva


amī sura-saṅghās tvāṃ śaraṇaṃ viśanti | teṣu kecid bhītā dūrataḥ sthitvā prāñjalayaḥ santo gṛṇanti pāhi pāhi prabho asmān iti prārthayante | mahatīṃ bhītim ālakṣya maharṣi-saṅghāḥ siddha-saṅghāś ca viśvasya svasty astu ity uktvā stuvanti
 
 



Michalski


Oto tu tłumy bogów zbliżają się do ciebie, – tam zaś, strwożone, z wyciągniętemi rękami, śpiewają ci pieśni. – Wśród witań „bądź pozdrowiony'” – orszaki wielkich wieszczów i świętych chwalą cię podniosłemi hymnami.
 

Olszewski


Oto gromady istot boskich, idących ku tobie; niektórzy z lękiem składają ręce tam w górze i modlą się cichym głosem. »Sw asti« powtarzają zgromadzenia maharszich i świętych i wielbią ciebie we wzniosłych pieśniach.
 

Dynowska


Ku Tobie się garną Świetlistych zastępy i w trwodze się kłonią poświętnej i dłonie składają we czci; a świętych i magów rzesze niezliczone „Sława” wołają, „sława, przenajwyższy Panie”; pieniem ich rozbrzmiewają niebiosa.
 

Sachse


Oto bowiem wchodzą w głąb ciebie zastępy bogów;
część z nich śpiewa składając trwożnie ręce,
a zastępy wielkich mędrców i siddhów
wołając „chwała ci”
sławią cię w dźwięcznych pieśniach,
 

Kudelska


Rzesze bogów wchodzą w ciebie, niektórzy z nich zatrwożeni pokłon głęboki ci składają,
Wielbią cię liczni wieszczowie i ci, co doskonałość osiągnęli; „Chwała Ci, Panie!”, pozdrawiają cię najwspanialszymi hymnami.
 

Rucińska


Oto bowiem zastępy bogów wchodzą w Ciebie,
jedni, strwożeni, modlą się, złożywszy dłonie,
Pozdrawiają Cię rzesze wielkich wieszczów, siddhów
i chwałę Twoją głoszą w hymnach przebogatych!
 

Szuwalska


Tłumy bogów drżące
Zbliżają się – w modlitwie dłonie ich złożone.
Mędrcy i doskonałe istoty strwożone
Krzyczą: Swasti! – pomyślność przywołują śpiewem.
 

Jurewicz


W Ciebie wstępują te oto hufce bogów
– ten i ów śpiewa z dłońmi złożonymi…
Zastępy wielkich wieszczów, wołając «Swasti!»,
wysławiają Ciebie chwalbą doskonałą.
 
 

BhG 11.22

rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve śvinau marutaś coṣma-pāś ca
gandharva-yakṣāsura-siddha-saṃghā vīkṣante tvā vismitāś caiva sarve

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


ye ca rudrādityāḥ (i ci Rudrowie, i synowie Aditi) vasavaḥ (Wasowie) sādhyāḥ (Sadhjowie) viśve (Wiśwowie) aśvinau (Aświnowie) marutaḥ (wiatry) uṣma-pāḥ ca (i pijący gorąco) gandharva-yakṣāsura-siddha-saṅghāḥ (gromady gandharwów, jakszów, demonów, doskonałych) sarve eva ca vismitāḥ (zaiste wszyscy oni zadziwieni) tvā (ciebie) vīkṣante (obserwują).
 

tłumaczenie polskie


Rudrowie, Aditjowie, Wasowie i Sadhjowie wszyscy,
dwaj Aświnowie, Marutowie, a także przodków duchy,
Gandharwowie, Jakszowie i Siddhów gromady,
wszyscy cię oglądają zaiste zdumieni.
 

analiza gramatyczna

rudrādityāḥ rudra-āditya 1i.3 m. ; DV : rudrāś ca ādityāś ceti Rudrowie i potomkowie Aditi (od: ru – ryczeć, rudra – wrzeszczący, przerażający; jedna z list jedenastu Rudrów: aja, ekapāda, ahirbradhna, pinākin, aparājita, tryambaka, maheśvara, vṛṣākapi, śambhu, hara, īśvara; a-diti – niezwiązany, wolny, bezgraniczny, obfitość, doskonałość; córka Dakszy, żona Kaśjapy, āditya – potomek Aditi, dwunastu synów Aditi to: dhātṛ, mitra, aryaman, rudra, varuṇa, sūrya, bhaga, vivasvant, pūṣan, savitṛ, tvaṣṭṛ, viṣṇu);  
vasavaḥ vasu 1i.3 m. Wasowie (od: vas – mieszkać, vasu n. bogactwo, m. Wasu (jeden z ośmiu), Kuwera, Śiwa, słońce, ogień; jedna z list ośmiu Wasów: bhava, dhruva, soma, viṣṇu, anila, anala, pratyuṣa, vibhava);
ye yat sn. 1i.3 m. którzy;
ca av. i;
sādhyāḥ sādhya (sādh – osiągać sukces) PF 1i.3 m. do osiągnięcia; Sadhjowie;
viśve viśva 1i.3 m. wszyscy [bogowie] (od: viś – wchodzić, viśva – wszystko, całość, świat; l. mnoga: viśve = viśve-deva – klasa trzynastu niebian uważanych za synów córki Dakszy o imieniu Viśvā: vasu, satya, kratu, dakṣa, kāla, kāma, dhṛti, kuru, purūravas, mādravas, rocaka, locana, dhvani, dhūri);
aśvinau aśvin 1i.2 m. Aświnowie (od: aśva – koń; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne; aśvin – posiadający konie; Aświnowie, lekarze bogów);
marutaḥ mārut 1i.3 m. wiatry, Marutowie (marut – bóg wiatru; siedem wiatrów to: āvaha, pravaha, vivaha, parāvaha, udvaha, saṃvaha, parivaha);
ca av. i;
uṣma-pāḥ uṣma-pa 1i.3 m. pijący gorąco; jedna z grup przodków (od: uṣma – gorąco, para; -pa – na końcu złożeń: pijący);
ca av. i;
gandharva-yakṣāsura-siddha-saṃghāḥ gandharva-yakṣa-asura-siddha-saṃgha 1i.3 m. ; DV : gandharvāś ca yakṣāś ca asurāś ca siddhāś ca teṣāṃ saṅghā iti zastępy gandharwów, jakszów, demonów i siddhów (od: gandharva – niebiański muzyk; yakṣ – pospieszać, yakṣa – niebiańska istota, sługa Kuwery; asura – przeciwnik niebian, demon; sidh – odnieść sukces, stać się doskonałym PP siddha – doskonały, ten, który odniósł sukces; sam-han – zbijać razem, łączyć, saṃ-gha – zbiór, sterta, mnogość, tłum);
vīkṣante vi-īkṣ (przyglądać się) Praes. P 1c.3przyglądają się;
tvā yuṣmat sn. 2i.1ciebie (skrócona forma od: tvām);
vismitāḥ vismita (vi-smi – dziwić się) PP 1i.3 m. zadziwieni, oszołomienie;
ca av. i;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
sarve sarva sn. 1i.3 m. wszyscy;

 

warianty tekstu


viśve śvinau → viśve-devā (wszyscy bogowie);
gandharva-yakṣāsura-siddha-saṃghā gandharva-yakṣāḥ sura-siddha-saṃghā (gandharwowie i jakszowie oraz gromady niebian i doskonałych);
tvā → tvāṃ (ciebie);
vismitāś caiva → vismitā eva (zaiste zdziwieni);
 
 



Śāṃkara


kiṃ cānyat—
rudrādityāḥ vasavo ye ca sādhyāḥ rudrādayo gaṇāḥ viśve-devā aśvinau ca devau marutaś ca ūṣmapā ca pitaraḥ, gandharvayakṣāsurasiddhasaṃghāḥ gandharṣaḥ hāhāhūhūprabhṛtayo yakṣāḥ kuberaprabhṛtayo’surāḥ virocanaprabhṛtayaḥ siddhāḥ kapilādayas teṣāṃ saṃghāḥ gandharvayakṣāsurasiddhasaṃghāḥ, te vīkṣante paśyanti tvāṃ vismitāḥ vismayamāpannāḥ santas te eva sarve
 

Rāmānuja


ūṣmapāḥ pitaraḥ, „ūṣmabhāgā hi pitaraḥ” iti śruteḥ / ete sarve vismayam āpannās tvāṃ vīkṣante
 

Śrīdhara


kiṃ cānyat rudreti | rudrādityā vasavo ye ca sādhyāḥ | rudrādayao gaṇāḥ | viśve ‚śvinau | viśve devāḥ | aśvinau ca devau | marutaś ca vāyavaḥ | ūṣmapāś ca pitaraḥ | uṣmabhāgā hi pitaraḥ iti śruteḥ | smṛteś ca yāvad uṣṇaṃ bhaved annaṃ tāvad aśnanti vāgvatāḥ | tāvad aśnanti pitaro yāvan noktā havir guṇāḥ || iti | gandharvāś ca yakṣāś ca asurāś ca virocanādayaḥ | siddha-saṅghāḥ siddhānāṃ saṅghāś ca | sarva eva vismitāḥ santa tvāṃ vīkṣanta ity anvayaḥ
 

Madhusūdana


kiṃ cānyat rudreti | rudrāś cādityāś ca vasavo ye ca sādhyā nāma deva-gaṇā viśve tulya-vibhaktika-viśvadeva-śabdābhyām ucyamānā deva-gaṇā aśvinau nāsatya-damrau maruta ekonapañcāśad-deva-gaṇā ūṣmapāś ca pitaro gandharvāṇāṃ yakṣāṇāṃ asurāṇāṃ siddhānāṃ ca saṃghāḥ samūhā vīkṣante paśyanti tvā tvāṃ tādṛśādbhuta-darśanāt te sarva eva vismitāś ca vismayam alaukika-camatkāra-viśeṣam āpadyante ca
 

Viśvanātha


uṣmāṇaṃ pibantīti uṣmapāḥ pitaraḥ | uṣmabhāgā hi pitaraḥ iti śruteḥ
 

Baladeva


rudreti sphuṭam | uṣmapāḥ pitaraḥ uṣmāṇaṃ pibanti iti nirukteḥ | uṣmabhāgā hi pitaraḥ iti śruteś ca
 
 



Michalski


Rudrowie, Aditje, Wasu, Sadhje, – Wiśwy, Aświnowie, Maruty, przodkowie, którzy chłepczą dym ofiarny, – orszaki gandharwów, jakszów, demonów i świętych – wszyscy spoglądają na ciebie z podziwem.
 

Olszewski


Rudry, Aditye, Vasavy i Sadye, Viśvy, oba Asviny, Maruty i Uszmapy, chóry Gandarvów, Yakszów, Asurów i Siddów wpatrują się w ciebie onieśmieleni.
 

Dynowska


Rudry – duchy potęg niszczących i burzy, Aditie – światłości i blasku syny, Maruty, Gandharwy – wichrów duchy i muzyki, skarbów ziemi gigantyczne bogi, olbrzymy strażniki i świetlistej Jutrzenki bliźniacze boginie i Sadje – bogi żywotnych tchnień, i praojców opiekuńcze duchy, i przemian kosmicznych Bogi; tytany, geniusze, demony potężne, wielkich jogów i mędrców zastępy wszystkie w zachwycie w Ciebie zapatrzone.
 

Sachse


Rudrowie, Aditje, Wasawy i Sadhjowie,
drobne bóstwa, Aświnowie i Maruty,
duchy przodków chłonące dym ofiarny,
zastępy gandharwów, jakszów, asurów i siddhów —
wszyscy oni patrzą na ciebie, zdumieni.
 

Kudelska


Całe zastępy Rudrów, Aditjów, Wasów, Sadhjów, Marutów, dwóch braci Aświnów, wszystkie bóstwa, duchy przodków
l niebiańscy Gandharwowie, Jakszowie, Asurowie, wszyscy oni w zachwyceniu na ciebie spoglądają.
 

Rucińska


Rudrowie, Aditjowie, Sadhjowie, Wiśwowie,
Aświnowie, Maruty, Wasu, duchy przodków,
Rzesze gandharwów, jakszów, asurów i siddhów –
wszyscy patrzą na Ciebie przejęci zdumieniem!
 

Szuwalska


Rudrowie, Aditjowie – jawią się na niebie,
Wasowie i Sadhjowie, i Wiśwadewowie,
Aświnikumarowie, szlachetni przodkowie,
Marutowie, Jakszowie, Gandarwów szeregi,
Asurowie, bogowie podziwiają ciebie.
 

Jurewicz


Rudrowie, Aditjowie, Wasowie, sadhjowie, Bogowie Wszelcy,
Aświnowie, Marutowie, przodkowie war spijający,
gromady gandharwów, jakszów, demonów i świętych
widzą Ciebie – i wszyscy w zadziwieniu trwają!
 
 

BhG 11.23

rūpaṃ mahat te bahu-vaktra-netraṃ mahābāho bahu-bāhūru-pādam
bahūdaraṃ bahu-daṃṣṭrā-karālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitās tathāham

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he mahā-bāho (o potężnoramienny!),
te (twoją) bahu-vaktra-netram (mającą liczne usta i oczy) bahu-bāhūru-pādam (mającą liczne ramiona, uda, stopy) bahūdaram (mającą mnogość brzuchów) bahu-daṃṣṭrā-karālam (przerażającą licznymi zębami) mahat rūpam (potężną postać) dṛṣṭvā (zobaczywszy)
lokāḥ (światy) pravyathitāḥ (drżą)
tathā aham (tak samo ja) [pravyathitaḥ] (drżę).
 

tłumaczenie polskie


O potężnoramienny, twą potężną postać
o licznych ustach, oczach, rękach, udach, stopach,
o licznych brzuchach i zębatych paszczach,
gdy świat ujrzał, to zadrżał, ja także zadrżałem.
 

analiza gramatyczna

rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
mahat mahant 2i.1 n. wielki (mah – powiększać);
te yuṣmat sn. 6i.1 twój (skrócona forma od: tava);
bahu-vaktra-netram bahu-vaktra-netra 2i.1 n. ; BV : yasmin bahūni vaktrāṇi ca netrāṇi ca santi tat posiadające mnogość ust i oczu (od: bahu – wiele, dużo; vac – mówić, vaktra – usta, twarz; – prowadzić, netra – prowadzący, przewodnik, oko);
mahābāho mahā-bāhu 8i.1 m. ; BV : yasya bāhū mahāntau staḥ saḥo ty, którego ramiona są potężne (od: mah – powiększać, mahant – wielki; baṃh – zwiększać, bāhu – ramię, przedramię);
bahu-bāhūru-pādam bahu-bāhu-ūru-pāda 2i.1 n. ; DV / BV : yasmin bahavo bāhavaś ca ūravaś ca pādāś ca santi tat posiadające mnogość ramion, ud i stóp (od: bahu – wiele, dużo; baṃh – wzrastać, zwiększać, bāhu – ramię; ūru – udo, goleń; pad – padać, stawiać, iść, pāda – stopa, część);
bahūdaram bahu-udara 2i.1 n. ; BV : yasmin bahūni udarāṇi santi tat posiadające mnogość brzuchów (od: bahu – wiele, dużo; udara – brzuch;);
bahu-daṃṣṭrā-karālam bahu-daṃṣṭrā-karāla 2i.1 n. ; TP : bahubhir daṃṣṭrābhiḥ karālam iti przerażający licznymi zębami (od: bahu – wiele, dużo; daṃś – gryźć, daṃṣṭrā – ząb, kieł; karāla – szeroko rozwarty, potężny, przerażający);
dṛṣṭvā dṛś (patrzeć) absol. zobaczywszy;
lokāḥ loka 1i.3 m. światy;
pravyathitāḥ pravyathita (pra-vyath – trząść się, drżeć, być wystraszonym, niepokoić się) PP 1i.3 m. drżący, zaniepokojeni;
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
aham asmat sn. 1i.1ja;

 
 



Śāṃkara


yasmāt—
rūpaṃ mahad atipramāṇaṃ te tava bahu-vaktra-netraṃ bahūni vaktrāṇi mukhāni cakṣūṃṣi ca yasmin tad rūpaṃ bahu-vaktra-netram | he mahā-bāho ! bahu-bāhūru-pādaṃ bahavo bāhava ūravaḥ pādāś ca yasmin rūpe tad bahu-bāhūru-pādam | kiṃ ca, bahūdaraṃ bahūni udarāṇi yasminn iti bahūdaram | bahu-daṃṣṭrā-karālaṃ bahvībhir daṃṣṭrābhiḥ karālaṃ vikṛtaṃ tad bahu-daṃṣṭrā-karālam | dṛṣṭvā rūpam īdṛśaṃ lokā laukikāḥ prāṇinaḥ pravyathitāḥ pracalitā bhayena | tathāham api
 

Rāmānuja


bahvībhir daṃṣṭrābhir atibhīṣaṇākāraṃ lokāḥ pūrvoktāḥ pratikūlānukūlamadhyasthās trividhāḥ sarva eva ahaṃ ca tad evam īdṛśaṃ rūpaṃ dṛṣṭvā atīva vyathitā bhavāmaḥ
 

Śrīdhara


kiṃ ca rūpam iti | he mahā-bāho mahad atyūrjitaṃ tava rūpaṃ dṛṣṭvā lokāḥ sarve pravyathitā atibhītāḥ | tathāhaṃ ca pravyathito ‚smi | kīdṛśaṃ rūpaṃ dṛṣṭvā | bahūni vaktrāṇi netrāṇi ca yasmiṃs tat | bahavo bāhava ūravaḥ pādāś ca yasmiṃs tat | bahūny udarāṇi yasmiṃs tat | bahvībhir daṃṣṭrābhiḥ karālaṃ vikṛtam | raudram ity arthaḥ
 

Madhusūdana


loka-trayaṃ pravyathitam ity uktam upasaṃharati rūpam iti | he mahā-bāho te tava rūpaṃ dṛṣṭvā lokāḥ sarve ‚pi prāṇinaḥ pravyathitās tathāhaṃ pravyathito bhayena | kīdṛśaṃ te rūpaṃ ? mahad atipramāṇam | bahūni vaktrāṇi netrāṇi ca yasmiṃs tat | bahavo bāhava ūravaḥ pādāś ca yasmiṃs tat | bahūny udarāṇi yasmiṃs tat | bahubhir daṃṣṭrābhiḥ karālam atibhayānakaṃ dṛṣṭvaiva mat-sahitāḥ sarve lokā bhayena pīḍitā ity arthaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.24
 

Baladeva


loka-trayaṃ pravyathitam ity uktam upasaṃharati rūpaṃ mahad iti | bahubhir daṃṣṭrābhiḥ karālam raudram | sphuṭam anyat | tathāham ity asyottareṇa sambandhaḥ
 
 



Michalski


Ujrzawszy twój olbrzymi kształt z wieloma ustami, oczami, – o silnoramienny, wieloma ramionami, lędźwiami, nogami,– z wieloma piersiami i mnóstwem straszliwych kłów, – odrętwiały światy wraz ze mną.
 

Olszewski


Oto twoja wielka postać, mająca tyle ust i oczu, nóg i stóp, tyle piersi i zębów straszliwych: światy, patrząc na nią, lękają się; ja też, o Panie,
 

Dynowska


W bojaźni świętej jako i ja, drży wszechświat cały, o Panie, prze Twym potężnym, zjawionym Twym kształtem, o lic mnogości; ust Twoich i ócz jaśnienie trwogą przejmuje. Łona ogromem wypełniasz przestwory, ramion wielością strop wspierasz szeroki, a wśród groźnych Twych warg, zęby jako miecze lśnią.
 

Sachse


Lękam się, o Długoręki, twej postaci olbrzymiej,
o wielu ustach i oczach,
wielu ramionach, udach i stopach,
wielu piersiach, wielu kłach straszliwych!
Jej widok wstrząsnął niebem i ziemią!
 

Kudelska


Widząc twą postać o wielu twarzach i oczach, niezliczonych ramionach, biodrach i stopach, o licznych tułowiach
l mnóstwie strach budzących zębów, świat cały drży i wraz z nim ja, o Potężnoramienny.
 

Rucińska


Na widok Twojej ogromnej postaci
z mnóstwem ust, oczu, z mnóstwem ud, stóp, ramion,
O wielu brzuchach, z mnóstwem kłów straszliwych,
o Wielkoręki! – drą światy wraz ze mną!
 

Szuwalska


Potężny, Twoje twarze, oczy, rąk tysiące,
Uda, stopy, tułowia… Widok wstrząsający.
Twoje zęby upiorne trwożą wszechświat cały,
Wielkich bogów wraz ze mną, człowiekiem tak małym.
 

Jurewicz


Zadrżały światy, a ja wraz z nimi, gdy Twą postać olbrzymią ujrzały
– o wielu obliczach, o wielu oczach, o Długoramienny,
o wielu ramionach, lędźwiach i stopach,
o wielu brzuchach i wielu kłach straszliwych!
 
 

BhG 11.24

nabhaḥ-spṛśaṃ dīptam aneka-varṇaṃ vyāttānanaṃ dīpta-viśāla-netram
dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he viṣṇo (Wisznu!),  
tvām (twoją) nabhaḥ-spṛśam (dotykającą nieba) dīptam (płonącą) aneka-varṇam (wielelokolorową) vyāttānanam (mającą rozwarte usta) dīpta-viśāla-netram (mającą szerokie płonące oczy) [mahat rūpam] (potężną postać) dṛṣṭvā hi (zaiste zobaczywszy)
[aham] (ja) pravyathitāntar-ātmā (którego wewnętrzna jaźń drży) dhṛtim (stałości) śamam ca (i spokoju) na vindāmi (nie znajduję).
 

tłumaczenie polskie


Wisznu, gdym ujrzał ciebie jak dotykasz nieba,
płomienny, barwny, o rozwartych ustach,
oczach ogromnych i płomiennych, ma jaźń
rozdygotana stałości nie znajduje ani ukojenia.
 

analiza gramatyczna

nabhaḥ-spṛśam nabhaḥ-spṛśa 2i.1 n. ; yan nabhaḥ spṛśati tat to, co dotyka niebios (od: nabhas – niebo; spṛś – dotykać, spṛśa – dotyk;);
dīptam dīpta (dīp – jaśnieć, płonąć) PP 2i.1 n. jaśniejące, promieniejące;
aneka-varṇam aneka-varṇa 2i.1 n. ; BV : yasya varṇā aneke santi tat to, czego barwy są liczne (od: an-eka – nie jeden, liczny, wiele; varṇa – kolor, stan społeczny);
vyāttānanam vyātta-ānana 2i.1 n. ; BV : yasyānanāni vyāttāni santi tat to, czego usta są rozwarte (od: vi-ā- – szeroko rozwierać, PP vyātta – rozwarty; an – oddychać, żyć, āna / ānana – usta);
dīpta-viśāla-netram dīpta-viśāla-netra 2i.1 n. ; BV : yasya netrāṇi dīptāni viśālāni ca santi tat to, czego oczy są szerokie i płonące (od: dīp – jaśnieć, płonąć, PP dīpta – jaśniejący, płomieniejący; viś – wchodzić, lub vi-śṛ???, viśāla – szeroki, rozległy, wielki, potężny; – prowadzić, netra – prowadzący, przewodnik, oko);
dṛṣṭvā dṛś (widzieć) absol. zobaczywszy;
hi av. ponieważ, albowiem, właśnie, zaiste, z pewnością;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
pravyathitāntarātmā pravyathita-antar-ātman 1i.1 m. ; BV : yasya antar-ātmā pravyathitaḥ asti saḥ ten, którego wewnętrzna jaźń drży (od: pra-vyath – trząść się, drżeć, być wystraszonym, niepokoić się, PP pravyathita – drżący, zaniepokojony; anta – koniec, limit, granica, konkluzja, wnętrze, natura, av. antaḥ – wewnątrz, pomiędzy, w złożeniach: wewnętrzny; ātman – jaźń);
dhṛtim dhṛti 2i.1 f. stanowczość, wola (dhṛ – dzierżyć, PP dhṛta – trzymany, dzierżony);
na av. nie;
vindāmi vid (znajdować) Praes. P 3c.1 znajduję, osiągam;
śamam śama 2i.1 m. spokoju, wyciszenia (od: śam – wyciszać, kończyć, niszczyć);
ca av. i;
viṣṇo viṣṇu 8i.1 m. o przenikający, o wysnuwający, Wisznu! (od: vi-snu – skrapiać, emitować lub vi-sru – płynąć, emitować;
albo też od: viś – wchodzić lub vi- – osiągać, wypełniać, penetrować lub viṣ działać;
termin raczej nie utworzony dzięki sufiksowi -snu – jak to ma miejsce np. w jiṣṇu – gdyż vi w odróżnieniu od ji nie jest pierwiastkiem czasownikowym;
oto kilka tradycyjnych definicji terminu:
vyāptaṃ tvayaiva viśatā trailokyam sa-carācaram – to właśnie ty przeniknikasz trójświat z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem] Matsya-purāṇa 248.41;
viśeṣeṇa snauti prasravate gacchatīti viṣṇuḥ – Wisznu: szczególnie emituje, wypływa, idzie Mbh.5.70.13;
viṣṇur viśater vā vyaśnoter vā – Wisznu [pochodzi od] viśati lub vyaśnoti [wchodzi, osiąga] Nirukti 12.18;
atha yad viśito bhavati tad viṣnur – zatem to co jest uwolnione to Wisznu.
viṣṇāter viśater vā syād veveṣṭer vyāpti karmaṇaḥ
viṣṇur nirucyate sūryaḥ sarvaṃ sarvāntaraś ca yaḥ
Wisznu może pochodzić od czynności viṣṇāti, viśati, veveṣṭi lub vyāpti [działa, wchodzi, jest aktywny, przenika]. Dlatego ten, który jest wszystkim i jest we wszystkim nazywany jest Słońcem Bṛhad-devatā 2.69;

 

warianty tekstu


aneka-varṇaṃ → aneka-vaktraṃ (o licznych ustach);
tvāṃ → tvā (ciebie);
 
 



Śāṃkara


nabhaḥ-spṛśaṃ dyu-sparśam ity arthaḥ | dīptaṃ prajvalitam | aneka-varṇam aneke varṇā bhayaṅkarāḥ nānā-saṃsthānā yasmin tvayi taṃ tvām aneka-varṇam | vyāttānanaṃ vyāttāni vivṛtāni ānanāni mukhāni yasmin tvayi taṃ tvāṃ vyāttānanam | dīpta-viśāla-netraṃ dīptāni prajvalitāni viśālāni vistīrṇāni netrāṇi yasmin tvayi taṃ tvāṃ dīpta-viśāla-netraṃ dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā pravyathitaḥ prabhīto’ntarātmā mano yasya mama so’haṃ pravyathitāntarātmā san dhṛtiṃ dhairyaṃ na vindāmi na labhe śamaṃ copaśamanaṃ manas-tuṣṭim | he viṣṇo
 

Rāmānuja


namaśśabdaḥ „tad akṣare parame vyoman”, „ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt”, „kṣayantam asya rajasaḥ parāke”, „yo asyādhyakṣaḥ parame vyoman” ityādiśrutisiddhitriguṇaprakṛtyatītaparamavyomavācī; savikārasya prakṛtitattvasya, puruṣasya ca sarvāvasthasya, kṛtsnasyāśrayatayā nabhas spṛśam iti vacanāt; „dyāvāpṛthivyor idam antaraṃ hi vyāptam” iti pūrvoktatvāc ca / dīptam anekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetraṃ tvāṃ dṛṣṭvā pravyathitāntarātmā atyantabhītamanāḥ dhṛtiṃ na vindāmi dehasya dhāraṇaṃ na labhe, manasaś cendriyāṇāṃ ca śamaṃ na labhe / viṣṇo vyāpin! / sarvavyāpinam atimātram atyadbhutam atighoraṃ ca tvāṃ dṛṣṭvā praśithikasarvāvayavo vyākulendriyaś ca bhavāmītyarthaḥ
 

Śrīdhara


na kevalaṃ bhīto ‚ham ity etāvad eva | api tu nabhaḥ-spṛśam iti | nabhaḥ spṛśatīti nabhaḥ-spṛk tam antarīkṣa-vyāpinam ity arthaḥ | dīptaṃ tejo-yuktam | aneke varṇā yasya tam | vyaktāni vivṛtāni ānanāni yasya tam | dīptāni viśālāni netrāṇi yasya tam | evambhūtaṃ hi tvāṃ dṛṣṭvā pravyathitāntarātmā mano yasya so ‚haṃ dhṛtiṃ dhairyam upaśamaṃ na labhe
 

Madhusūdana


bhayānakatvam eva prapañcayati nabha iti | na kevalaṃ pravyathita evāhaṃ tvāṃ dṛṣṭvā kintu pravyathito ‚ntarātmā mano yasya so ‚haṃ dhṛtiṃ dhairyaṃ dehendriyādi-dhāraṇa-sāmarthyaṃ śamaṃ ca manaḥ-prasādaṃ na vindāmi na labhe | he viṣṇo ! tvāṃ kīdṛśaṃ ? nabhaḥ-spṛśam antarīkṣa-vyāpinam | dīptaṃ prajvalitam aneka-varṇaṃ bhayaṅkara-nānā-saṃsthāna-yuktaṃ vyāttānanaṃ vivṛtta-mukhaṃ dīpta-viśāla-netraṃ prajvalita-vistīrṇa-cakṣuṣaṃ tvāṃ dṛṣṭvā pravyathitāntarātmāhaṃ dhṛtiṃ śamaṃ ca na vvindāmīty anvayaḥ
 

Viśvanātha


śamam upaśamam
 

Baladeva


tathaitad-rūpopasaṃhāra-phalakaṃ dainyaṃ prakāśayann āha nabhaḥ-spṛśam iti dvābhyām | ahaṃ ca tvāṃ dṛṣṭvā pravyathitāntarātmā bhītodvigna-manāḥ san dhṛtim upaśamaṃ ca na vindāmi na labhe | he viṣṇo ! kīdṛśaṃ ? nabhaḥ-spṛśam antarīkṣa-vyāpinam vyāttānanaṃ visṛtāsyam | vyaktārtham anyat | atra kāla-rūpatva-darśana-hetuko bhayānaka-rasaḥ svasyoktaḥ
 
 



Michalski


Gdym ujrzał cię sięgającego do nieba, jaśniejącego, różnobarwnego,– z ziejącą paszczą, z błyszczącemi wielkiemi oczami,– przejęło mnie drżenie do głębi duszy, – nie mogę w sobie odnaleźć ani odwagi, ani spokoju, o Wisznu!
 

Olszewski


Albowiem kiedy oglądam ciebie, chmur sięgającego, rozjaśnionego tysiącem kolorów, kiedy wiozę twoje usta otwarte i twoje wielkie oczy iskrzące się, dusza moja jest wstrząśnięta, nie mogę przyjść do siebie ani się uspokoić, o Visznu.
 

Dynowska


Promiennej tęczy wielobarwnym łukiem pieścisz nieboskłony; ust Twych wargi płomienne, a bezdenne źrenice wszechwidzącym się jarzą wejrzeniem. Na niebie, na ziemi i wszędzie – Ty, Ty jeden, o Panie nad Pany i nic okrom Ciebie nie masz wśród przestworów Drżę przed Twoim ogromem, uchodzą me siły, spokój ulatuje duszy, o Wisznu, miłościw mi bądź!
 

Sachse


Serce zamiera mi z lęku,
opuszcza mnie spokój i siła,
kiedy patrzę, o Wisznu, jak sięgasz obłoków,
lśniący, wielobarwny, z otwartymi usty
i wielkimi, lśniącymi oczyma!
 

Kudelska


Gdy widzę cię, jak nieba dotykasz, jak blask rozsiewasz dokoła, usta twe otwarte i rozwarte pełne blasku oczy,
Czały drżę, ustać nie mogę ni spokoju zaznać, o Wisznu!
 

Rucińska


Gdy widzę Cię, jak w blasku sięgasz nieba,
stu barw, o oczach olbrzymich, błyszczących,
Z rozdziawionymi usty – drży me serce,
męstwo i spokój opuszcza mnie, Wisznu
 

Szuwalska


Tęczą barw otchłań nieba mieni się bezkresna,
Z ust zioniesz żarem, oczy ogromne wytrzeszczasz,
 

Jurewicz


Gdy widzę Ciebie, jak nieba sięgasz,
rozpłomieniony, wielobarwny, z rozwartymi usty,
Twe wielkie oczy płoną! – drży me najgłębsze Jestestwo,
nie znajduję wsparcia ni ukojenia, o Wisznu!
 
 

BhG 11.25

daṃṣṭrā-karālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānala-saṃnibhāni
diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagan-nivāsa

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


te (twoje) daṃṣṭrā-karālāni (przerażające zęby) kālānala-sannibhāni ca (i przypominające ogień zniszczenia świata) mukhāni (twarze) dṛṣṭvā eva (zaiste zobaczywszy)
[ahaṃ] (ja) diśaḥ (stron świata) na jāne (nie rozpoznaję),
[ahaṃ] ca (i ja) śarma (schronienia) na labhe (nie osiągam).
he deveśa (o Władco niebian!), he jagan-nivāsa (o siedzibo świata!) prasīda (bądź zadowolony).
 

tłumaczenie polskie


Gdym ujrzał twe twarze straszące zębami,
i podobne ogniowi zniszczenia świata,
nie poznaję kierunków i nie znajduję schronienia.
O Władco niebian, o siedzibo świata, bądź zadowolony!
 

analiza gramatyczna

daṃṣṭrā-karālāni daṃṣṭrā-karāla 2i.3 n. ; TP : daṃṣṭrābhiḥ karālānītistraszliwe z powodu zębów (od: daṃś – gryźć, daṃṣṭrā – ząb, kieł; karāla – szeroko rozwarty, potężny, przerażający);
ca av. i;
te yuṣmat sn. 6i.1 twoje (skrócona forma od: tava);
mukhāni mukha 2i.3 n. twarze, usta;
dṛṣṭvā dṛś (widzieć) absol. zobaczywszy;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
kālānala-saṃnibhāni kāla-anala-saṃnibha 2i.3 n. ; TP : kālānalasya saṃnibhānītipodobne ogniowi czasu  (od: kal – liczyć, kāla – czas; an – oddychać, żyć, anala ogień; kālānala – ogień niszczący świat pod koniec przejawienia; bhā – jaśnieć, świecić, saṃnibha – podobny, taki sam jak);
diśaḥ dik 2i.3 f. strony świata (od: diś – pokazywać);
na av. nie;
jāne jñā (wiedzieć) Praes. Ā 3c.1 wiem;
na av. nie;
labhe labh (osiągać) Praes. Ā 3c.1 osiągam;
ca av. i;
śarma śarman  2i.1 n. schronienia, bezpieczeństwa,  radości (od: śri – spoczywać na, wspierać się na);
prasīda pra-sad (osiąść, stać się zadowolonym, odnieść sukces) Imperat. P 2c.1 bądź zadowolony;
deveśa deva-īśa 8i.1 m. ; TP : devānām īśetio Władco niebian! (od: div – jaśnieć, bawić się, deva – bóg, niebianin; īś – posiadać, władać, īśa – pan, władca);
jagan-nivāsa jagan-nivāsa 8i.1 m. ; jagato nivāsetio siedzibo świata! (od: gam – iść, jagat – poruszający się, świat, ludzkość; ni-vas – mieszkać, spędzać czas, nivāsa – siedziba, mieszkanie);

 

warianty tekstu


deveśa → devīśa (o Władco bogini!);
 
 



Śāṃkara


kasmāt ?
daṃṣṭrā-karālāni daṃṣṭrābhiḥ karālāni vikṛtāni te tava mukhāni dṛṣṭvaivopalabhya kālānala-saṃnibhāni pralaya-kāle lokānāṃ dāhako’gniḥ kālānalas tat-sadṛśāni kālānala-saṃnibhāni mukhāni dṛṣṭvety etat | diśaḥ pūrvāpara-vivekena na jāne diṅ-mūḍho jāto’smi | ato na labhe ca nopalabhe ca śarma sukham | ataḥ prasīda prasanno bhava he deveśa, jagan-nivāsa
 

Rāmānuja


yugāntakālānalavat sarvasaṃhāre pravṛttāni atighorāṇi tava mukhāni dṛṣṭvā diśo na jāne; sukhaṃ ca na labhe / jagatāṃ nivāsa deveśa brahmādīnām īśvarāṇām api paramamaheśvara! māṃ prati prasanno bhava / yathāhaṃ prakṛtiṃ gato bhavāmi, tathā kurv ityarthaḥ
 

Śrīdhara


daṃṣṭreti | he deveśa tava mukhāni dṛṣṭvā bhayāveśena diśo na jānāmi | śarma sukhaṃ ca na labhe | bho jagan-nivāsa prasanno bhava | kīdṛśāni mukhāni dṛṣṭvā ? daṃṣṭrābhiḥ karālāni kālānalaḥ vikṛtatvena pralayāgniḥ | tat-sadṛśāni
 

Madhusūdana


daṃṣṭrābhiḥ karālāni vikṛtatvena bhayaṅkarāṇi pralaya-kālānala-sadṛśāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva na tu tāni prāpya bhaya-vaśena diśaḥ pūrvāparādi-vivekena na jāne | ato na labhe ca śarma sukhaṃ tvad-rūpa-darśane ‚pi | ato he deveśa he jagannivāsa prasīda prasanno bhava māṃ prati | yathā bhavābhāvena tvad-darśanajaṃ sukhaṃ prāpnuyām iti śeṣaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


daṃṣṭreti | kālānalaḥ pralayāgnis tat-sannibhāni tat-tulyāni | śarma sukham
 
 



Michalski


Na widok twych najeżonych straszliwemi kłami ust, – podobnych do ognia, pożerającego kosmiczne wyłony, – nie mogę odróżnić stron świata, ani znaleźć ucieczki! – Zlituj się, władco bogów, opoko świata!
 

Olszewski


Kiedy oglądam twoją twarz, uzbrojoną groźnemi zębami i podobną ogniowi, któryby cały świat miał pochłonąć, nie widzę nic więcej dokoła siebie, i radość moja znika. Bądź miłościwy, władco bogów, mieszkanie świata.
 

Dynowska


Jako Czasu lśniące, ostre miecze błyszczą przerażające Twoje kły w czeluści ognistych, rozwartych, olbrzymich Twych szczęk. Drżę cały, nie wiem gdzie się skryć przed straszliwym Twoim Obliczem. Litości i zmiłowania, wszak Tyś jest światów wszystkich schron.
 

Sachse


Twe usta pełne kłów straszliwych
to ogień zniszczenia.
Kiedy na nie patrzę,
nie wiem, w którą zwrócić się stronę!
Nie ma dla mnie ucieczki!
Łaski, Władco Bogów, Ostojo Świata!
 

Kudelska


Gdy usta twe widzę, a w nich zęby strach budzące, jak wszechniszczycielski
ogień czasu,
Nie wiem, gdzie schronienia szukać, Panie wszystkich bogów, bądź miłosierny, tyś ostoją całego świata.
 

Rucińska


Gdy widzę Twoje pełne kłów straszliwych
usta, ogniowi zagłady podobne,
Nie wiem, gdzie jestem, gdzie szukać ucieczki…
Zmiłuj się, władco bogów, domie świata!
 

Szuwalska


Zęby, szczęki okropne, usta ogniem śmierci
Trawią i chłoną wszystko. W głowie mi się kręci!
Zlituj się Panie! Władco! Uchroń od zagłady!
 

Jurewicz


I gdy widzę Twoje usta pełne kłów straszliwych,
ogniowi Czasu podobne,
nie rozeznaję kierunku, nie znajduję schronienia…
zmiłuj się, Władco Bogów, Przybytku Świata!
 
 

BhG 11.26-27

amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvani-pāla-saṃghaiḥ
bhīṣmo droṇaḥ sūta-putras tathāsau sahāsmadīyair api yodha-mukhyaiḥ
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrā-karālāni bhayānakāni
ke-cid vilagnā daśanāntareṣu saṃdṛśyante cūrṇitair uttamāṅgaiḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


amī ca sarve (i oni wszyscy) dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ (synowie Dhrytarasztry) tathā (podobnie) bhīṣmaḥ (Bhiszma) droṇaḥ (Drona) asau sūta-putraḥ (ów syn woźnicy) avani-pāla-saṅghaiḥ eva saha (zaiste wraz z gromadami obrońców ziemi) asmatīyaiḥ yodha-mukhyaiḥ saha api (a nawet z naszymi głównymi wojownikami) tvām tvaramāṇāḥ (do ciebie spieszący się) daṃṣṭrā-karālāni (w przerażające zębami) bhayānakāni vaktrāṇi (straszliwe usta) viśanti (wchodzą).
[teṣu] (pośród nich) kecit (niektórzy) cūrṇitaiḥ (ze zmiażdżonymi) uttamāṅgaiḥ [saha] (z górnymi częściami ciała) daśanāntareṣu (pomiędzy zębami) vilagnāḥ (przylegli) saṃdṛśyante (są widziani).
 

tłumaczenie polskie


Wszyscy synowie Dhrytarasztry, jak również Bhiszma, Drona i syn woźnicy
wraz z zastępami strażników ziemi oraz z naszymi głównymi wojami
ku tobie spieszą i wchodzą w twe przerażające usta, straszące zębami.
Niektórych ze zmiażdżonymi głowami widać jak sterczą wśród zębów.
 

analiza gramatyczna

amī adas sn. 1i.3 m. tamci (zaimek wskazujący na odległego, niedostępnego dla wzroku);
ca av. i;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
dhṛtarāṣṭrasya dhṛta-rāṣṭra 6i.1 m. utrzymującego królestwo (od: dhṛ – dzierżyć PP dhṛta – trzymany;  rāṣṭra – królestwo);
putrāḥ putra 1i.3 m. synowie (od: puṣ – rozkwitać, putra – dziecko, potomek, tradycyjnie: pu-tra – ratujący od piekła);
sarve sarva sn. 1i.3 m. wszyscy;
saha av. z (postpozycja, wymaga instrumentalisu);
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
avani-pāla-saṃghaiḥ avani-pāla-saṃgha 3i.3 m. ; TP :  avanyāḥ pālaiḥ saṃghair iti z gromadami obrońców ziemi (od: avani – rzeka, gleba, ziemia; pāl – chronić, zarządzać, pāla – obrońca, król; sam-han – zbijać razem, łączyć, saṃ-gha – zbiór, sterta, mnogość, tłum);
bhīṣmaḥ bhīṣma 1i.1 m. przerażający; Bhiszma (od: bhī – straszyć);
droṇaḥ droṇa 1i.1 m. chmura pełna wody, drzewo; Drona;
sūta-putraḥ sūta-putra 1i.3 m. ; TP : sūtasya putra itisyn woźnicy; Karna (od: – wprawiać w ruch, nakłaniać, rodzić, PP sūta – nakłoniony, zrodzony; woźnica rydwanu; puṣ – rozkwitać, putra – dziecko, potomek; tradycyjnie: pu-tra – ratujący od piekła);
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
asau adas sn. 1i.1 m. tamten (zaimek wskazujący na odległego, niedostępnego dla wzroku);
saha av. z (postpozycja, wymaga instrumentalisu);
asmatīyaiḥ asmatīya 3i.3 m. z naszymi;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
yodha-mukhyaiḥ yodha-mukhya 3i.3 m. ; TP :  yodhānāṃ mukhyair iti z głównymi pośród wojów (od: yudh – walczyć, caus. yodha – wojownik, bitwa; mukha – twarz, usta, przód, powierzchnia, mukhya – będący na czele, główny, przodujący);

*****

vaktrāṇi vaktra 2i.3 n. usta, twarz (od: vac – mówić);
te yuṣmat sn. 6i.1 twoje (skrócona forma od: tava);
tvaramāṇāḥ tvaramāna (tvar – spieszyć się) PPr 1i.3 m. spieszący się;
viśanti viś (wchodzić) Praes. P 1c.3 wchodzą;
daṃṣṭrā-karālāni daṃṣṭrā-karāla 2i.3 n. ; TP : daṃṣṭrābhiḥ karālānītistraszliwe z powodu zębów (od: daṃś – gryźć, daṃṣṭrā – ząb, kieł; karāla – szeroko rozwarty, potężny, przerażający);
bhayānakāni bhayānaka 2i.3 n. straszliwe, przerażające (od: bhī – straszyć, bhaya – strach);
ke-cit kim-cit sn. 1i.3 m. niektórzy (od: kim – co?; -cit – partykuła nieokreśloności);
vilagnāḥ vilagna (vi-lag – zawieszać, przywierać) PP 1i.3 m. przylgnięci, związani, odeszli, umarli;
daśanāntareṣu daśana-antara 7i.3 n. ; TP : daśanānām antareṣv itipomiędzy zębami (od: daṃś – gryźć, daśana – ząb, kieł; antara – wnętrze, zewnętrze, różny od, inny);
saṃdṛśyante sam-dṛś (widzieć) Praes. pass. 1c.3 są widziani;
cūrṇitaiḥ cūrṇita (cūrṇ – miażdżyć, kruszyć, mleć) PP 3i.3 n. ze zmiażdżonymi;
uttamāṅgaiḥ uttamāṅga 3i.3 n. ; KD : uttamair aṅgair itiz najwyższymi częściami ciała, z głowami (od: ut-tama – najbardziej wyniesiony, najwyższy, stopień najwyższy od: ud – ponad, wyżej; aṅga – kończyna, członek, człon, podczęść);

 

warianty tekstu


ca tvāṃ → sarve / ca tvā / hi tvā (wszyscy / i twoją / zaiste twoją);
sarve → sarvaiḥ (z wszystkimi);
vilagnā → vilagno / vimagnā (przyległy / zatopieni);
daśanāntareṣu daśanāntarāle (pomiędzy zębami);

… → po drugiej padzie wersetu BhG 11.27 następują dwie pady wersetu spoza wydania krytycznego:
sahasra-sūryāta saṃnibhāni   tathā jagad-grāsa-kṛta-kṣaṇāni
[wchodzą w twe usta]…przypominające tysiące słońc, a także czekające na połknięcie świata…

… → po wersecie BhG 11.27 następują pady spoza wydania krytycznego:
nānārūpaiḥ puruṣair vadhyamānā   viśanti te vaktram acintyarūpam
yaudhiṣṭhirā dhārtarāṣṭrāś ca yodhāḥ   śastraiḥ kṛttā vividhaiḥ sarva eva
tvattejasā nihatā nūnam ete   tathā hīme tvaccharīraṃ praviṣṭāḥ
Wychwalani przez ludzi o przeróżnych kształtach
wojowie tak Judhiszthiry, jak i Dhrytarasztry
wchodzą w twe usta o kształcie nie do pomyślenia,
a wszyscy pocięci orężem rozmaitym, paleni twoim blaskiem
w twoje ciało wkraczają.

 
 



Śāṃkara


yebhyo mama parājayāśaṅkā yāsīt sā cāpagatā | yataḥ—
amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ duryodhana-prabhṛtayaḥ—tvaramāṇāḥ viśantīti vyavahitena saṃbandhaḥ—sarve sahaiva sahitāḥ avani-pāla-saṃghair avaniṃ pṛthvīṃ pālayantīty avani-pālās teṣāṃ saṃghaiḥ, kiṃ ca bhīṣmo droṇaḥ sūta-putraḥ karṇas tathāsau sahāsmadīyair api dhṛṣṭadyumna-prabhṛtibhir yodha-mukhyair yodhānāṃ mukhyaiḥ pradhānaiḥ saha
kiṃ ca—
vaktrāṇi mukhāni te tava tvaramāṇās tvarā-yuktāḥ santo viśanti | kiṃ-viśiṣṭani mukhāni ? daṃṣṭrā-karālāni bhayānakāni bhayaṅkarāṇi | kiṃ ca, kecit mukhāni praviṣṭānāṃ madhye vilagnā daśanāntareṣu māṃsam iva bhakṣitaṃ saṃdṛśyanta upalabhyante cūrṇitaiś cūrṇīkṛtair uttamāṅgaiḥ śirobhiḥ
 

Rāmānuja


evaṃ sarvasya jagataḥ svāyattasthitipravṛttitvaṃ darśayan pārthasārathī rājaveṣacchadmanāvasthitānāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ yaudhiṣṭhireṣv anupraviṣṭānāṃ ca asurāṃśānāṃ saṃhāreṇa bhūbhārāvataraṇaṃ svamanīṣitaṃ svenaiva kariṣyamāṇaṃ pārthāya darśayām āsa / sa ca pārtho bhagavataḥ sraṣṭrtvādikaṃ sarvāiśvaryaṃ sākṣātkṛtya tasminn eva bhagavati sarvātmani dhārtarāṣṭrādīnām upasaṃhāram anāgatam api tatprasādalabdhena divyena cakṣuṣā paśyann idaṃ covāca
amī dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ duryodhanādayas sarve bhīṣmo droṇaḥ sūtaputraḥ karṇaś ca tatpakṣīyair avanipālasamūhaiḥ sarvaiḥ, asmadīyair api kaiścid yodhamukhyais saha tvaramāṇā daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni tava vaktrāṇi vināśāya viśanti; tatra kecic cūrṇitair uttamāṅgair daśānāntareṣu vilagnās saṃdṛśyante
 

Śrīdhara


yac cānyad draṣṭum icchasīty anenāsmin saṅgrāme bhāvi-jaya-parājayādikaṃ ca mama dehe paśyeti yad bhagavatoktaṃ tad idānīṃ paśyann āha amī ceti pañcabhiḥ | amī dhṛtarāṣṭrasya putrā duryodhanādayaḥ sarve | avani-pālānāṃ jayadrathādīnāṃ rājñāṃ saṅghaiḥ samūhaiḥ sahaiva | tava vaktrāṇi viśantīty uttareṇānvayaḥ | tathā bhīṣmaś ca droṇaś cāsau sūta-putraḥ karṇaś ca | na kevalaṃ ta eva viśanti | api tu pratiyoddhāro ‚smadīyā ye yodha-mukhyāḥ śikhaṇḍi-dhṛṣṭadyumnādayas taiḥ saha
vakrāṇīti ye ete sarve tvaramāṇā dhāvantas tava daṃṣṭrābhiḥ karālāni vikṛtāni bhayṅkarāṇi vaktrāṇi viśanti teṣāṃ madhye kecic cūrṇīkṛtair uttamāṅgaiḥ śirobhir upalakṣitā danta-sandhiṣu saṃśliṣṭāḥ saṃdṛśyante
 

Madhusūdana


asmākaṃ jayaṃ pareṣāṃ parājayaṃ ca sarvadā draṣṭum iṣṭaṃ paśya mama dehe guḍākeśa yac cānyad draṣṭum icchasīti bhagavad-ādiṣṭam adhunā paśyāmīty āha amīti pañcabhiḥ | amī ca dhṛtarāṣṭrasya putrā duryodhana-prabhṛtayaḥ śataṃ sodarā yuyutsuṃ vinā sarve tvāṃ tvaramāṇā viśantīty agretanenānvayaḥ | atibhaya-sūcakatvena kriyā-pada-nyūnatvam atra guṇa eva | sahaivāvanipālānāṃ khalv ādīnāṃ rājñāṃ saṃghais tvāṃ viśanti | na kevalaṃ duryodhanādaya eva viśanti kintu ajayatvena sarvaiḥ sambhāvito ‚pi bhīṣmo droṇaḥ sūta-putraḥ karṇas tathāsau sarvadā mama vidveṣṭā sahāsmadīyair api parakīyair iva dhṛṣṭadyumna-prabhṛtibhir yodha-mukhyais tvāṃ viśantīti sambandhaḥ
amī dhṛtarāṣṭra-putra-prabhṛtayaḥ sarve ‚pi te tava daṃṣṭrā-karālāni bhayānakāni vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti | tatra ca kecic cūrṇitair uttamāṅgaiḥ śirobhir viśiṣṭā daśanāntareṣu vilagnā viśeṣeṇa saṃlagnā dṛśyante mayā samyag asandehena
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


yac cānyad draṣṭum icchasi ity anenāsmin yuddhe bhaviṣyaj-jaya-parājayādikaṃ ca mad-dehe paśyeti yad bhagavatoktaṃ tad adhunā paśyann āha amī ceti pañcabhiḥ | amī dhṛtarāṣṭrasya putrā duryodhanādayaḥ sarve ‚vanipāla-saṃghaiḥ śalya-jayadrathādi-bhūpa-vṛndaiḥ saha tvaramāṇāḥ santas te vaktrāṇi viśantīty uttareṇānvayaḥ | ajeyatvena khyātā ye bhīṣmādayas te ‚pi | asāv iti sarvadaiva mad-vidveṣīty arthaḥ | sūta-putraḥ karṇaḥ | na kevalaṃ ta eva kintv asmadīyā ye yodha-mukhyā dhṛṣṭadyumnādayaḥ taiḥ saheti te ‚pi praviśantīti sahoktir alaṅkāraḥ | kecid iti teṣāṃ madhye kecic cūrṇitair uttamāṅgair mastakaiḥ sahitā daśanāntareṣu danta-sandhiṣu vilagnāḥ saṃdṛśyante mayā
 
 



Michalski


Oto tamci wszyscy synowie Dhritarasztry wraz z orszakami książąt po za niemi, – Bhiszma, Drona tudzież ten syn woźnicy, – nareszcie najlepsi z naszych wojowników, –
wszyscy dążą z pośpiechem w twe usta,– najeżone straszliwemi zębami, budzące postrach. – Widać niektórych, jak już wiszą pomiędzy kłami, – z rozmiażdżonemi straszliwie głowami.
 

Olszewski


Wszystkie te syny Dhrtarasztry z zastępami panów ziemi; Bhiszma, Drona, i syn woźnicy z wodzami naszych wojowników,
biegną, aby się rzucić w twoje usta straszliwe. Niektórzy z rozbitą głową zostają zawieszeni między twoimi zębami.
 

Dynowska


Oto widzę jak Dritarasztry synowie, a za nimi w ślad liczni tej ziemi książęta: Bhiszma i Drona i Suty królewski syn i z obu walczących stron rycerstwa kwiat
śpieszy bezwolnie, by jak w otchłań wpaść, w rozwartą czeluść Twoich ust, gdzie kły straszliwe lśnią i jako żarna olbrzymie mielą i miażdżą w proch uwięzłe wśród nich wojowników głowy.
 

Sachse


Wszyscy ci oto synowie Dhritarasztry,
i wielu ich wodzów naczelnych,
Bhiszrna, Drona i ów syn woźnicy,
a także nasi dowódcy
spiesznie wchodzą w głąb ciebie,
do twych ust przerażających,
pełnych kłów straszliwych.
Widać niektórych, jak tkwią w kleszczach zębów,
a ich czaszki już starte na proch!
 

Kudelska


Króla Dhritarasztry wszyscy synowie wraz z całą rzeszą władców ziemi,
Jak i Bhiszma, Drona, Karna i wspaniali wojownicy z naszej strony,
Wszyscy oni pospiesznie w usta twe, o zębach groźnych i strach budzących wchodzą,
I widzę, jak głowy ich między zębami na proch drobny są ścierane.
 

Rucińska


l oto wszyscy ci Dhrytarasztrowi
synowie razem z drużynami książąt,
Bliiszma i Drona, i ten syn woźnicy,
a także nasi najprzedniejsi woje –
W głąb Ciebie wchodzą spiesznie, w usta Twoje
przerażające, najeżone kłami…
Widać niektórych uwięzłych wśród zębów
z rozgniecionymi na miazgę głowami!
 

Szuwalska


Synowie Dhrytarasztry i królów gromady,
Bhiszma, Drona i Karna – najwięksi rycerze
Brną i giną w otchłani, nic ich nie ustrzeże.
Zęby miażdżą ich głowy.
 

Jurewicz


Oto ci wszyscy Dhrytarasztry synowie
wespół z hufcami władców ziemi,
a także Bhiszma, Drona i syn woźnicy,
a nawet nasi wojownicy znamienici
spiesznie w Twe usta wchodzą,
między kły straszliwe, grozę budzące.
Widać, jak ten i ów, z głową zmiażdżoną,
utkwił pomiędzy zębami!
 
 

BhG 11.28

yathā nadīnāṃ bahavo mbu-vegāḥ samudram evābhimukhā dravanti
tathā tavāmī nara-loka-vīrā viśanti vaktrāṇy abhivijvalanti

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


yathā (tak jak) nadīnām (rzek) bahavaḥ ambu-vegāḥ (liczne pędy wodne) samudram eva (właśnie ku oceanowi) abhimukhāḥ (zwrócone ku) dravanti (płyną),
tathā (tak też) amī nara-loka-vīrāḥ (ci bohaterowie świata ludzi) abhivijvalanti (płoną) tava vaktrāṇi (w twoje usta) viśanti (wchodzą).
 

tłumaczenie polskie


Tak jak liczne płynące strumienie rzek pędzą ku oceanowi,
tak bohaterowie ludzkiego świata wkraczają w twe płonące usta.
 

analiza gramatyczna

yathā av. tak jak (korelatyw do: tathā);
nadīnām nadī 6i.3 f. rzek (od: nad – ryczeć, nada – ryczący, rzeka);
bahavaḥ bahu 1i.3 m. liczni;
ambu-vegāḥ ambu-vega 1i.3 m. ; TP : ambūnāṃ vegā iti pęd wody (od: ambu – woda; vij – spieszyć się, zawracać, vega – impuls, siła, pęd);
samudram sam-udra 2i.1 m. do zebrania wód, do oceanu (od: udra – woda);
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
abhimukhāḥ abhi-mukha 1i.3 m. zwróceni ku, kierujący się do, przyjaźnie nastawieni (od: mukha – twarz);
dravanti dru (biec, spieszyć się) Praes. P 1c.3 spieszą się, płyną;
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
tava yuṣmat sn. 6i.1 twojego;
amī adas sn. 1i.3 m. tamci (zaimek wskazujący na odległego, niedostępnego dla wzroku);
nara-loka-vīrāḥ nara-loka-vīra 1i.3 m. ; TP : narāṇāṃ loke vīrā itibohaterowie w świecie ludzi (od: nṛ człowiek, ludzkość, nara – człowiek; loka – świat; vīr – być potężnym, okazywać heroizm, vīra – mężny, bohater);
viśanti viś (wchodzić) Praes. P 1c.3 wchodzą;
vaktrāṇi vaktra 2i.3 n. w usta, w twarze (od: vac – mówić);
abhivijvalanti abhi-vi-jval (palić, jaśnieć) Praes. P 1c.3 palą się, płoną;
lub abhi-vi-jvalant (abhi-vi-jval – palić, jaśnieć) PPr 1i.3 n. spalające się, płonące [usta];

 

warianty tekstu


dravanti → viśaṃti / vrajaṃti (wchodzą / idą);
nara-loka-vīrā → nara-deva-lokā (światy bogów i ludzi);
abhivijvalanti → abhito jvalaṃti / abhito vrajaṃti / samṛddha-vegāḥ (w pobliżu płoną / w pobliżu idą / których pęd osiągnął dojrzałość);
 
 



Śāṃkara


kathaṃ praviśanti mukhāni ? ity āha—
yathā nadīnāṃ sravantīnāṃ bahavo’neke’mbūnāṃ vegā ambu-vegās tvarā-viśeṣāḥ samudram evābhimukhāḥ pratimukhā dravanti praviśanti | tathā tadvat tavāmī bhīṣmādayo nara-loka-vīrā manuṣya-loke śūrāḥ viśanti vaktrāṇy abhivijvalanti prakāśamānāni
 

Rāmānuja


komentarz wspólny przy BhG 11.29
 

Śrīdhara


praveśam eva dṛṣṭāntenāha yatheti | nadīnām aneka-mārga-pravṛttānāṃ bahavo ‚mbūnāṃ vārīṇāṃ vegāḥ pravāhāḥ samudrābhimukhāḥ santo yathā samudram eva dravanti viśanti | tathāmī ye nara-loka-vīrās te viśanti tathaiva lokā ete janā api tava mukhāni praviśanti
 

Madhusūdana


rājñāṃ bhagavan-mukha-praveśane nidarśanam āha yatheti | yathā nadīnām aneka-mārga-pravṛttānāṃ bahavo ‚mbūnāṃ jalānāṃ vegāḥ vegavantaḥ pravāhāḥ samudrābhimukhāḥ santaḥ samudram eva dravanti viśanti tathā tavāmī nara-loka-vīrā viśanti vaktrāṇy abhitaḥ sarvato jvalanti abhivijvalantīti vā pāṭhaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


praveśe dṛṣṭāntāv āha yatheti dvyābhyām | tatra prathamo ‚dhī-pūrvake praveśe | dvitīyas tu dhī-pūrvake bodhyaḥ
 
 



Michalski


Jak niezliczone odmęty rzeczne dążą na oślep ku morzu, – tak samo ci bohaterowie ludzkiego życia – spieszą do twych ust, – naokoło buchających płomieniem.
 

Olszewski


Jako strumienie niezliczone, które płyną wprost ku Oceanowi, tak ci bohaterzy porwani są pędem ku twojej twarzy płomienistej.
 

Dynowska


Jak wody rzek pędzą z szumem, by rzucić się w oceanu łono, tak płynie w pośpiechu tych ziemi władców potok nieskończony i w płomieniste usta Twoje wpada.
 

Sachse


Tak jak niezliczone strumienie rzek
wpływają wprost do oceanu,
tak ci oto najdzielniejsi z mężów
wpadają do twych ust płomiennych.
 

Kudelska


Jak rwące strumienie rzek do oceanu dążą, tak ci wszyscy
Świata bohaterowie pospiesznie wpadają w twe ziejące ogniem usta.
 

Rucińska


Jak niezliczonych rzek strumienie rwące
płyną w kierunku morza, tak też owi
Bohaterowie człowieczego świata
w twe usta wchodzą ze wszech stron płonące!
 

Szuwalska


Znikają jak rzeki
Stopione z oceanem, straceni na wieki.
 

Jurewicz


Jak bystre wody rzek rozlicznych płyną
głową do oceanu zwrócone,
tak samo owi herosi wśród śmiertelnych
wbiegają w Twoje płonące usta!
 
 

BhG 11.29

yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṃgā viśanti nāśāya samṛddha-vegāḥ
tathaiva nāśāya viśanti lokās tavāpi vaktrāṇi samṛddha-vegāḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


yathā (tak jak) samṛddha-vegāḥ pataṅgāḥ (ćmy mające rozwinięty pęd) nāśāya eva (właśnie w celu zniszczenia) pradīptam jvalanam (w płonący ogień) viśanti (wchodzą),
tathā (tak też) samṛddha-vegāḥ lokāḥ (światy mające rozwinięty pęd) nāśāya (w celu zniszczenia) tava vaktrāṇi api (co więcej w twe usta) viśanti (wchodzą).
 

tłumaczenie polskie


Tak jak ćmy, by ulec zniszczeniu, pędem wchodzą w płonący ogień,
tak też światy, pędząc ku zniszczeniu, wchodzą w twe usta.
 

analiza gramatyczna

yathā av. tak jak (korelatyw do: tathā);
pradīptam pra-dīpta (pra-dīp – jaśnieć, płonąć) PP 2i.1 n. w płonący;
jvalanam jvalana 2i.1 n. w gorzejący, w ogień (od: jval – palić, jaśnieć);
pataṃgāḥ pataṃ-ga 1i.3 m. latające insekty, ćmy (od: pat – latać, spadać, pata – latanie; gam – iść, -ga – na końcu złożeń: poruszający się, znajdujący się);
viśanti viś (wchodzić) Praes. P 1c.3 wchodzą;
nāśāya nāśa 4i.1 m. dla zniszczenia (od: naś – niszczeć, zanikać);
samṛddha-vegāḥ samṛddha-vega 1i.3 m. ; KD : yeṣāṃ vegaḥ samṛddho ‘sti te te, których pęd jest w pełni rozwinięty (od: sam-ṛdh – wzrastać, PP samṛddha – w pełni rozwinięty, dojrzały; vij – spieszyć się, zawracać, vega – impuls, siła, pęd);
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
nāśāya nāśa 4i.1 m. dla zniszczenia (od: naś – niszczeć, zanikać);
viśanti viś (wchodzić) Praes. P 1c.3 wchodzą;
lokāḥ loka 1i.3 m. światy;
tava yuṣmat sn. 6i.1 twoje;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
vaktrāṇi vaktra 2i.3 n. w usta, w twarze (od: vac – mówić);
samṛddha-vegāḥ samṛddha-vega 1i.3 m. ; KD : yeṣāṃ vegaḥ samṛddho ‘sti te te, których pęd jest w pełni rozwinięty (od: sam-ṛdh – wzrastać, PP samṛddha – w pełni rozwinięty, dojrzały; vij – spieszyć się, zawracać, vega – impuls, siła, pęd);

 

warianty tekstu


pradīptaṃ jvalanaṃ pradīpta-jvalanaṃ (w płonący ogień);
samṛddha-vegāḥ → samiddha-vegāḥ / samṛddhi-vegāḥ (mające pełen pęd / mające rozwinięty pęd);
 
 



Śāṃkara


te kim-arthaṃ praviśanti kathaṃ ca ? ity āha—
yathā pradīptaṃ jvalanam agniṃ pataṅgāḥ pakṣiṇo viśanti nāśāya vināśāya samṛddha-vegāḥ samṛddha udbhūto vego gatir yeṣāṃ te samṛddha-vegāḥ | tathaiva nāśāya viśanti lokāḥ prāṇinas tavāpi vaktrāṇi samṛddha-vegāḥ
 

Rāmānuja


ete rājalokāḥ, bahavo nadīnām ambupravāhāḥ samudram iva, pradīptajvalanam iva ca śalabhāḥ, tava vaktrāṇy abhivijvalanti svayam eva tvaramāṇā ātmanāśāya viśanti
 

Śrīdhara


avaśatvena praveśe nadī-vego dṛṣṭānta uktaḥ | buddhi-pūrvaka-praveśe dṛṣṭāntam āha yatheti | pradīptaṃ jvalanam agniṃ pataṅgāḥ śalabhā buddhi-pūrvakaṃ samṛddho vego yeṣāṃ te yathā nāśāya maraṇāyaiva viśanti tathaiva lokā ete janā api tava mukhāni praviśanti
 

Madhusūdana


abuddhi-pūrvaka-praveśe nadī-vegaṃ dṛṣṭāntam uktvā buddhi-pūrvaka-praveśe dṛṣṭāntam āha yatheti | yathā pataṅgāḥ śalabhāḥ samṛddha-vegāḥ santo buddhi-pūrvaṃ pradīptaṃ jvalanaṃ viśanti nāśāya maraṇāyaiva tathaiva nāśāya viśanti lokā ete duryodhana-prabhṛtayaḥ sarve ‚pi tava vaktrāṇi samṛddha-vegāḥ buddhi-pūrvam anāyatyā
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


jvalanaṃ vahnim
 
 



Michalski


Jak ćmy rzucają się z niepowstrzymanym pośpiechem – na swoją zgubę w płonący ogień, – tak samo z niepowstrzymanym pośpiechem – idą w twe usta ludzie na swoją zgubę.
 

Olszewski


Jak ku ogniowi płonącemu owad leci na śmierć z szybkością wzrastającą, tak ludzie spieszą zginąć w twoich ustach.
 

Dynowska


Jako ćmy, co z uporem się śpiesząc, w płomień jarzący lecą na niechybną swą śmierć, tak oni płyną w pośpiechu, by zniknąć w ust Twoich otchłani.
 

Sachse


Tak jak ćmy lecą na oślep do jasnego ognia,
ku swej zgubie,
tak samo ludzie wpadają na oślep do twych ust,
na własną zgubę.
 

Kudelska


Jak ćma w płonący ogień szybko ku swej zgubie wpada,
Tak samo ci wszyscy ludzie pędzą w twe usta ku swemu zatraceniu.
 

Rucińska


Jak ćmy wpadają, lecąc coraz prędzej,
na zgubę swoją w płonące ognisko,
Tak na swą zgubę wchodzą w usta Twoje
ci wszyscy ludzie w niewstrzymanym pędzie!
 

Szuwalska


Niczym ćmy w Twoje usta wpadają i płoną.
Płomieniami uderzasz w przestrzeń niezmierzoną,
 

Jurewicz


Jak ćmy z wielką prędkością lecą
do ognia gorejącego – na własną zgubę,
tak światy – na własną zgubę –
z wielką prędkością w Twe usta wpadają!
 
 

BhG 11.30

lelihyase grasamānaḥ samantāl lokān samagrān vadanair jvaladbhiḥ
tejobhir āpūrya jagat samagraṃ bhāsas tavogrāḥ pratapanti viṣṇo

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he viṣṇo (Wisznu!),
[tvam] grasamānaḥ (ty jedzący) jvaladbhiḥ vadanaiḥ (płonącymi ustami) samagrān lokān (całe światy) samantāt (ze wszystkich stron) lelihyase (liżesz).
tava (twoje) ugrāḥ bhāsaḥ (straszne światła) samagram jagat (cały świat) tejobhiḥ (blaskiem) āpūrya (wypełniwszy) pratapanti (palą).
 

tłumaczenie polskie


Wisznu! Gdy pożerasz wszystkie światy, zewsząd liżesz je płonącymi ustami.
Cały świat wypełniłeś blaskiem i spalasz go swymi przerażającymi płomieniami.
 

analiza gramatyczna

lelihyase lih (lizać, smakować) Praes. Ā 2c.1 liżesz;
grasamānaḥ grasamāna (gras – jeść) PPr 1i.1 m. jedzący;
samantāt av. ( 5i.1 ) – ze wszystkich stron, wokół, całkowicie (od: saṃ-anta – mający wszędzie końce, całkowity; mający razem końce, graniczący);
lokān loka 2i.3 m. światy;
samagrān samagra 2i.3 m. całe, kompletne;
vadanaiḥ vadana 3i.3 n. ustami, twarzami (od: vad – mówić);
jvaladbhiḥ jvalant (jval – palić, jaśnieć) PPr 3i.3 n. płonącymi;
tejobhiḥ tejas 3i.3 n. ostrością, gorącem, blaskiem, mocą (od: tij – stawać się ostrym, znosić cierpliwie);
āpūrya ā-pṝ (wypełniać) absol. wypełniwszy;
jagat jagat 2i.1 n. świat, poruszające się, ludzkość (od: gam – iść);
samagram samagra 2i.1 n. całe, kompletne;
bhāsaḥ bhās 1i.3 f. blaski, światła, majestaty (od: bhās – jaśnieć, świecić);
tava yuṣmat sn. 6i.1 twój;
ugrāḥ ugra 1i.3 f. silna, straszna, okrutna
pratapanti pra-tap (topić, palić) Praes. P 1c.3 palą, topią;
viṣṇo viṣṇu 8i.1 m. o przenikający, o wysnuwający, Wisznu! (od: vi-snu – skrapiać, emitować lub vi-sru – płynąć, emitować;
albo też od: viś – wchodzić lub vi- – osiągać, wypełniać, penetrować lub viṣ działać;
termin raczej nie utworzony dzięki sufiksowi -snu – jak to ma miejsce np. w jiṣṇu – gdyż vi w odróżnieniu od ji nie jest pierwiastkiem czasownikowym;
oto kilka tradycyjnych definicji terminu:
vyāptaṃ tvayaiva viśatā trailokyam sa-carācaram – to właśnie ty przeniknikasz trójświat z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem] Matsya-purāṇa 248.41;
viśeṣeṇa snauti prasravate gacchatīti viṣṇuḥ – Wisznu: szczególnie emituje, wypływa, idzie Mbh.5.70.13;
viṣṇur viśater vā vyaśnoter vā – Wisznu [pochodzi od] viśati lub vyaśnoti [wchodzi, osiąga] Nirukti 12.18;
atha yad viśito bhavati tad viṣnur – zatem to co jest uwolnione to Wisznu.
viṣṇāter viśater vā syād veveṣṭer vyāpti karmaṇaḥ
viṣṇur nirucyate sūryaḥ sarvaṃ sarvāntaraś ca yaḥ
Wisznu może pochodzić od czynności viṣṇāti, viśati, veveṣṭi lub vyāpti [działa, wchodzi, jest aktywny, przenika]. Dlatego ten, który jest wszystkim i jest we wszystkim nazywany jest Słońcem Bṛhad-devatā 2.69;

 

warianty tekstu


samagrān → samastān (wszystkie);
pratapanti → prapataṃti (spadają, niszczeją);
viṣṇo → viṣṇoḥ (należące do Wisznu);
 
 



Śāṃkara

tvaṃ punaḥ—
lelihyase āsvādayasi grasamāno’ntaḥ praveśayan samantāt samantataḥ lokān samagrān samastān vadanair vaktrair jvaladbhir dīpyamānais tejobhir āpūrya saṃvyāpya jagat samagraṃ sahāgreṇa samastam ity etat | kiṃ ca, bhāso dīptayas tavogrāḥ krūrāḥ pratapanti pratāpaṃ kurvanti he viṣṇo vyāpana-śīla
 

Rāmānuja


rājalokān samagrān jvaladbhir vadanair grasamānaḥ kopavegena tadrudhirāvasiktamoṣṭhapuṭādikaṃ lelihyase punaḥ punar lehanaṃ karoṣi / tavātighorā bhāsaḥ raśmayaḥ tejobhiḥ svakīyaiḥ prakāśaiḥ jagat samagram āpūrya pratapanti
 

Śrīdhara


tataḥ samantāt kim ? ata āha lelihyasa iti | grasamāno gilam | samagrān lokān sarvān etān vīrān | samantāt sarvataḥ | lelihyase ‚tiśayena bhakṣayasi | kaiḥ ? jvaladbhir vadanaiḥ | kiṃ ca he viṣṇo tava bhāso dīptayas tejobhir visphūraṇaiḥ samagraṃ jagad vyāpya tīvrāḥ satyaḥ pratapanti santāpayanti
 

Madhusūdana


yoddhu-kāmānāṃ rājñāṃ bhagavan-mukha-praveśa-prakāram uktvā tadā bhagavatas tad-bhāsāṃ ca pravṛtti-prakāram āha lelihyasa iti | evaṃ vegena praviśato lokān duryodhanādīn samagrān sarvān grasamāno ‚ntaḥ praveśayaj jvaladbhir vadanaiḥ samantāt sarvatas tvaṃ lelihyasa āsvādayasi tejobhir bhābhir āpūrya jagat samagraṃ yasmāt tvaṃ bhābhir jagad āpūrayasi tasmāt tavogrās tīvrā bhāso dīptayaḥ prajvalato jvalanasyeva pratapanti santāpaṃ janayanti | viṣṇo vyāpana-śīla
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


yoddhṝṇāṃ tan-mukha-praveśe prakāram uktvā tasya tad-bhāsāṃ ca tatra pravṛtti-prakāram āha lelihyasa iti | vegena praviśataḥ samagrān lokān duryodhanādīn jvaladbhir vadanair grasamāno gilan samantād roṣāveśena lelihasye tad-rudhirokṣitam oṣṭhādikaṃ muhur muhur lekṣi | tavogrā bhāso dīptayo ‚sahyais tejobhiḥ samagraṃ jagad āpūrya pratapanti | he viṣṇo ! viśva-vyāpin ! tvattaḥ palāyanaṃ durghaṭam ity arthaḥ
 
 



Michalski


Oblizując się, pożerasz naokoło – wszystkich ludzi płomienistemi paszczami. – Twe olbrzymie płomienie, o Wisznu, – palą świat cały i napełniają go blaskiem.
 

Olszewski


Na wszystkie strony język twój zagarnia całe pokolenia, a twoje gardło płomieniste je połyka. Ty napełniasz świat cały światłością, o Wisznu, i ogrzewasz go swemi promieniami.
 

Dynowska


Z wszech stron wszystko pochłaniasz i spalasz; ogniowymi liżesz języki i rzecz wielką spopielasz do cna. Chwała Twa groźna wypełnia przestwory, i płonie wszechświat cały, o Panie, w ogniu Twych jarzących promieni.
 

Sachse


Pożerając niebo i ziemię
ogarniasz je językiem ognistym.
Twe gwałtowne płomienie palą świat cały
napełniwszy go blaskiem, o Wisznu!
 

Kudelska


Ustami palącymi wszystkie światy pochłaniasz, językami ognia je smakujesz,
Cały ten świat przepełniony jest twoim blaskiem, o Wisznu, twój straszliwy blask wszystko spala.
 

Rucińska


A Ty pochłaniasz zewsząd owych ludzi,
liżesz ich wszystkich płomiennymi usty,
Twój blask okrutny, swymi promieniami
świat napełniwszy, pali go, o Wisznu!
 

Szuwalska


Pochłaniasz językami ognia, w popiół spalasz,
Blaskiem wszechświat porażasz. Ginie ludzkość cała!
 

Jurewicz


Oblizujesz je całe, dookoła,
pożerając płonącymi usty.
Wszystek świat pożogą wypełniłeś
i pali się Twa groźna łuna, Wisznu!
 
 

BhG 11.31

ākhyāhi me ko bhavān ugra-rūpo namo stu te deva-vara prasīda
vijñātum icchāmi bhavantam ādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


ugra-rūpaḥ (straszliwa postać) bhavān (Pan) kaḥ [iti] (kto?)
[tvam tat] (ty to) me (mi) ākhyāhi (powiedz).
te (tobie) namaḥ (pokłon) astu (niechaj będzie).
he deva-vara (o najlepszy z niebian!) [tvam] (ty) prasīda (bądź zadowolony).
[aham] (ja) ādyam bhavantam (pierwszego ciebie) vijñātum (poznać) icchāmi (pragnę),
hi (zaiste) tava (twojej) pravṛttim (aktywności) na prajānāmi (nie rozumiem).
 

tłumaczenie polskie


Powiedz mi, kim jesteś Panie o przerażającej postaci?
Pokłon tobie, o najlepszy wśród niebian, bądź zadowolony!
Pragnę zrozumieć najpierwszego Pana.
Zaiste nie pojmuję twych czynów!
 

analiza gramatyczna

ākhyāhi ā-khyā (mówić) Imperat. P 2c.1 powiedz, obwieść;
me asmat sn. 4i.1 mi (skrócona forma od: mahyam);
kaḥ kim sn. 1i.1 m. kto?;
bhavān bhavant 1i.1 m. pan (od: bhū – być, bha-vant – tytuł honoryfikatywny, wygląda tak samo jak PPr od bhū, ale różni się odmianą w: nominativus liczby poj.; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza);
ugra-rūpaḥ ugra-rūpa 1i.1 m. ; BV : yasya rūpam ugram asti saḥ  – ten, którego postać jest przerażająca (od: ugra silny, straszny, okrutny; rūp – formować, rūpa – postać, kształt, piękno);
namaḥ namaḥ 1i.1 n. pokłon, cześć (od: nam – zginać się, kłaniać);
astu as (być) Imperat. P 1c.1 niech będzie;
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);
deva-vara deva-vara 8i.1 m. ; TP : devānāṃ varetio najlepszy wśród niebian (od: div – jaśnieć, bawić się, deva – bóg, niebianin; vṛ – wybierać, lubić, vara – wybrany, najlepszy, doskonały);
prasīda pra-sad (osiąść, stać się zadowolonym, odnieść sukces) Imperat. P 2c.1 bądź zadowolony;
vijñātum vi-jñā (rozróżniać, wiedzieć, rozumieć) inf. zrozumieć;
icchāmi iṣ (pragnąć) Praes. P 3c.1 pragnę;
bhavantam bhavant 2i.1 m. pana (od: bhū – być, bha-vant – tytuł honoryfikatywny, wygląda tak samo jak PPr od: bhū, ale różni się odmianą w: nominativus liczby poj.; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza);
ādyam ādya 2i.1 m. pierwszego, głównego, najlepszego;
na av. nie;
hi av. ponieważ, albowiem, właśnie, zaiste, z pewnością;
prajānāmi pra-jñā (rozumieć) Praes. P 3c.1 rozumiem, pojmuję;
tava yuṣmat sn. 6i.1 twoja;
pravṛttim pravṛtti 2i.1 f. aktywność, działanie (od: pra-vṛt – wprawiać w ruch, obracać, dziać się);

 

warianty tekstu


bhavān → bhagavān (Pan);
te deva-vara → deveśa-vara (najlepszy wśród władców niebian);
vijñātumvijñātam (zrozumiałego);
hi → ca (i);
 
 



Śāṃkara


yataḥ evam ugra-svabhāvaḥ, ataḥ—
ākhyāhi kathaya me mahyaṃ ko bhavān ugra-rūpaḥ krūrākāraḥ | namo’stu te tubhyaṃ he deva-vara devānāṃ pradhāna, prasīda prasādaṃ kuru | vijñātuṃ viśeṣeṇa jñātum icchāmi bhavantam ādyam ādau bhavam ādyam, na hi yasmāt prajānāmi tava tvadīyāṃ pravṛttiṃ ceṣṭam
 

Rāmānuja


„darśayātmānam avyayam” iti tavāiśvaryaṃ niraṅkuśaṃ sākṣātkartuṃ prārthitena bhavatā niraṅkuśam aiśvaryaṃ darśayatā atighorarūpam idam āviṣkṛtam / atighorarūpaḥ ko bhavān, kiṃ kartuṃ pravṛtta iti bhavantaṃ jñātum icchāmi / tavābhipretāṃ pravṛttiṃ na jānāmi / etad ākhyāhi me / namo ‚stu te devavara! prasīda namas te ‚stu sarveśvara; evaṃ kartum, anenābhiprāyeṇedaṃ saṃhartṛrūpam āviṣkṛtam ity uktvā prasannarūpaś ca bhava
 

Śrīdhara


yata evaṃ tasmād ākhyāhīti | bhavān ugra-rūpaḥ kaḥ ? ity ākhyāhi ākhyāhi kathaya | te tubhyaṃ namo ‚stu | he deva-vara prasīda prasanno bhava | bhavantam ādyaṃ puruṣaṃ viśeṣeṇa jñātum icchāmi | yatas tava pravṛttim ceṣṭāṃ kim artham evaṃ pravṛtto ‚sīti na jānāmi | evaṃ bhūtasya tava pravṛttiṃ vārtām api na jānāmīti
 

Madhusūdana


yasmād evaṃ tasmād ākhyāhīti | evam ugra-rūpaḥ krūrākāraḥ ko bhavān ity ākhyāhi kathaya me mahyam atyantānugrāhyāya | ataeva namo ‚stu te tubhyaṃ sarva-gurave he deva-vara prasīda prasādaṃ kraurya-tyāgaṃ kuru | vijñātum viśeṣeṇa jñātum icchāmi bhavantam ādyaṃ sarva-kāraṇaṃ, na hi yasmāt tava sakhāpi san prajānāmi tava pravṛttim ceṣṭām
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


evaṃ viśva-rūpaṃ vyañjita-kāla-śaktiṃ bhagavantam upavarṇya tat-tattva-vid apy arjunaḥ sva-jñāna-dārḍhyāya pṛcchati ākhyāhīti | darśayātmānam avyayam iti sahasra-śīrṣādi-lakṣaṇam aiśvaraṃ rūpaṃ darśayitum arthitena bhagavatā tad-rūpaṃ pradarśya tasya punar atighorā saṃhartṛtā pradarśyate | tatrogra-rūpo bhavān ka ity ākhyāhi kathaya | he deva-vara ! te namo ‚stu | prasīda tyajogra-rūpatām | ādyaṃ bhavantam ahaṃ viśeṣeṇa jñātum icchāmi | tava pravṛttiṃ ceṣṭāṃ ca na hi prajānāmi | kim artham evaṃ pravṛtto ‚sīti tat-prayojanaṃ cākhyāhīti
 
 



Michalski


Wyjaw mi, ktoś ty jest – w twej straszliwej postaci! – Bądź pochwalony, najwyższy Boże, bądź miłościwy! – Chciałbym cię poznać takim, jakim byłeś w najdawniejszych czasach, – gdyż nie mogę pojąć twego zjawiska.
 

Olszewski


Opowiedz mi, ktoś ty, Boże straszliwy! Chwała ci, Boże najwyższy! Bądź mi miłościw. Pragnę cię poznać, treści pierwotna, albowiem nie widzę, jakiemi drogami chodzą uczynki twoje.
 

Dynowska


Istotę Twoją odsłoń mi, Panie, ta straszna Twa postać grozą uderza; we czci na twarz przed Tobą upadam, ulituj się przepotężny Panie, Twą prawdziwą chcę poznać Istotę, tej potęgi Twej niewstrzymany pęd wstrząsa i przeraża.
 

Sachse


Powiedz mi, kim jesteś ty, którego postać budzi lęk!
Chwała ci, o najlepszy z bogów, bądź nam łaskaw!
Chcę cię poznać, ciebie, który jesteś pierwszy,
albowiem nie znam twej mocy!
 

Kudelska


O panie, któryś najlepszy wśród bogów, wyjaw mi, kim jesteś, Tobie, którego postać tak przeraża, pokłon składam,
Bądź miłosierny, chcę poznać tego, który był na początku, ujawnij mi twoje działanie.
 

Rucińska


Kim jesteś, Panie okrutnej postaci?
Wyjaw mi! Pokłon Ci, najpierwszy z bogów!
Zmiłuj się! Poznać chcę Ciebie, Pierwszego,
bo nie znam Twego posłannictwa, Panie!
 

Szuwalska


Kim jest ta groźna postać? Składam Ci pokłony
I błagam, proszę, łaski, o Niezwyciężony!
Chcę zobaczyć Cię takim, jakim byłeś dawniej.
Wyjaśnij swe zamiary. Twój cel poznać pragnę.«
 

Jurewicz


Powiedz, kim jesteś, o Panie w postaci groźnej!
Składam ci hołd, zmiłuj się, Boże najlepszy!
Chcę poznać Ciebie, pierwotny Panie,
bo nie rozumiem twojego działania!”.
 
 

BhG 11.32

śrī-bhagavān uvāca
kālo smi loka-kṣaya-kṛt pravṛddho lokān samāhartum iha pravṛttaḥ
ṛte pi tvā na bhaviṣyanti sarve ye vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


śrī-bhagavān (chwalebny Pan) uvāca (rzekł):
[aham] (ja) loka-kṣaya-kṛt (twórca zniszczenia świata) pravṛddhaḥ (potężnym) kālaḥ (czasem) asmi (jestem).
iha (tutaj) [aham] (ja) lokān (światy) samāhartum (powściągać) pravṛttaḥ (który rozpoczyna) [asmi] (jestem).
praty-anīkeṣu (w przeciwnych armiach) ye yodhāḥ (którzy wojownicy) avasthitāḥ (znajdujący się) sarve (wszyscy) tvām ṛte api (tylko poza tobą) na bhaviṣyanti (nie będą istnieć).
 

tłumaczenie polskie


Chwalebny Pan rzekł:
Jestem potężnym czasem, niszczycielem światów,
a tutaj rozpocząłem powściąganie światów.
Poza tobą wszyscy wojowie stojący w przeciwnych armiach
przestaną istnieć.
 

analiza gramatyczna

śrī-bhagavān śrī-bhagavant 1i.1 m. ; TP : śriyā yukto bhagavān itiPan połączony z majestatem (od: śrī – blask, majestat, fortuna; bhaj – dzielić, dostarczać, radować się, oddawać cześć, bhaga – dział, udział, pomyślność, majątek; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza, bhagavant – posiadacz fortuny);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
kālaḥ kāla 1i.1 m. czas;
asmi as (być) Praes. P 3c.1 jestem;
loka-kṣaya-kṛt loka-kṣaya-kṛt 1i.1 m. ; yo lokānāṃ kṣayaṃ karoti saḥten, który dokonuje zniszczenia świata (od: loka – świat; kṣi – zmniejszać się, PF kṣaya – zmniejszenie, zniszczenie; kṛ – robić, -kṛt – na końcu złożeń: sprawca, twórca);
pravṛddhaḥ pra-vṛddha (vṛdh – wzrastać) PP 1i.1 m. stary, doświadczony, potężny, mocny;
lokān loka 2i.3 m. światy;
samāhartum sam-ā-hṛ (chwytać, przyprowadzać) inf. zebrać razem, powściągnąć, zniszczyć;
iha av. tutaj (często w znaczeniu: w tym świecie);
pravṛttaḥ pra-vṛtta (pra-vṛt – rozpoczynać) PP 1i.1 m. posuwający się, postępujący, zaangażowany;
ṛte av. za wyjątkiem, poza, oprócz;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
tvā yuṣmat sn. 2i.1ciebie (skrócona forma od: tvām);
na av. nie;
bhaviṣyanti bhū (być) Fut. P 1c.3 będą;
sarve sarva sn. 1i.3 m. wszyscy;
ye yat sn. 1i.3 m. którzy;
avasthitāḥ avasthita (ava-sthā – znajdować się) PP 1i.3 m. ustawieni;
pratyanīkeṣu praty-anīka 7i.3 n. w przeciwnych armiach (od: prati- – prepozycja: naprzeciw, w opozycji; anīka – wspaniałość, szereg, armia);
yodhāḥ yodha 1i.3 m. wojownicy (od: yudh – walczyć, caus. yodha – wojownik, bitwa);

 

warianty tekstu


pravṛddho → pravṛddhān (dojrzałe, potężne [światy]);
iha → itaḥ (stąd);
ṛte pi tvā → ṛte tvad ete / ṛte pi tvāṃ (poza tobą te / choć poza tobą);
bhaviṣyanti → bhavaṃti ([nie] istnieją);
 
 



Śāṃkara


kālo’smi loka-kṣaya-kṛt lokānāṃ kṣayaṃ karotīti loka-kṣaya-kṛt pravṛddho vṛddhiṃ gataḥ | yad-arthaṃ pravṛddhas tac chṛṇu—lokān samāhartuṃ saṃhartum ihāsmin kāle pravṛttaḥ | ṛte’pi vināpi tvā tvāṃ na bhaviṣyanti bhīṣma-droṇa-karṇa-prabhṛtayaḥ sarve, yebhyas tava āśaṅkā, ye’vasthitāḥ pratyanīkeṣu anīkam anīkaṃ prati pratyanīkeṣu pratipakṣa-bhūteṣu anīkeṣu yodhā yoddhāraḥ
 

Rāmānuja


āśritavātsalyātirekeṇa viśvāiśvaryaṃ darśayato bhavato ghorarūpāviṣkāre ko ‚bhiprāya iti pṛṣṭo bhagavān pārthasārathiḥ svābhiprāyam āha, pārthodyogena vināpi dhārtarāṣṭrapramukham aśeṣaṃ rājalokaṃ nihantum aham eva pravṛtta iti jñāpanāya mama ghorarūpāviṣkāraḥ, tajjñāpanaṃ ca pārtham udyojayitum iti /
kalayati gaṇayatīti kālaḥ; sarveṣāṃ dhārtarāṣṭrapramukhānāṃ rājalokānām āyuravasānaṃ gaṇayann ahaṃ tatkṣayakṛd ghorarūpeṇa pravṛddho rājalokān samāhartum ābhimukhyena saṃhartum iha pravṛtto ‚smi / ato matsaṃkalpād eva tvām ṛte ‚pi tvadudyogād rte ‚pi ete dhārtarāṣṭrapramukhās tava pratyanīkeṣu ye ‚vasthitā yodhāḥ, te sarve na bhaviṣyanti vinaṅkṣyanti
 

Śrīdhara


evam prārthitaḥ san bhagavān uvāca kāla iti tribhiḥ | lokānāṃ kṣaya-kartā pravṛddho ‚tyutkaṭaḥ kālo ‚smi | lokān prāṇinaḥ saṃhartum iha loke pravṛtto ‚smi | ata ṛte ‚pi tvāṃ hantāraṃ vināpi na bhaviṣyanti na jīviṣyanti | yadyapi tvayā na hantavyā ete tathāpi mayā kālātmanā grastāḥ santo mariṣyanty eva | ke te ? pratyanīkeṣu anīkāni anīkāni prati | bhīṣma-droṇādīnāṃ sarvāsu senāsu ye yodhāro ‚vasthitās te sarve ‚pi
 

Madhusūdana


evam arjunena prārthito yaḥ svayaṃ yad-arthā ca sva-pravṛttis tat sarvaṃ tribhir ślokaiḥ kālo ‚smīti | kālaḥ kriyā-śakty-upahitaḥ sarvasya saṃhartā parameśvaro ‚smi bhavāmīdānīṃ pravṛddho vṛddhiṃ gataḥ | yad-arthaṃ pravṛttas tac chṛṇu lokān samāhartum bhakṣayituṃ pravṛtto ‚ham ihāsmin kāle | mat-pravṛttiṃ vinā katham evaṃ syād iti cen nety āha | ṛte ‚pi tvā tvām arjunaṃ yoddhāraṃ vināpi tvad-vyāpāraṃ vināpi mad-vyāpāreṇaiva na bhaviṣyanti vinaṅkṣyanti sarve bhīṣma-droṇa-karṇa-prabhṛtayo yoddhum anarhatvena sambhāvitā anye ‚pi ye ‚vasthitāḥ pratyanīkeṣu pratipakṣa-sainyeṣu yodhā yodhāraḥ sarve ‚pi mayā hatatvād eva na bhaviṣyanti | tatra tava vyāpāro ‚kiṃcitkara ity arthaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


evam arthito bhagavān uvāca kālo ‚smīti | pravṛddho vyāpī |
yasya brahma ca kṣatraṃ ca ubhe bhavata odanaḥ |
mṛtyur yasyopasecanaṃ ka itthā veda yatra saḥ || [KaṭhU 1.2.25]
iti śrutyā yaḥ kīrtyate sa kālo ‚ham ity arthaḥ | iha samaye lokān duryodhanādīn samāhartuṃ grasituṃ pravṛttaṃ māṃ mat-pravṛtti-phalaṃ ca jānīhi | tvām api yudhiṣṭhirādīṃś ca ṛte sarve na bhaviṣyanti na jīviṣyanti | yad vā, nanu raṇān nivṛtte mayi teṣāṃ kathaṃ kṣayaḥ syād iti cet tatrāha ṛte ‚pīti | tvāṃ yodhāram ṛte tvad-yuddha-vyāpāraṃ vināpi sarve na bhaviṣyanti mariṣyanty eva kālātmanā mayā teṣāṃ āyur-haraṇāt | ke te sarve ity āha pratyanīkeṣu paramparayor ye bhīṣmādayo ‚vasthitāḥ | yuddhān nivṛttasya tava tu svadharma-cyutir eva bhaved iti
 
 



Michalski


Wzniosły rzekł:
Ja jestem władczy czas, co gubi światy. – Zjawiam się tu, aby ludzi wytracać. – Nawet choćbyś nie walczył, nie zostaną przy życiu ci wszyscy wojownicy, – tu naprzeciwko siebie w szeregach stojący.
 

Olszewski


Błogosławiony.
Jestem Kala, Czas – burzyciel świata, przyszedłem tu, prastary, aby zniszczyć pokolenia. Krom ciebie, nie pozostanie ani jeden z wojowników, których te dwa wojska zawierają.
 

Dynowska


I rzecze Pan:
Jam jest Czas, co zniszczenie w świat niesie, zjawiony na ziemi, by Prawu wyraz dać, by ludzkość śmiercią razić. I bez ciebie Ardżuno ani jeden z tych z tych rycerskich rzesz uszykowanych w bój, nie może śmierci ujść.
 

Sachse


Czcigodny rzekł:
Jestem Czasem sędziwym,
niosę zagładę światu.
Przybyłem tu, by [temu] światu położyć kres!
Nawet bez twego udziału zginą wszyscy wojownicy
obecni w tych wrogich zastępach.
 

Kudelska


Czcigodny Pan rzecze:
Ja jestem czasem potężnym światy niszczącym, przybyłem tu, aby wszystkich ludzi wchłonąć,
Nawet bez twego działania wszyscy wojownicy w obu armiach istnieć przestaną.
 

Rucińska


Rzekł Pan:
Jam Czas wyrosły na zniszczenie świata,
działam w tym świecie, by pochłaniać ludzi!
Nawet bez ciebie nie unikną śmierci
ci wszyscy woje we wrogich zastępach!
 

Szuwalska


Na to Pan odpowiedział: »Jestem wiecznym czasem,
Unicestwieniem ludzi, niszczycielem światów.
I bez twego udziału zginą obie strony.
Nikt śmierci nie uniknie.
 

Jurewicz


Czcigodny Pan rzekł:
„Jestem Czasem sędziwym – światy wniwecz obracam –
i działam tutaj dla ich zagłady.
Ci wszyscy wojownicy, we wrogich szykach stojący
zgina – nawet gdyby ciebie nie było!
 
 

BhG 11.33

tasmāt tvam uttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham
mayaivaite nihatāḥ pūrvam eva nimitta-mātraṃ bhava savyasācin

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


tasmāt (dlatego) tvam (ty) uttiṣṭha (powstań),
[tvam] (ty) yaśaḥ (sławę) labhasva (zdobądź),
[tvam] (ty) śatrūn (wrogów) jitvā (pokonawszy)
samṛddham rājyam (prosperującym królestwem) bhuṅkṣva (raduj się).
ete (ci) mayā eva (zaiste przeze mnie) pūrvam eva (zaiste wcześniej) nihatāḥ (zabici) [santi] (są).
he savya-sācin (o [władający] lewą ręką),  
[tvam] (ty) nimitta-mātram (jedynie przyczyną sprawczą) bhava (bądź).
 

tłumaczenie polskie


Dlatego powstań i zdobądź sławę!
Pokonaj wrogów i władaj prosperującym królestwem!
O władający obiema rękami, ja zabiłem ich już dawno,
więc stań się jedynie sprawczą przyczyną.
 

analiza gramatyczna

tasmāt av. ( 5i.1 ) – dlatego (od: tat sn. – z tego);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
uttiṣṭha ut-sthā (wstawać) Imperat. P 2c.1 powstań;
yaśaḥ yaśas 2i.1 n. sławę, chwałę, piękno, honor;
labhasva labh (osiągać) Imperat. Ā 2c.1 osiągnij, zdobądź;
jitvā ji (zwyciężać) absol. zwyciężywszy;
śatrūn śatru 2i.3 m. wrogów, rywali (od: śad – upadać, uprowadzać, zabijać);
bhuṅkṣva bhuj (jeść, radować się) Imperat. Ā 2c.1 ciesz się, władaj;
rājyam rājya (rāj – władać) PF 2i.1 n. królestwem, władzą;
samṛddham samṛddha (sam-ṛdh – wzrastać) PP 2i.1 n. w pełni rozwiniętym, dojrzałym;
mayā asmat sn. 3i.1 przeze mnie;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
ete etat sn. 1i.3 m. ci;
nihatāḥ ni-hata (ni-han – zabijać) PP 1i.3 m. zabici;
pūrvam av. (2i.1) – wcześniej, pierwej (od: pūrva – wcześniejszy, starożytny);
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
nimitta-mātram nimitta-mātra 1i.1 n. jedynie przyczyną sprawczą (od: nimitta – omeny, znaki, powód, motyw, przyczyny sprawcza; – mierzyć, mātra – rozmiar, wielkość, na końcu złożeń: będąc niczym innym jak, będąc jedynie, właśnie co);
bhava bhū (być) Imperat. P 2c.1 bądź;
savyasācin savyasācin 8i.1 m. ; yasya savyena [hastena] sācituṃ śīlam asti saḥten, który potrafi władać lewą [ręką]; przydomek Ardźuny (od: – stworzyć, począć, urodzić, savya – lewy, odwrotny, lewa ręka; sac – łączyć, przylegać, być zaznajomionym, używać; MBh tłumaczy:
ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṃḍīvasya vikarṣaṇe
tena deva-manuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ
Obie me ręce są prawe gdy napinam [łuk] Gandiwę
dlatego wśród ludzi i bogów znany jestem jako Sawjasaćin);

 

warianty tekstu


labhasva → bhajasva (raduj się);
mayaivaite → mayaiva te / mayaivete / mayaivaitā (oni właśnie przeze mnie);
nihatāḥ nihitāḥ (położeni / usunięci);
pūrvam eva → sarvam eva (zaiste wszyscy);
 
 



Śāṃkara


yasmād evaṃ—
tasmāt tvam uttiṣṭha bhīṣma-prabhṛtayo’tirathā ajeyā devair apy arjunena jitā iti yaśaḥ labhasva | kevalaṃ puṇyair hi tat prāpyate | jitvā śatrūn duryodhana-prabhṛtīn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham asapatnam akaṇṭakam | mayaivaite nihatā niścayena hatāḥ prāṇair viyojitāḥ pūrvam eva | nimitta-mātraṃ bhava tvam | he savyasācin ! savyena vāmenāpi hastena śarāṇāṃ kṣepāt savyasācīty ucyate’rjunaḥ
 

Rāmānuja


tasmāt tvaṃ tān prati yuddhāyottiṣṭha / tān śatrūn jitvā yaśo labhasva; dharmyaṃ rājyaṃ ca samṛddhaṃ bhuṅkṣva / mayaivaite kṛtāparādhāḥ pūrvam eva nihatāḥ hanane viniyuktāḥ / tvaṃ tu teṣāṃ hanane nimittamātraṃ bhava / mayā hanyamānānāṃ śatrādisthānīyo bhava / savyasācin / ṣaca samavāye; savyena śarasacanaśīlaḥ savyasācī; savyenāpi kareṇa śarasamavāyakaraḥ; karadvayena yoddhuṃ samartha ityarthaḥ
 

Śrīdhara


tasmād iti | yasmād evaṃ tasmāt tvaṃ yuddhāyottiṣṭha | devair api durjayā bhīṣmādayo ‚rjunena nirjitā ity evaṃ bhūtaṃ yaśo labhasva prāpnuhi | ayatnataś ca śatrūn jitvā samṛddhaṃ rājyam bhuṅkṣva | ete ca tava śatravas tvadīya-yuddhāt pūrvam eva mayaiva kālātmanā nihata-prāyāḥ | tathāpi tvaṃ nimitta-mātram bhava | he savyasācin ! savyena hastena sācituṃ śarān saṃdhātuṃ śīlaṃ yasyeti vyutpattyā vāmenāpi vāṇa-kṣepāt savyasācīty ucyate
 

Madhusūdana


yasmād evaṃ tasmād iti | tasmāt tvad-vyāpāram antareṇāpi yasmād ete vinaṅkṣanty eva tasmāt tvam uttiṣṭhodyukto bhava yuddhāya devair api durjayā bhīṣma-droṇādayo ‚tirathā jhaṭity evārjunena nirjitā ity evambhūtaṃ yaśo labhasva | mahadbhiḥ puṇyair eva hi yaśo labhyate | ayatnataś ca jitvā śatrūn duryodhanādīn bhuṅkṣva rājyaṃ svopasarjanatvena bhogyatāṃ prāpaya samṛddhaṃ rājyam akaṇṭakam | ete ca tava śatravo mayaiva kālātmanā nihatāḥ saṃhṛtāyuṣas tvadīya-yuddhāt pūrvam eva kevalaṃ tava yaśo-lābhāya rathān na pātitāḥ | atas tvaṃ nimitta-mātram arjunenaite nirjitā iti sārvalaukika-kavy-apadeśāspadaṃ bhava he savyasācin savyena vāmena hastenāpi śarān sacituṃ saṃdhātuṃ śīlaṃ yasya tādṛśasya tava bhīṣma-droṇādi-jayo nāsambhāvitas tasmāt tvad-vyāpārānantaraṃ mayā rathāt pātyamāneṣv eteṣu tavaiva kartṛtvaṃ lokāḥ kalpayiṣyantīty abhiprāyaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.35
 

Baladeva


yasmād evaṃ tasmāt tvam uttiṣṭha svadharmāya yuddhāya yaśo labhasva sura-durjayā bhīṣmādayo ‚rjunena helayaiva nirjitā iti durlabhāṃ kīrtiṃ prāpnuhi | pūrvaṃ draupadyām aparādha-samaya eva mayaite nihatās tvad-yaśase yantra-pratimāvat pravartante | tasmāt tvaṃ nimitta-mātram bhava | he savyasācin ! savyenāpi hastena bāṇān sacituṃ saṃdhātuṃ śīlaṃ asyeti yuddha-nirbhare prāpte hastābhyām iṣu-varṣinn ity arthaḥ
 
 



Michalski


Dlatego podnieś się, pozyskaj sławę, – pobij wrogów, ciesz się szczęśliwym panowaniem! – Oni wszyscy są już dawno przezemnie zabici, – bądź tylko narzędziem, ty, co i lewą ręką potrafisz władać!
 

Olszewski


A więc powstań; idź po sławę, zatryumfuj nad nieprzyjaciółmi i zdobądź państwo obszerne. Ja już zgotowałem im zgubę: bądź tylko mojem narzędziem.
 

Dynowska


Ardżuno powstań! I w bitwę idź i sławę zdobądź sobie; wrogów pokonaj twych i bogatym władnij królestwem. Nie ociągaj się, Mą wola oni skazani już, ty Mej woli bądź jeno wyrazem.
 

Sachse


Powstań więc i sięgnij po sławę!
Zgładziwszy wrogów ciesz się bogatym królestwem!
Ci oto już wcześniej z mego zginęli wyroku,
ty zaś, o Leworęki,
bądź tylko znakiem [ich śmierci].
 

Kudelska


Dlatego powstań, by chwałę zdobyć; gdy wrogów zwyciężysz, radować się
będziesz bogatym królestwem;
Ja już dawno na nich wyrok wydałem, bądź, Ardżuno, tylko mym narzędziem.
 

Rucińska


Dlatego powstań! Zdobądź sławę! Wrogów
pobiwszy, ciesz się królestwem kwitnącym!
Ja ich zabiłem już wcześniej, ty tylko
bądź wykonawcą tego, Leworęczny!
 

Szuwalska


Wstań, Niezwyciężony!
Walcz i pokonaj wroga! Zdobądź sławę, ciesz się
Szczęśliwym panowaniem, kwitnącym królestwem.
Nie zwlekaj. Oni wszyscy i tak już są martwi.
Wykonaj tylko wyrok, który dawno zapadł.
 

Jurewicz


Dlatego powstań i sięgnij po sławę!
Rozgromiwszy wrogów, syć się królestwem zasobnym!
To właśnie ja pierwej ich zabiłem,
a ty znakiem bądź tylko, o Leworęczny!
 
 

BhG 11.34

droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathānyān api yodha-vīrān
mayā hatāṃs tvaṃ jahivyathiṣṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


[tvam] (ty) mayā (przeze mnie) hatān (zabitych) droṇam ca (i Dronę) bhīṣmam ca (i Bhiszmę) jayadratham ca (i Dźajadrathę) karṇam (Karnę) tathā anyān api (a także innych) yodha-vīrān (bohaterów między wojownikami) jahi (zabij).
mā vyathiṣṭhāḥ (nie lękaj się!),
yudhyasva (walcz),
raṇe (w bitwie) sapatnān (rywali) jetāsi (pokonasz).
 

tłumaczenie polskie


Zabij tych, których ja już zabiłem:
Dronę, Bhiszmę, Dźajadrathę, Karnę,
a także wszystkich innych mężnych wśród wojów.
Nie obawiaj się! Walcz, a w walce zwyciężysz wrogów.
 

analiza gramatyczna

droṇam droṇa 2i.1 m. chmurę pełną wody, drzewo; Dronę;
ca av. i;
bhīṣmam bhīṣma 2i.1 m. przerażającego; Bhiszmę (od: bhī – straszyć);
ca av. i;
jayadratham jayad-ratha 2i.1 m. którego rydwan zwycięża; Dźajadratha (od: ji – zwyciężać, jaya – zwycięstwo; ratha – rydwan);
ca av. i;
karṇam karṇa 2i.1 m. ucho; Karnę (od: karṇ – dziurawić, przeszywać);
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
anyān anya sn. 2i.3 m. innych;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
yodha-vīrān yodha-vīra 2i.3 m. ; TP :  yodhānāṃ vīrān iti bohaterów pośród wojów (od: yudh – walczyć, caus. yodha – wojownik, bitwa; vīr – być potężnym, okazywać heroizm, vīra – mężny, bohater);
mayā asmat sn. 3i.1 przeze mnie;
hatān hata (han – uderzać, zabijać) PP 2i.3 m. zabitych;
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
jahi han (uderzać, zabijać) Imperat. P 2c.1 zabij;
av. nie! (bardzo silne zaprzeczenie najczęściej stosowana z aorystem pozbawionym partykuły „a”);
vyathiṣṭhāḥ [] vyath (trząść się, drżeć, być wystraszonym, niepokoić się) Aor. Ā 2c.1 [nie] niepokój się!, [nie] drżyj!;
yudhyasva yudh Imperat. Ā 2c.1 walcz;
jetāsi ji (zwyciężać) Fut.p. P 2c.1 zwyciężysz;
raṇe raṇa 7i.1 m. w walce (od: raṇ – radować się);
sapatnān sa-patna 2i.3 m. rywali (sa-patnī – kobieta mająca tego samego męża, współżona);

 

warianty tekstu


yodha-vīrān → loka-vīrān / vīra-mukhyān / yodhu-mukhyān (mężów świata / czołowych bohaterów / głównych wśród wojowników);
hatāṃs tvaṃ → hatāḥ tvaṃ (zabici, ty);
vyathiṣṭhā → vyatiṣṭhā ([nie] czekaj);
 
 



Śāṃkara


droṇaṃ ca, yeṣu yeṣu yodheṣv arjunasyāśaṅkā tāṃs tān vyapadiśati bhagavān mayā hatān iti | tatra droṇa-bhīṣmayos tāvat prasiddham āśaṅkā-kāraṇam | droṇas tu dhanur-vedācāryo divyāstra-saṃpannaḥ | ātmanaś ca viśeṣato gurur gariṣṭhaḥ | bhīṣmaś ca svacchanda-mṛtyur divyāstra-saṃpannaś ca paraśurāmeṇa dvandva-yuddham agamat, na ca parājitaḥ | tathā jayadrathaḥ | yasya pitā tapaś carati mama putrasya śiro bhūmau nipātayiṣyati yaḥ, tasyāpi śiraḥ patiṣyatīti | karṇo’pi vāsava-dattayā śaktyā tv amoghayā saṃpannaḥ sūrya-putraḥ kānīno yataḥ, atas tan-nāmnaiva nirdeśaḥ | mayā hatān tvaṃ jahi nimitta-mātreṇa | mā vyathiṣṭhās tebhyo bhayaṃ mā kārṣīḥ | yudhyasva jetāsi duryodhana-prabhṛtīn raṇe yuddhe sapatnān śatrūn
 

Rāmānuja


droṇabhīṣmakarṇādīn kṛtāparādhatayā mayaiva hanane viniyuktān tvaṃ jahi tvaṃ hanyāḥ / etān gurūn bandhūṃś ca anyān api bhogasaktān kathaṃ haniṣyāmīti mā vyathiṣṭhāḥ tān uddiśya dharmādharmabhayena bandhusnehena kāruṇyena ca mā vyathāṃ kṛthāḥ / yatas te kṛtāparādhā mayaiva hanane viniyuktāḥ, ato nirviśaṅko yudhyasva / raṇe sapatnān jetāsi jeṣyasi / naiteṣāṃ vadhe nṛśaṃsatāgandhaḥ; api tu jaya eva labhyata ityarthaḥ
 

Śrīdhara


na caite vidmaḥ kataran no garīyo yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ ity āśaṅkā sāpi na kāryety āha droṇam iti | yebhyas tvaṃ śaṅkase tān droṇādīn mayaiva hatāṃs tvaṃ jahi ghātaya | mā vyathiṣṭhā bhayaṃ mā kārṣīḥ | sapatnān śatrūn raṇe yuddhe niścitaṃ jetāsi jeṣyasi
 

Madhusūdana


nanu droṇo brāhmaṇottamo dhanurvedācāryo mama guru viśeṣeṇa ca divyāstra-sampannas tathā bhīṣmaḥ svacchanda-mṛtyur divyāstra-sampannaś ca parāśurāmeṇa dvandva-yuddham upagamyāpi na parājitas tathā yasya pitā vṛddha-kṣatras tapaś carati mama putrasya śiro yo bhūmau pātayiṣyati tasyāpi śiras tat-kālaṃ bhūmau patiṣyatīti sa jayadratho ‚pi jetum aśakyaḥ svayam api mahādevārādhana-paro divyāstra-sampannaś ca tathā karṇo ‚pi svayaṃ sūrya-samas tad-ārādhanena divyāstra-sampannaś ca vāsava-dattayā caika-puruṣa-ghātinyā moghīkartum aśakyayā śaktyā śaktyā viśiṣṭas tathā kṛpāśvatthāma-bhūriśravaḥ-prabhṛtayo mahānubhāvāḥ sarvathā durjayā evaiteṣu satsu kathaṃ jitvā śatrūn rājyaṃ bhokṣye kathaṃ vā yaśo lapsya ity āśaṅkām arjunasyāpanetum āha tad āśaṅkā-viṣayān nāmabhiḥ kathayan droṇam iti |
droṇādīṃs tvad-āśaṅkā-viṣayī-bhūtān sarvān eva yodha-vīrān kālātmanā mayā hatān eva tvaṃ jahi | hatānāṃ hanane ko vā pariśramaḥ | ato mā vyathiṣṭhāḥ katham evaṃ śakṣyāmīti vyathāṃ bhaya-nimittāṃ pīḍāṃ mā gā bhayaṃ tyaktvā yudhyasva | jetāsi jeṣyasy acireṇaiva raṇe saṅgrāme sapatnān sarvān api śatrūn |
atra droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ceti ca-kāra-trayeṇa pūrvoktājeyatva-śaṅkānūdyate | tathā-śabdena karṇe ‚pi | anyān api yodha-vīrān ity atrāpi-śabdena | tasmāt kuto ‚pi svasya parājayaṃ vadha-nimittaṃ pāpaṃ ca mā śaṅkiṣṭhā ity abhiprāyaḥ |
kathaṃ bhīṣmam ahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana | iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhau ity atrevātrāpi samudāyānvayān antaraṃ pratyekānvayo draṣṭavyaḥ
 

Viśvanātha


brak komentaz do BhG 11.35
 

Baladeva


yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ iti sva-vijaye saṃśayam ākārṣīr ity āśayenāha droṇaṃ ceti | mayā hatān hatāyuṣo droṇādīṃs tvaṃ jahi māraya | mā vyatiṣṭhāḥ | katham etān divyāstra-sampannān ekaḥ śaknomy ahaṃ vijetum iti bhayaṃ mā gāḥ | mṛtānāṃ māraṇe kaḥ śrama ity arthaḥ | bhayaṃ hitvā yudhyasva raṇa sapatnān ripūn jetāsi jeṣyasi
 
 



Michalski


Zabij Dronę, Bhiszmę, Dżajadrathę, – Karne oraz innych bohaterskich wojowników, – ja ich już dawno zabiłem, nie wahaj się, – walcz! Współzawodników swoich zwyciężysz w bitwie!
 

Olszewski


Odebrałem życie Dronie, Bhiszmie, Dżayadracie, Karnie i innym wojownikom: zabijaj więc ich; przestań się smucić; walcz, a zwyciężysz swoich przeciwników.
 

Dynowska


Drona i Bhiszma i Dżajadratta, Karna i wojownicy tu wszyscy przeze Mnie są już porażeni. Więc uderzaj, Ardżuno, bez trwogi idź w bój i walcz, twoim będzie nad wrogiem zwycięstwo.
 

Sachse


Zabij tych, którzy padli już z mojej ręki:
i Dronę, i Bhiszmę, Dżajadrathę i Karne,
i innych dzielnych rycerzy.
Nie lękaj się!
Walcz — a pokonasz w bitwie twych wrogów!
 

Kudelska


I Drona, i Bhiszma, Dżajadratha, Karna, i wszyscy inni waleczni
bohaterowie przeze mnie już zostali zgładzeni,
Przeto walcz i niczego się nie lękaj, walcząc pokonasz swych wrogów w tej bitwie.
 

Rucińska


Zabij zabitych już przeze mnie: Dronę
i Dżajadrathę, i Bhiszmę, i Karne,
I innych dzielnych wojowników! Nie drzyj!
Walcz – a pokonasz w bitwie przeciwników!
 

Szuwalska


Ja zabiłem już Dronę, Bhiszmę, Dżajadrathę,
Karnę i wszystkich innych wielkich bohaterów.
Nie wahaj się dlatego. Walcz, by ich pokonać!«
 

Jurewicz


Zabij – nie wahaj się! – tych, których ja zabiłem
– i Dronę, i Bhiszmę, i Dźajadrathę, i Kanię,
i pozostałych mężnych wojowników!
Walcz! W walce zwyciężysz wrogów!”.
 
 

BhG 11.35

saṃjaya uvāca
etac chrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalir vepamānaḥ kirīṭī
namas kṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ sa-gadgadaṃ bhīta-bhītaḥ praṇamya

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


saṃjayaḥ (Sandźaja) uvāca (rzekł):
vepamānaḥ (drżący) kṛtāñjaliḥ (mający złożone dłonie) kirīṭī (posiadający diadem) keśavasya (Keśawy) etat vacana (te słowo) śrutvā (usłyszawszy) namas kṛtvā [ca] (i pokłoniwszy się),
bhīta-bhītaḥ eva (zaiste bardzo wystraszony) praṇamya (skłoniwszy się),
sa-gadgadam (jąkając się) kṛṣṇam (do Kryszny) bhūyaḥ (ponownie) āha (powiedział).
 

tłumaczenie polskie


Sandźaja rzekł:
Gdy posiadający diadem usłyszał te słowa Keśawy,
zadrżał i ze złożonymi dłońmi pokłonił się.
Przerażony kłaniał się i ze ściśniętym gardłem
ponownie rzekł do Kryszny.
 

analiza gramatyczna

saṃjayaḥ sam-jaya 1i.1 m. podbój, całkowite zwycięstwo; Sandźaja (od: sam-ji – zwyciężać całkowicie, jaya – zwycięstwo);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
etat etat sn. 1i.1 n. to;
śrutvā śru (słuchać) absol. usłyszawszy;
vacanam vacana 2i.1 n. słowo, zdanie (od: vac – mówić);
keśavasya keśa-va 6i.1 m. posiadającego [piękne] włosy (od: keśa – włosy; -va = -vant – posiadacz);
lub ka-īśa-vawładcy Brahmy i Śiwy (od: ka – Brahma; īśa – władca, Śiwa; -va = -vant – posiadacz);
kṛtāñjaliḥ kṛta-añjali 1i.1 m. ; BV : yenāñjaliḥ kṛto ‘sti saḥ ten, który uczynił złożenie rąk (od: kṛ – robić, PP kṛta – zrobiony, uczyniony; añj – dekorować, namaszczać, uhonorować, añjali – szacunek, cześć, gest złożenia dłoni: otwarte dłonie złączone razem tworząc miseczkę);
vepamānaḥ vepamāna (vip – drżeć, trząść się) PPr 1i.1 m. drżący;
kirīṭī kirīṭin 1i.1 m. posiadający diadem (od: kirīṭa – diadem, tiara, korona; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne);
namas namaḥ 2i.1 n. pokłon, cześć (od: nam – zginać się, kłaniać);
kṛtvā kṛ (robić) absol. uczyniwszy;
bhūyaḥ av. bardziej, ponownie, ponadto;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
āha ah (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział (odmieniane jedynie w Perf. , pozostałe formy od: brū);
kṛṣṇaṃ kṛṣṇa 2i.1 m. do czarnego, do Kryszny;
sa-gadgadam av. z jąkaniem się (od: sa – razem z, wespół; krótka forma od: saha lub sama; występuje głównie w złożeniach, wymaga instrumentalisu; gad – mówić, opowiadać);
bhīta-bhītaḥ bhīta-bhīta 1i.1 m. bardzo wystraszony (od: bhī – straszyć, PP bhīta – wystraszony; powtórzenie w znaczeniu intensyfikującym);
praṇamya pra-nam (zginać się, kłaniać) absol. pokłoniwszy się;

 
 



Śāṃkara


etat śrutvā vacanaṃ keśavasya pūrvoktaṃ kṛtāñjaliḥ san vepamānaḥ kampamānaḥ kirīṭī namaskṛtvā | bhūyaḥ punar evāhoktavān kṛṣṇaṃ sa-gadgadaṃ bhayāviṣṭasya duḥkhābhighātāt snehāviṣṭasya ca harṣodbhavāt, aśru-pūrṇa-netratve sati śleṣmaṇā kaṇṭhāvarodhaḥ | tataś ca vāco’pāṭavaṃ manda-śabdatvaṃ yat sa-gadgadas tena saha vartateti sa-gadgadaṃ vacanam āheti vacana-kriyā-viśeṣaṇam etat | bhīta-bhītaḥ punaḥ punar bhayāviṣṭa-cetāḥ san praṇamya prahvo bhūtvā | āheti vyavahitena saṃbandhaḥ
 

Rāmānuja


etad aśritavātsalyajaladheḥ keśavasya vacanaṃ śrutvā arjunas tasmai namaskṛtya bhītabhīto bhūyas taṃ praṇamya kṛtāñjalir vepamānaḥ kirīṭī sagadgadam āha
 

Śrīdhara


tato yad vṛttaṃ tad eva dhṛtarāṣṭraṃ prati saṃjaya uvāca etad iti | etat pūrva-śloka-trayātmakaṃ keśavasya vacanaṃ śrutvā vepamānaḥ kampamānaḥ kirīṭy arjunaḥ kṛtāñjaliḥ sampuṭīkṛta-hastaḥ kṛṣṇaṃ namaskṛtya punar apy āhoktavān | katham āha ? harṣa-bhayādy-āveśa-vaśāt gadgadena kaṇṭha-kampanena saha vartate iti sa-gadgadaṃ yathā syāt tathā | kiṃ ca bhītād api bhītaḥ san praṇamyāvanato bhūtvā
 

Madhusūdana


droṇa-bhīṣma-jayadratha-karṇeṣu jayāśā-viṣayeṣu hateṣu nirāśrayo duryodhano hata evety anusandhāya jayāśāṃ parityajya yadi dhṛtarāṣṭraḥ sandhiṃ kuryāt tadā śāntir ubhayeṣāṃ bhaved ity abhiprāyavāṃs tataḥ kiṃ vṛttam ity apekṣāyāṃ saṃjaya uvāca etad iti | etat pūrvoktaṃ keśavasya vacanaṃ śrutvā kṛtāñjaliḥ kirīṭīndra-datta-kirīṭaḥ parama-vīratvena prasiddho vepamānaḥ paramāścarya-darśana-janitena sambhrameṇa kampamāno ‚rjunaḥ kṛṣṇaṃ bhaktāgha-karṣaṇaṃ bhagavantaṃ namaskṛtvā namaskṛtya bhūyaḥ punar apy āhoktavān sa-gadgadaṃ bhayena harṣeṇa cāśru-pūrṇa-netratve sati kapha-ruddha-kaṇṭhatayā vāco mandatva-sakampatvādir vikāraḥ sa-gadgadas tad-yuktaṃ yathā syāt | bhīta-bhīto ‚tiśayena bhītaḥ san pūrvaṃ namaskṛtya punar api praṇamyātyanta-namro bhūtvāheti sambandhaḥ
 

Viśvanātha


namaskṛtvety ārṣam
 

Baladeva


tato yad abhūt tat saṃjaya uvāca etad iti | keśavasyaitat padya-trayātmakaṃ vacanaṃ śrutvā kirīṭī pārthaḥ vepamāno ‚tyadbhutātyugra-rūpa-darśanajena sambhrameṇa sakampaḥ | namakṣṭvety ārṣam | kṛṣṇaṃ namaskṛtya, punaḥ praṇamya, bhīta-bhīto ‚tibhayākulaḥ san bhūyaḥ punaar apy āha sa-gadgadaṃ gadgadena kaṇṭha-kampena sahitaṃ yathā syāt tathā
 
 



Michalski


Sandżaja rzekł:
Gdy noszący djadem usłyszał te słowa Bujnowłosego, – skłonił się drżący i ze złożonemi rękoma – przemówił znowu do Kriszny, jąkając się, – przerażony, przegięty w pół,
 

Olszewski


Sandżaya.
Usłyszawszy te słowa boga długowłosego, wojownik, noszący tyarę, złożył ręce i z drżeniem oddał mu cześć, później pełen lęku ukłonił się i jąkając się, rzekł do Krszny.
 

Dynowska


Sandżaja rzekł:
Usłyszawszy te słowa Szri Kriszny, wódz o królewskim diademie ze złożonymi stanął przed Nim dłońmi, w kornym, najniższym pochylił pokłonie i ozwał się znów, z trwogi poświętnej drżąc:
 

Sachse


Sandżaja rzekł:
Takich to słów Bujnowłosego
wysłuchał rycerz strojny w diadem
z trwogą składając ręce.
Pokłonił się z szacunkiem
i tak przemówił do Kriszny,
zacinając się, pełen lęku:
 

Kudelska


Sandżaja powiada:
Gdy Ardżuna te słowa Kriszny usłyszał, cały rozdygotany, z rękoma pokornie złożonymi,
Uniżony pokłon złożył i głosem drżącym z wielkiego przerażenia tak oto przemówił:
 

Rucińska


Rzekł Sandżaja:
Na te Kesiawy słowa Strojny w Diadem,
drżąc i pokłony z dłońmi złożonymi
Bijąc raz po raz, przepełniony strachem,
Rzekł tak do Kryszny łamiącym się głosem;
 

Szuwalska


Usłyszawszy te słowa z ust Kryszny Kesiawy,
Trwogą zdjęty Ardżuna drżące złożył dłonie,
Głowę schylił w pokłonie, z trudem głos wydobył,
By rzec:
 

Jurewicz


Sańdźaja rzekł:
Gdy usłyszał te słowa Keśawy Ardźuna w diadem zdobny.
ze złożonymi dłońmi, dreszczem przejęty,
znów hołd Krysznie złożył i wielce wylękły,
w pokłonie, ozwał się głosem przerywanym.
 
 

BhG 11.36

arjuna uvāca
sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagat prahṛṣyaty anurajyate ca
rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddha-saṃghāḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


arjunaḥ (Ardźuna) uvāca (rzekł),
he hṛṣīkeśa (Hryszikeśo!),
tava prakīrtyā (dzięki twej chwale) jagat (świat) prahṛṣyati (raduje się) anurajyate ca (i jest przyciągany),
rakṣāṃsi bhītāni (zła wystraszone) diśaḥ (w strony świata) dravanti (spieszą się),
sarve ca siddha-saṃghāḥ (a wszystkie  gromady doskonałych) namasyanti (kłaniają się),
[tat] sthāne (to jest na miejscu).
 

tłumaczenie polskie


Ardźuna rzekł:
Dzięki wychwalaniu ciebie świat się raduje i czuje rozkosz.
Wystraszone zło rozpierzcha się na wszystkie strony,
a wszystkie zastępy doskonałych kłaniają się.
I to jest właściwe, o Hryszikeśo!
 

analiza gramatyczna

arjunaḥ arjuna 1i.1 m. biały, jasny;
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
sthāne av. na miejscu, właściwie (od: sthā – stać, sthāna – stanie, miejsce, pozycja, siedziba);
hṛṣīkeśa hṛṣīkeśa 8i.1 m. o mający wzniesione włosy (od: hṛṣ – być podekscytowanym; hṛṣī – wzniesiony; keśa – włos)
lub TP : hṛṣīkāṇām / indriyāṇām īśetio Panie zmysłów (od: hṛṣīka – zmysł; īś – posiadać, władać, īśa – pan, władca);
tava yuṣmat sn. 6i.1 twoje;
prakīrtyā prakīrti 3i.1 f. przez wysławianie (od: kīrt – sławić, kīrti – sława);
jagat jagat 1i.1 n. świat, poruszający się, ludzkość (od: gam – iść);
prahṛṣyati pra-hṛṣ (ekscytować się) Praes. P 1c.1 raduje się, ekscytuje się;
anurajyate anu-rañj (być przyciąganym) Praes. Ā 1c.1 czuje atrakcję, kocha, jest przyciągany, czuje rozkosz;
ca av. i;
rakṣāṃsi rakṣas 1i.3 n. zło, zranienia, zniszczenie (od: rakṣ – chronić);
bhītāni bhīta (bhī – straszyć) PP 1i.3 n. wystraszone;
diśaḥ dik 2i.3 f. w strony świata (od: diś – pokazywać);
dravanti dru (biec, spieszyć się) Praes. P 1c.3spieszą się, płyną;
sarve sarva sn. 1i.3 m. wszyscy;
namasyanti namasya (kłaniać się) Praes. P 1c.3 kłaniają się, oddają cześć (od: nam – zginać się, kłaniać);
ca av. i;
siddha-saṃghāḥ siddha-saṃgha 1i.3 m. ; TP: siddhānāṃ saṃghā iti zbiór doskonałych (od: sidh – odnieść sukces, stać się doskonałym PP siddha – osiągnięty, doskonały; ten, który odniósł sukces; sam-han – zbijać razem, łączyć, saṃ-gha – zbiór, sterta, mnogość, tłum);

 

warianty tekstu


bhītāni → bhūtāni (byty);
 
 



Śāṃkara


sthāne yuktam | kiṃ tat ? tava prakītryā tvan-māhātmya-kīrtanena śrutena | he hṛṣīkeśa ! yat jagat prahṛṣyati praharṣam upaiti, tat sthāne yuktam ity arthaḥ | athavā viṣaya-viśeṣaṇaṃ sthāna iti | yukto harṣādi-viṣayo bhagavān, yata īśvaraḥ sarvātmā sarva-bhūta-suhṛc ceti | tathānurajyate’nurāgaṃ copaiti | tac ca viṣaya iti vyākhyeyam | kiṃ ca, rakṣāṃsi bhītāni bhayāviṣṭani diśo dravanti gacchanti | tac ca sthāne viṣaye | sarve namasyanti namaskurvanti ca siddha-saṃghāḥ siddhānāṃ samudāyāḥ kapilādīnām, tac ca sthāne
 

Rāmānuja


sthāne yuktam / yad etad yuddhadidṛkṣayāgatam aśeṣadevagandharvasiddhayakṣavidyādharakinnarakiṃpuruṣādikaṃ jagat, tvatprasādāt tvāṃ sarveśvaram avalokya tava prakīrtyā sarvaṃ prahṛṣyati, anurajyate ca, yac ca tvām avalokya rakṣāṃsi bhītāni sarvā diśaḥ pradravanti, sarve siddhasaṃghāḥ siddhādyanukūlasaṃghāḥ namasyanti ca tad etat sarvaṃ yuktam iti pūrveṇa saṃbandhaḥ
 

Śrīdhara


sthāne ity ekādaśabhir arjunasyoktiḥ | sthāne ity avyayaṃ yuktam ity asminn arthe | he hṛṣīkeśa yata evaṃ tvam adbhuta-prabhāvo bhakta-vatsalaś ca | atas tava prakīrtyā māhātmya-saṅkīrtanena na kevalam aham eva prahṛṣyāmīti, kintu jagat sarvaṃ prahṛṣyaty prakarṣeṇa harṣaṃ prāpnoti | etat tu sthāne yuktam ity arthaḥ | tathā jagad anurajyate cānurāgam upaitīti yat | tathā rakṣāṃsi bhītāni santi | diśaḥ prati dravanti palāyante iti yat | sarve yoga-tapo-mantrādi-siddhānāṃ saṅghā namasyanti praṇamanti iti yat | etac ca sthāne yuktam eva | na citram ity arthaḥ
 

Madhusūdana


ekādaśabhir arjuna uvāca sthāna iti | sthāna ity avyayaṃ yuktam ity arthe | he hṛṣīkeśa ! sarvendriya-pravartaka yatas tvam evam atyantādbhuta-prabhāvo bhakta-vatsalaś ca tatas tava prakīrtyā prakṛṣṭayā kīrtyā niratiśaya-prāśastyasya kīrtanena śravaṇena ca na kevalam aham eva prahṛṣyāmi kintu sarvam eva jagac cetana-mātraṃ rakṣo-virodhi prahṛṣyati prakṛṣṭaṃ harṣam āpnotīti yat tat sthāne yuktam evety arthaḥ | tathā sarvaṃ jagad anurajyate ca tad-viṣayam anurāgam upaitīti ca yat tad api yuktam eva | tathā rakṣāṃsi bhītāni bhayāviṣṭāni santi diśo dravanti gacchanti sarvāsu dikṣu palāyanta iti yat tad api yuktam eva | tathā sarve siddhānāṃ kapilādīnāṃ saṃghā namasyanti ceti yat tad api yuktam eva | sarvatra tava prakīrtyety asyānvayaḥ sthāna ity asya ca | ayaṃ śloko rakṣoghna-mantratvena mantra-śāstre prasiddhaḥ | sa ca nārāyaṇāṣṭākṣara-sudarśanāstra-mantrābhyāṃ sampuṭito jñeya iti rahasyam
 

Viśvanātha


bhagavad-vigrahasyātiprasannatvam atighoratvaṃ cedam unmukha-vimukha-viṣayakam iti sahaseva jñātvā tad eva tattvaṃ vyācakṣaṇaḥ stauti sthāna iti | sthāna ity avyayaṃ yuktam ity arthaḥ | he hṛṣīkeśa ! sva-bhaktendriyānāṃ ca svābhimukhye sva-mukhye ca pravartaka ! tava prakīrtyā prakṛṣṭayā tvan-māhātmya-saṅkīrtanena jagad idaṃ prahṛṣyay anurajyate anuraktam bhavatīti yuktam eva jagato ‚sya tvad-aunmukhyād iti bhāvaḥ | tathā rakṣāṃsi rakṣo ‚sura-dānava-piśācādīni bhītāni bhūtvā diśo dravanti diśaḥ prati palāyanta ity etad api sthāne yuktam eva | teṣāṃ tvad-vaimukhyād iti bhāvaḥ | tathā tvad-bhaktyā ye siddhās teṣāṃ saṅghāḥ sarve namasyanti cety api yuktam eva | teṣāṃ tvad-bhaktatvād iti bhāvaḥ | śloko ‚yaṃ rakṣoghna-mantratvena mantra-śāstre prasiddhaḥ
 

Baladeva


pareśasya sakhyuḥ kṛṣṇasyātiramyatvam atyugratvaṃ ca tatra raṅgavad yugapad eva vīkṣya tad-ubhayaṃ sva-saṃmukha-sva-vimukha-viṣayam iti vidvān arjunas tad-anurūpaṃ stauti sthāna ity ekādaśabhiḥ | yuktam ity arthakaṃ sthāna ity ed-antam avyayam | he hṛṣīkeśeti saṃmukha-vimukhendriyāṇāṃ sāṃmukhye vaimukhye capravarakety arthaḥ | yuddha-darśanāyāgataṃ deva-gandharva-siddha-vidyādhara-pramukhaṃ tvat-saṃmukhaṃ jagat tava duṣṭa-saṃhartatva-rūpayā prakīrtyā prahṛṣyaty anurajyate ceti yuktam etat | duṣṭa-svabhāvāni tvad-vimukhāni rakṣāṃsi rākṣasāsura-dānavādīni devādy-udgītayā tat-prakīrtyā bhītāni bhūtvā diśaḥ prati dravanti palāyanta iti ca yuktam | tava prāṇi-bhāvānusāri-rūpa-prakāśitvād iti bhāvaḥ | tad itthaṃ śiṣṭāśiṣṭānugraha-kāritāṃ tava vīkṣya tvad-bhaktāḥ siddha-saṅghāḥ sarve sanakādayo namasyanti jaya jaya bhagavān ity udīrayantaḥ praṇamanti ca yuktaṃ tava bhakta-mano-hāritvāt
 
 



Michalski


Ardżuna rzekł:
Słusznie raduje się i cieszy świat – z twojej sławy, o Panie-swych-zmysłówl – przerażeni rakszasowie uciekają w różne strony, – wszystkie orszaki świętych oddają ci cześć!
 

Olszewski


Ardźuna.
Tak! na twoje imię, Boże długowłosy, świat się raduje i spełnia twoje Prawo; Rakszasy wystraszone biegną we wszystkie strony, gromady Siddhahów cześć ci oddają.
 

Dynowska


Ardżuna rzecze:
O Panie potęgi mocy, słusznie, zaprawdę słusznie świat cały raduje się Twej chwale niezmiernej, w hymnach i pieśniach wysławiając Ciebie; Demony strachem rażone pierzchają przed Twoim Obliczem, a świętych zastępy skłaniają się zbożnie.
 

Sachse


Ardżuna rzekł:
Słusznie, o Władco Zmysłów,
świat ten cieszy się i raduje głosząc twą sławę.
Zalęknieni rakszasowie
rozpierzchli się we wszystkich kierunkach,
a całe zastępy siddhów składają ci pokłon.
 

Kudelska


Ardżuna powiada:
O zaprawdę, Hriszikeśo, świat cały się raduje, iż wielbić cię może i chwałę twą głosić,
Demony w strachu wielkim na wszystkie strony pierzchają, a wszyscy doskonali składają ci pokłon,
 

Rucińska


Rzekł Ardżuna:
Słusznie z Twej chwały wielkiej świat się cieszy
O Panie Zmysłów, i tęskni do Ciebie!
Rakszasy w trwodze biegną na wsze strony
i wszyscy Ci się kłaniają siddhowie!
 

Szuwalska


»Potężny Panie – mówił milknąc coraz –
Słusznie, zaprawdę słusznie świat cieszy Twa chwała.
Demony na Twój widok rozpierzchły się w strachu,
A święci chylą czoła przed Twym majestatem.
 

Jurewicz


Ardźuna rzekł:
„Słusznie, o Hryszikeśo, świat, wysławiając Ciebie,
w radości się rozpromienia…
Rakszasy, przerażone, na wsze strony pierzchają
i wielbią Ciebie wszystkie zastępy świętych.
 
 

BhG 11.37

kasmāc ca te na nameran mahātman garīyase brahmaṇo py ādikartre
ananta deveśa jagan-nivāsa tvam akṣaraṃ sad asat tat paraṃ yat

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he mahātman (o wielki duchem!) he ananta (o bezkresny!) he deveśa (o Władco niebian!) he jagan-nivāsa (o siedzibo świata)!,
kasmāt ca (i dlaczego?) te (tobie) brahmaṇaḥ api (nawet od brahmana) garīyase (ważniejszemu) ādi-kartre ca (pierwszemu stwórcy) na nameran (nie mieliby się kłaniać).
yat sat (co istniejące) [yat] asat (co nieistniejące) [yat] tat-param (co wyższe od tych dwóch) [tat] akṣaram (tym niezniszczalnym) tvam (ty) [asi] (jesteś).
 

tłumaczenie polskie


O wielki duchem, dlaczegóż nie mieliby cię wysławiać?
Ciebie, który jesteś pierwszym wśród stwórców i wyższym od brahmana.
O bezkresny, o Władco niebian, o ty będący siedzibą świata!
Ty niezniszczalny jesteś bytem i niebytem, i tym co od nich wyższe.
 

analiza gramatyczna

kasmāt av. (5i.1) – dlaczego? (od: kim – co?);
ca av. i;
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);
na av. nie;
nameran nam (zginać się, kłaniać) Pot. Ā 1c.3oby się kłaniali;
mahātman mahā-ātman 8i.1 m. ; BV : yasyātmā mahān asti tvamo ty, którego jaźń jest wielka (od: mah – powiększać, mahant – wielki; ātman – jaźń);
garīyase garīyas 4i.1 m. cięższy, lepszy (stopień wyższy od: gurugarīyas, gariṣṭha);
brahmaṇaḥ brahman 5i.1 n. od ducha, od Wedy (od: bṛh – zwiększać);
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
ādi-kartre ādi-kartṛ 5i.1 n. ; KD: ya ādiḥ karteti tasmai temu, który jest pierwszy i jest stwórcą (ādi – początek, źródło, pierwszy; kṛ – robić, kartṛ – sprawca);
lub TP: yaḥ kartṝṇām ādir iti tasmai temu, który jest pierwszym wśród stwórców;
ananta an-anta 8i.1 m. o nie mający końca, o nieskończony (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć);
deveśa deva-īśa 8i.1 m. ; TP : devānām īśetio Władco niebian! (od: div – jaśnieć, bawić się, deva – bóg, niebianin; īś – posiadać, władać, īśa – pan, władca);
jagan-nivāsa jagan-nivāsa 8i.1 m. ; jagato nivāsetio siedzibo świata! (od: gam – iść, jagat – poruszający się, świat, ludzkość; ni-vas – mieszkać, spędzać czas, nivāsa – siedziba, mieszkanie);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
akṣaram a-kṣara 1i.1 n. niezniszczalny, głoska (od: kṣar – zmniejszać się, znikać, kṣara – zniszczalny, ginący);
sat sant (as – być) PPr 1i.1 n. prawdziwe, będące, istniejące, esencja;
asat a-sant (as – być) PPr 1i.1 n. nieprawdziwe, nieistniejące (od: sant – będący, istniejący, prawdziwy, esencja);
tat-param tat-para 1i.1 n. ; TP : tābhyāṃ param itiwyższe od tych dwóch (od: tat – to; para – dalekie, odległe, poza, wcześniejsze, starożytne, ostateczne, najwyższe, najlepsze);
yat yat sn. 1i.1 n. które;

 

warianty tekstu


kasmāc ca te kasmāc caite (i dlaczego oni);
nameran → namyur (oby się kłaniali);
py ādikartrehy ādikartre (zaiste pierwszemu wśród stwórców);
sad asat tat paraṃ → sad-asattaḥ paraṃ / sad-asatoḥ paraṃ (wyższe od bytu i niebytu);
 
 



Śāṃkara


bhagavato harṣādi-viṣayatve hetuṃ darśayati—
kasmāc ca hetos te tubhyaṃ na nameran namaskuryur he mahātman ! garīyase gurutarāya | yato brahmaṇo hiraṇyagarbhasyāpi ādi-kartā kāraṇam atas tasmād ādi-kartre | katham ete na namaskuryuḥ ? ato harṣādīnāṃ namaskārasya ca sthānaṃ tvam arho viṣaya ity arthaḥ | he’nanta deveśa he jagan-nivāsa tvam akṣaraṃ tat param, yad vedānteṣu śrūyate | kiṃ tat ? sad asad iti | sad vidyamānam, asac ca yatra nāstīti buddhiḥ | ta upadhāna-bhūte sad-asatī yasyākṣarasya, yad-dvāreṇa sad asad ity upacaryate | paramārthatas tu sad-asatoḥ paraṃ tat akṣaraṃ yad akṣaraṃ veda-vido vadanti [gītā 8.11] | tat tvam eva, nānyad ity abhiprāyaḥ
 

Rāmānuja


kasmāc ca te na nameran mahātman garīyase brahmaṇo ‚py ādikartre |
mahātman, te tubhyaṃ garīyase brahmaṇaḥ hiraṇyagarbhasyāpi ādibhūtāya kartre hiraṇyagarbhādayaḥ kasmād dhetor na namaskuryuḥ
ananta deveśa jagannivāsa tvam evākṣaram / na kṣaratīty akṣaraṃ jīvātmatattvam / „na jāyate mriyate vā vipaścit” ity ādiśrutisiddho jīvātmā hi na kṣarati / sad asac ca tvam eva sadasacchabdanirdiṣṭaṃ kāryakāraṇabhāvenāvasthitaṃ prakṛtitattvaṃ, nāmarūpavibhāgavattayā kāryāvasthaṃ sacchabdanirdiṣṭaṃ tadanarhatayā kāraṇāvastham asacchabdanirdiṣṭaṃ ca tvam eva / tat param yat tasmāt prakṛteḥ prakṛtisaṃbandhinaś ca jīvātmanaḥ param anyan muktātmatattvaṃ yat, tad api tvam eva
tvam ādidevaḥ puruṣaḥ purāṇas tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam |
atas tvam ādidevaḥ, puruṣaḥ purāṇaḥ, tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam / nidhīyate tvayi viśvam iti tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam; viśvasya śarīrabhūtasyātmatayā paramādhārabhūtas tvam evetyarthaḥ
 

Śrīdhara


tatra hetum āha kasmād iti | he mahātman ! he ananta ! he deveśa ! he jagannivāsa ! kasmād dhetos te tubhyaṃ na nameran na namaskāraṃ kuryuḥ ? kathambhūtāya brahmaṇo ‚py garīyase gurutarāya | ādi-kartre ca brahmaṇo ‚pi janakāya | kiṃ ca sad vyaktam asad-vyaktaṃ tābhyāṃ paraṃ mūla-kāraṇaṃ yad akṣaraṃ brahma | tac ca tvam eva | etair navabhir hetubhis tvāṃ sarve namasyantīti na citram ity arthaḥ
 

Madhusūdana


bhagavato harṣādi-viṣayatve hetum āha kasmāc ceti | kasmāc ca hetos te tubhyaṃ na nameran na namaskuryuḥ siddha-saṅghāḥ sarve ‚pi | he mahātman paramodāra-citta ! he ‚nanta sarva-pariccheda-śūnya ! he deveśa hiraṇyagarbhādīnām api devānāṃ niyantaḥ ! he jagan-nivāsa sarvāśraya ! tubhyaṃ kīdṛśāya brahmaṇo ‚pi garīyase gurutarāyādi-kartre tvam brahmaṇo ‚pi janakāya | niyantṛtvam upadeṣṭṛtvaṃ janakatvam ity ādir ekaiko ‚pi hetur namaskāryatā-prayojakaḥ kiṃ punar mahātmatvānantatva-jagan-nivāsatvādi-nānā-kalyāṇa-guṇa-samuccita ity anāścaryatā-sūcanārthaṃ namaskārasya kasmāc ceti vā-śabdārthaś ca-kāraḥ | kiṃ ca sat ? vidhi-mukhena pratīyamānam astīit | asan niṣedha-mukhena pratīyamānaṃ nāstīti | athavā sad-vyaktam asad-vyaktaṃ tvam eva | tathā tat-paraṃ tābhyāṃ sad-asadbhyāṃ paraṃ mūla-kāraṇaṃ yad akṣaraṃ brahma tad api tvam eva tvad-bhinnaṃ kim api nāstīty arthaḥ | tat-paraṃ yad ity atra yac-chabdāt prāk-ca-kāram api kecit paṭhanti | etair hetubhis tvāṃ sarve namasyantīti na kim api citram ity arthaḥ
 

Viśvanātha


te kasmān na nameran, api tu namerann eva | ātmanepadam ārṣam | sat-kāryam asat-kāraṇaṃ ca tābhyāṃ paraṃ yad akṣaraṃ brahma tat tvam
 

Baladeva


atha bhagavataḥ sarva-namasyatvam abhidadhat sarva-vyāpitvāt sarvātmakatāṃ pratipādayati kasmāc ceti caturbhiḥ | he mahātman udāra-mate ! he ananta sarva-vyāpin ! he deveśa sarva-deva-niyantaḥ ! he jagannivāsa sarvāśraya ! te siddha-saṅghās te tubhyaṃ kasmād dhetor na nameran ? ātmanepadaṃ chāndasam | api tu praṇameyur eva te | kīdṛśāyety āha | brahmaṇo ‚py garīyase gurutarāya yasmād ādi-kartre tattva-sṛṣṭi-karāyeti namasyatve ‚neke hetavaḥ santīti samuccayālaṅkāraḥ | kiṃ ca yad akṣaraṃ prakṛti-tattvaṃ tat-paraṃ yad iti | tasmāt prakṛti-saṃsṛṣṭāj jīvātma-tattvāt prakṛti-tattvāc cokta-rūpāt param utkṛṣṭaṃ bhinnaṃ ca yan-mukta-jīvātma-tattvaṃ tac ca tvam eva sarva-rūpa ity arthaḥ
 
 



Michalski


Bo i dlaczego nie miałyby cię czcić, wszechmocny! – Najpierwszy twórco, wyższy ponad samego Brahmana, nieskończony! – Władco bogów, opoko świata! – Tyś jest tem Nieprzemijającem, które jest i które nie jest i Tem jesteś, co jest poza niemi!
 

Olszewski


I czemuż, o wielkoduszny, nie mianoby cię czcić, ciebie, dostojniejszego niż Brahma, ciebie, pierwszego Stwórcę, Nieskończonego, Pana bogów, mieszkanie świata, źródło niepodzielne bytu i niebytu.
 

Dynowska


Jakżeby Cię mogli nie uwielbiać kornie, o Duchu przenajwyższy! Boski majestacie, Pra-przyczyno wszechrzeczy, wszechświatów Kolebko jedyna, Bogów najpotężniejszy Panie; coś od Brahmy samego wznioślejszy, nieskończony, niezniszczalny, niezmienny, bytu i „nie bytu” wieczysta Krynico, niewymowne, ponad-słowne TO,
 

Sachse


Jakże, o Wielki Duchu,
nie mieliby się skłonić przed tobą,
który dałeś wszystkiemu początek
i stoisz wyżej niż sam Brahma?
O Nieskończony, o Władco Bogów, Ostojo Świata!
Tyś jest tym, co nieprzemijalne,
bytem i niebytem, i tym, co ponad nimi.
 

Kudelska


jakże oni nie mieliby cię wielbić, o Panie wspaniały, Tyś od Brahmy nawet większy, Tyś pierwotnym twórcą,
Odwiecznym panem bogów, świata ostoją, Ty nie przemijasz nigdy, to Ty jesteś bytem i niebytem zarazem i wszystkim, co jest ponad tym.
 

Rucińska


Bo czemuż by Ci się nie mieli kłaniać?
Wielki, od Brahmy większy, Pierwszy Twórco!
Bezkresny! Panie bóstw! Siedzibo światów!
Tyś jest Akszara, byt, niebyt. Najwyższe!
 

Szuwalska


Jakże Cię czcią nie darzyć, wszechpotężny Panie,
Wznioślejszy niż sam Brahma, który wszechświat stworzył,
Wieczny, niezmienny, bogów władco niepojęty,
Który jesteś ostoją wszystkiego, co żyje,
Przyczyną wszystkich przyczyn, prawdą i złudzeniem,
Choć sam mu nie ulegasz.
 

Jurewicz


Jakżeż mogliby nie wielbić Ciebie, pierwszego Stworzyciela,
który większy jesteś aniżeli sam brahman!
O Nieskończony, o Władco Bogów, o Przybytku Świata
– Tyś sylabą, bytem, niebytem i tym, co je przewyższa!
 
 

BhG 11.38

tvam ādi-devaḥ puruṣaḥ purāṇas tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam
vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvam ananta-rūpa

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


tvam (ty) ādi-devaḥ (pierwszy między niebianami) purāṇaḥ (prastary) puruṣaḥ (Człowiek) [asi] (jesteś),
tvam (ty) asya viśvasya (tego wszystkiego) param nidhānam (najwyższe miejsce spoczynku) [asi] (jesteś),
[tvam] (ty) vettā (znawca) vedyam ca (i wiedza) paraṃ ca dhāma (i najwyższa siedziba) asi (jesteś),
he ananta-rūpa (o mający bezkresne postacie),
tvayā (tobą) idam viśvam (to wszystko) tatam [asti] (jest przeniknięte).
 

tłumaczenie polskie


Ty jesteś pierwszym między niebianami, odwiecznym człowiekiem,
Ty jesteś tego świata najwyższym miejscem spoczynku,
Ty jesteś znawcą, wiedzą i najwyższą siedzibą.
O mający bezkresne postacie, ty przenikasz ten świat.
 

analiza gramatyczna

tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
ādi-devaḥ ādi-deva 1i.1 m. ; TP : devānām ādir itipierwszy wśród niebian (od: ādi – początek, źródło, pierwszy; div – jaśnieć, bawić się, deva – bóg, niebianin);
puruṣaḥ puruṣa 1i.1 m. człowiek (od: pur – poprzedzać, prowadzić lub pṝ – napełniać, odżywiać, puru – obfitość, pūru – ludzie);
purāṇaḥ purāṇa 1i.1 m. starożytny, należący do dawnych czasów (od: pur – poprzedzać);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
asya idam sn. 6i.1 n. tego;
viśvasya viśva 6i.1 m. wszystkiego, całości, świata (od: viś – wchodzić);
param para 1i.1 n. dalekie, odległe, poza, wcześniejsze, późniejsze, starożytne, ostateczne, najwyższe, najlepsze;
nidhānam nidhāna 1i.1 n. miejsce przechowywania, pojemnik, skarbiec, depozyt (od: ni-dhā – składać, deponować);
vettā vettṛ 1i.1 m. znawca (od: vid – wiedzieć, rozumieć);
asi as (być) Praes. P 2c.1 jesteś;
vedyam vedya (vid – wiedzieć, rozumieć) PF 1i.1 n. do poznania, do zrozumienia;
ca av. i;
param para 1i.1 n. dalekie, odległe, poza, wcześniejsze, późniejsze, starożytne, ostateczne, najwyższe, najlepsze;
ca av. i;
dhāma dhāman 1i.1 n. siedziba, dom, miejsce zamieszkania, stan, majestat, postać, świetność (od: dhā – umieszczać);
tvayā yuṣmat sn. 3i.1 przez ciebie;
tatam tata (tan – rozciągać, pokrywać) PP 1i.1 n. rozpostarte, przykryte, wypełnione;
viśvam viśva 1i.1 m. wszystko, cały, świat (od: viś – wchodzić);
ananta-rūpa ananta-rūpa 8i.1 m. ; BV : yasyānantāni rūpāṇi santi tvamty, który masz nieskończone postacie (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć, an-anta – nie mający końca, nieskończony; rūp – formować, rūpa – postać, kształt, piękno);

 

warianty tekstu


ca paraṃ → paramaṃ (najwyższym);
ananta-rūpa → idaṃ samastam / anaṃta-rūpam / anantam ādyam  (to wszystko / [świat] mający bezkresne kształty / bezkresny i pierwszy);
 
 



Śāṃkara


punar api stauti—
tvam ādi-devo jagataḥ sraṣṭṛtvāt | puruṣaḥ, puri śayanāt purāṇaś cirantanas tvam evāsya viśvasya paraṃ prakṛṣṭaṃ nidhānaṃ nidhīyate’smin jagat sarvaṃ mahā-pralayādāv iti | kiṃ ca, vettāsi, veditāsi sarvasyaiva vedya-jātasya | yac ca vedyaṃ vedanārhaṃ tac cāsi paraṃ ca dhāma paramaṃ padaṃ vaiṣṇavam | tvayā tataṃ vyāptaṃ viśvaṃ samastam | he’nanta-rūpa ! anto na vidyate tava rūpāṇām
 

Rāmānuja


jagati sarvo veditā vedyaṃ ca sarvaṃ tvam eva / evaṃ sarvātmatayāvasthitas tvam eva paraṃ ca dhāma sthānam; prāpyasthānam ityarthaḥ / tvayā tataṃ viśvam anantarūpa / tvayātmatvena viśvaṃ cidacinmiśraṃ jagat tataṃ vyāptam
 

Śrīdhara


kiṃ ca tvam ādi-deva iti | tvam ādi-devo devānām ādiḥ | yataḥ purāṇo ‚nādiḥ puruṣas tvam | ataeva tvam asya paraṃ nidhānam laya-sthānam | tathā viśvasya jñātā tvam | yac ca vedyaṃ vastu-jātaṃ paraṃ ca dhāma vaiṣṇavaṃ padaṃ tad api tvam evāsi | ataeva he ananta-rūpa tvayaivedaṃ viśvaṃ tataṃ vyāptam | etaiś ca saptabhir hetubhis tvam eva namaskārya ity arthaḥ
 

Madhusūdana


bhakty-udrekāt punar api stauti tvam iti | tvam ādi-devo jagataḥ sarga-hetutvāt | puruṣaḥ pūrayitā | purāṇo ‚nādiḥ | tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam laya-sthānatvān nidhīyate sarvam asminn iti | evaṃ sṛṣṭi-pralaya-sthānatvenopādānatvam uktvā sarvajñatvena pradhānaṃ vyāvartayan nimittatām āha vettā veditā sarvasyāsi | dvaitāpattiṃ vārayati yac ca vedyaṃ tad api tvam evāsi vedana-rūpe veditari paramārtha-sambandhābhāvena sarvasya vedyasya kalpitatvāt | ataeva paraṃ ca dhāma yat sac-cid-ānanda-ghanam avidyā-tat-kārya-nirmuktaṃ viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ tad api tvam evāsi | tvayā sad-rūpeṇa sphūraṇa-rūpeṇa ca kāraṇena tataṃ vyāptam idaṃ svataḥ-sattā-sphūrti-śūnyaṃ viśvam kāryaṃ māyika-sambandhenaiva sthiti-kāla he ‚nantarūpāparicchinna-svarūpa
 

Viśvanātha


nidhānaṃ laya-sthānaṃ paraṃ dhāma guṇātītaṃ svarūpam
 

Baladeva


tvam iti | paraṃ nidhānam paramāśrayo nidhīyate ‚smin iti nirukteḥ | jagati yo vettā yac ca vedyaṃ tad ubhayaṃ tvam eva | kuta evam iti cet tatrāha yat tvayā viśvam idaṃ tataṃ tad-vyāpitvād ity arthaḥ | yac ca paraṃ dhāma parama-vyomākhyaṃ prāpya-sthānam tad api tvam eva parākhya-tvac-chakti-vaibhavatvāt tasya dhāmnaḥ
 
 



Michalski


Jesteś pierwszym Bogiem, Puruszą, prastarym! – Jesteś przystanią najwyższą wszechświata, – poznajesz sam i sam jesteś do poznania, najwyższa siedzibo! – Tyś rozsnuł cały wszechświat, o nieskończony w swych kształtach!
 

Olszewski


Ty jesteś pierwszem Bóstwem, pradawnem źródłem męskiem, skarbem najwyższym tego Wszechświata. Ty jesteś mędrcem i przedmiotem mądrości i siedzibą najwyższą. Przez ciebie zbudowany został Wszechświat, o ty nieskończony w swym kształcie.
 

Dynowska


Najpierwszyś Ty spośród Bogów, i Człowiek przedwieczny Tyś jest. Wszechżycia Źródlisko jedyne; Tyś mądrością i mądrości przymiotem i najgórniejszy Tyś jest „przybytek”. Tyś nieogarnionym wszechbytem; w tobie zawarte wszechświatów miliony, Twój kształt ogromny w bezmiar rozpostarty.
 

Sachse


Tyś jest bóstwem pierwotnym, odwiecznym purusza,
tyś najwyższą podporą wszechrzeczy.
Tyś podmiotem i przedmiotem poznania,
i ostateczną siedzibą.
To ty przenikasz przez wszystko, o Bezkresny!
 

Kudelska


Tyś pierwszym wśród bogów, starożytną osobą, Tyś świata całego najwyższym schronieniem,
Tyś jest tym, co poznaje i tym, co poznawane, Tyś ucieczką ostatnią, Ty, Panie, o formach bez końca, wszystko przenikasz.
 

Rucińska


Tyś Pierwszym Bogiem, Puruszą pradawnym,
Tyś tego świata ostatecznym schronem,
Znawcą i znanym, Przybytkiem najwyższym,
Ty świat przenikasz, Kształcie nieskończony!
 

Szuwalska


Jesteś pierwszym bogiem,
Najstarszą z wszystkich osób, kolebką stworzenia;
Tym, kto wiedzę posiada i jest jej przedmiotem;
Siedzibą najwznioślejszą. Ty przenikasz wszechświat
W postaci swej rozmiarów nieograniczonych.
 

Jurewicz


Tyś bogiem najpierwszym – prastarym Człowiekiem,
Tyś jest ostatecznym skarbem wszechświata.
To Ty poznajesz, Tyś tym, co poznać trzeba, Najwyższą Siedzibą,
Tyś. o nieskończonej postaci, całą ziemię rozścielił!
 
 

BhG 11.39

vāyur yamo gnir varuṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatis tvaṃ prapitāmahaś ca
namo namas te stu sahasra-kṛtvaḥ punaś ca bhūyo pi namo namas te

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


tvam (ty) vāyuḥ (wiatr) yamaḥ (śmierć) agniḥ (ogień) varuṇaḥ (Waruna) śaśāṅkaḥ (księżyc) prajāpatiḥ (pan potomstwa) prapitāmahaḥ ca (i pradziad) [asi] (jesteś).
sahasra-kṛtvaḥ (tysiąckroć) punaḥ (ponownie) te (tobie) namaḥ namaḥ (pokłon i pokłon) astu (niechaj będzie),
bhūyaḥ api (co więcej ponownie) te (tobie) namaḥ namaḥ (pokłon i pokłon) [astu] (niechaj będzie).
 

tłumaczenie polskie


Ty jesteś wiatrem, śmiercią, ogniem, panem wód,
panem potomstwa i pradziadkiem.
Pokłon tobie tysiąckroć, ponownie
i znowu pokłon i pokłon tobie.
 

analiza gramatyczna

vāyuḥ vāyu 1i.1 m. wiatr (od: – dmuchać);
yamaḥ yama 1i.1 m. powściągnięcie, kontrola, zasada; Jama – bóstwo śmierci (od: yam – powściągać, kontrolować);
agniḥ agni 1i.1 m. ogień (od: ag – poruszać się pokrętnie);
varuṇaḥ varuṇa 1i.1 m. spowijający niebo, Waruna, bóg wód;
śaśāṅkaḥ śaśa-aṅka 1i.1 m. ; BV : yasyāṅkaḥ śaśo ‘sti saḥten, który posiada znak zająca; księżyc (od: śaśa – królik, zając; aṅka – znak, linia, ślad);
prajāpatiḥ prajā-pati 1i.1 m. pan potomstwa (od: pra-jan – być zrodzonym, zrodzić, począć, wytworzyć, pra-jā – potomstwo, poddanych, stworzenia, ludzi; pati – mąż, pan);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
prapitāmahaḥ pra-pitā-maha 1i.1 m. pradziadek (od: pra – przed, z przodu; pitṛ – ojciec; mah – powiększać, mahant – wielki);
ca av. i;
namaḥ namaḥ namaḥ 2i.1 n. pokłon, cześć (od: nam – zginać się, kłaniać; powtórzenie w znaczeniu intensyfikującym i zwielokratniającym);
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);
astu as (być) Imperat. P 1c.1 niech będzie;
sahasra-kṛtvaḥ av. tysiąckroć (od: sahasra – tysiąc; kṛ – robić, kṛtas / kṛt – na końcu złożenia: -razy, -krotnie, -kroć);
punaḥ av. ponownie, jeszcze raz, z powrotem;
ca av. i;
bhūyaḥ av. bardziej, ponownie, ponadto;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
namaḥ namaḥ namaḥ 2i.1 n. pokłon, cześć (od: nam – zginać się, kłaniać; powtórzenie w znaczeniu intensyfikującym i zwielokratniającym);
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);

 

warianty tekstu


… → po drugiej padzie wersu BhG 11.39 następują dwie pady wersu spoza wydania krytycznego:
anādimān apratima-prabhāvaḥ sarveśvaraḥ sarva-mahā-vibhūte
…o ty, który posiadasz wszelkie wielkie moce,
nie masz początku, twa potęga nie ma równej i jesteś Władcą wszystkiego…
 
 



Śāṃkara


kiṃ ca—
vāyus tvaṃ yamaś cāgniḥ varuṇo’pāṃ patiḥ śaśāṅkaś candramāḥ prajāpatis tvaṃ kaśyapādiḥ prapitāmahaś ca pitāmahasyāpi pitā prapitāmahaḥ, brahmaṇo’pi pitā ity arthaḥ | namo namas te tubhyam astu sahasra-kṛtvaḥ | punaś ca bhūyo’pi namo namas te | bahuśo namaskāra-kriyābhyāsāvṛtti-gaṇanaṃ kṛtva-sucocyate | punaś ca bhūyo’pīti śraddhā-bhakta-yati-śayād aparitoṣam ātmano darśayati
 

Rāmānuja


atas tvam eva vāyvādiśabdavācya ity āha
sarveṣāṃ prapitāmahas tvam eva; pitāmahādayaś ca / sarvasāṃ prajānāṃ pitaraḥ prajāpatayaḥ, prajāpatīnāṃ pitā hiraṇyagarbhaḥ prajānāṃ pitāmahaḥ, hiraṇyagarbhasyāpi pitā tvaṃ prajānāṃ prapitāmahaḥ / pitāmahādīnām ātmatayā tattacchabdavācyas tvam evetyarthaḥ
 

Śrīdhara


itaś ca sarvais tvam eva namaskāryaḥ sarva-devātmakatvād iti stuvan svayam api namaskaroti vāyur iti | vāyv-ādi-rūpas tvam iti sarva-devātmakatvopalakṣaṇārtham uktam | prajāpatiḥ pitāmahaḥ | tasyāpi janakatvāt prapitāmahas tvam | atas te tubhyaṃ sahasraśo namo ‚stu | punaḥ sahasra-kṛtvo namo ‚stu | bhūyo ‚pi punar api sahasra-kṛtvo namo nama iti
 

Madhusūdana


vāyur yamo ‚gnir varuṇaḥ śaśāṅkaḥ sūryādīnām apy upalakṣaṇam etat | prajāpatir virāḍ hiraṇyagarbhaś ca | prapitāmahaś pitāmahasya hiraṇya-garbhasyāpi pitā ca tvam | yasmād evaṃ sarva-devātmakatvāt tvam eva sarvair namaskāryo ‚si tasmān mamāpi varākasya namo namo namas te tubhyam astu sahasrakṛtvaḥ | punaś ca bhūyo ‚pi punar api ca namo namas te | bhakti-śraddhātiśayena namaskāreṣv alaṃ-pratyayābhāvo ‚nayā namaskārāvṛttyā sūcyate
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.40
 

Baladeva


ataḥ sarva-śabda-vācyas tvam ity āha vāyur iti | sarva-devopalakṣaṇaṃ vāyv-ādi-sarva-deva-rūpas tvaṃ prajāpatiś caturāsyaḥ pitāmahas tvaṃ tat-pitṛtvāt prapitāmahas tvaṃ bhavasi kaṅkaṇādiṣu kanakasyeva cid-acic-chaktimatas tava kāraṇasya vāyv-ādiṣu vyāptes tat tat sarva-rūpas tvam ataḥ sarva-namasyo ‚sīti mayā tvaṃ namasyase ity āha namo namaḥ
 
 



Michalski


Jesteś Waju, Jama, Agni, Waruna i Księżyc. – Ty jesteś Pradżapati, praojciec, – cześć ci, cześć niech będzie, tysiącokształtny, – i znowu jeszcze raz, jeszcze raz: cześć ci, cześć!
 

Olszewski


Ty jesteś Vayu, Yama, Agni, Varuna i Księżyc i Pradżapati i wielki Praojciec. Chwała, chwała ci po tysiąc razy i jeszcze chwała ci, chwała ci!
 

Dynowska


Tyś Waju – wichrów bóg i Jama – śmierci Pan; Tyś Agni – płomieni wszystkich Władca i Czandra – księżyc, w pośród gwiezdnych rzesz; Waruna – rządca wszelkich wód i Pradżapati – odwieczny Rodzic człowieka. Chwała tobie stokrotna tysiąckrotna chwała! Cześć, sława, uwielbienie i chwała znów i znów, w nieskończoność.
 

Sachse


Tyś jest Wiatrem, Władcą Podziemia i Ogniem,
tyś Waruną i Księżycem,
tyś jest Panem Stworzenia i sędziwym Praojcem.
Cześć ci i chwała, po tysiąckroć,
i jeszcze raz — cześć i chwała!
 

Kudelska


To Ty jesteś bogiem wiatru i świata podziemnego, Bogiem ognia i oceanu, Tyś księżycem, ojcem stworzeń i czcigodnym przodkiem,
Pokłony ci składam, pokłony po stokroć i wciąż na nowo przed Tobą się chylę.
 

Rucińska


Tyś Waju, Jama, Agni i Waruna,
Tyś Księżyc, ojciec stworzeń i praojciec!
Pokłon, o pokłon Tobie tysiąckrotny,
jeszcze raz pokłon, pokłon niech Ci będzie!
 

Szuwalska


Ty jesteś panem wiatru, bogiem śmierci, ognia
Oraz samym księżycem, ojcem ludzi, przodkiem.
Chwała Ci! Chwała! Chwała! Tysiąckrotnie chwała!
 

Jurewicz


Tyś Waju, Tyś Jamą, Agnim i Warana,
Tyś Śaśanką, Pradźapatim, Praojcem.
Chwała Tobie niech będzie – chwała Ci po tysiąckroć!
I od nowa Ci chwała – chwała coraz większa!
 
 

BhG 11.40

namaḥ purastād atha pṛṣṭhatas te namo stu te sarvata eva sarva
ananta-vīryāmita-vikramas tvaṃ sarvaṃ samāpnoṣi tato si sarvaḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he sarva (o będący wszystkim!) he ananta-vīrya (o posiadający bezkresne męstwo!),
te (tobie) purastāt (z przodu) namaḥ [astu] (niech będzie pokłon),
atha pṛṣṭhataḥ (co więcej z tyłu) namaḥ astu (niech będzie pokłon),
[te](tobie) sarvataḥ eva (zaiste zewsząd) [namaḥ astu] (niech będzie pokłon).
tvam amita-vikramaḥ (ty, którego heroizm nie zna granic) sarvam (wszystko) samāpnoṣi (osiągasz),
tataḥ (dlatego) [tvaṃ] (ty) sarvaḥ asi (jesteś wszystkim).
 

tłumaczenie polskie


O ty, który jesteś wszystkim, o ty, którego moce są bezkresne,
pokłon ci z przodu, pokłon z tyłu i ze wszystkich stron.
Ty, którego heroizm nie ma granic, przenikasz wszystko,
dlatego też jesteś wszystkim!
 

analiza gramatyczna

namaḥ namaḥ 1i.1 n. pokłon, cześć (od: nam – zginać się, kłaniać);
purastāt av. z przodu (od: av. puras – na przedzie, przed);
atha av. wówczas, a oto, co więcej, lecz, z pewnością, raczej;
pṛṣṭhataḥ av. z tyłu (od: pṛṣṭha – plecy, tył, grzbiet; nieodmienny ablativus zakończony na: -tas);
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);
namaḥ namaḥ 1i.1 n. pokłon, cześć (od: nam – zginać się, kłaniać);
astu as (być) Imperat. P 1c.1 niech będzie;
te yuṣmat sn. 4i.1 tobie (skrócona forma od: tubhyam);
sarvataḥ av. zewsząd, całkowicie, wszędzie, ze wszystkich stron (od: sarva – wszystko; ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
sarva sarva sn. 8i.1 m. o będący wszystkim!;
ananta-vīrya ananta-vīrya 8i.1 m. ; BV yasya vīryasyāntaḥ nāsti tvam / yasya vīryam ananam asti tvam o mający nieskończone męstwo (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć, an-anta – nie mający końca, nieskończony; vīrya – męstwo, moc, siła, nasienie);
amita-vikramaḥ amita-vikrama 1i.1 m. ; BV yasya vikramo ‘mitaḥ asti saḥ / yasya vīryam ananam asti tam ten, którego heroizm jest bez granic (od: vi-kram – wykraczać, iść, pokonywać, vi-krama – poruszanie się, odwaga, dzielność, heroizm; – odmierzać, PP mita – odmierzony, ograniczony, a-mita – nie mający granic, bezkresny);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
sarvam sarva sn. 2i.1 n. wszystko, całość (sarvam idam – najczęściej w znaczeniu „ten cały świat”);
samāpnoṣi sam-āp (osiągać, zdobywać) Praes. P 2c.1 osiągasz, przenikasz;
tataḥ av. wówczas, po tym, od tego, wskutek tego (od: tat – ablativus nieodmienny zakończony na -tas);
asi as (być) Praes. P 2c.1 jesteś;
sarvaḥ sarva sn. 1i.1 m. który jest wszystkim;

 

warianty tekstu


pṛṣṭhatas te pṛṣṭhatas ca (i z tyłu);
sarva → sarve / sarvaḥ (wszyscy / będący wszystkim);
ananta-vīryāmita-vikramasananta-vīryo mita-vikramas / ananta-vīryāmṛta-vikramas  (ty, którego męstwo jest nieskończone, mający bezkresny heroizm / o ty, którego męstwo jest nieskończone! Ty, którego heroizm jest nieśmiertelny);
sarvaṃ samāpnoṣi → vyāpnoṣi sarvaṃ ca (i wszystko przenikasz);
sarvaḥ → sarva (o będący wszystkim!);

… → po drugiej padzie wersu BhG 11.40 następują dwie pady wersu spoza wydania krytycznego:
na hi tvad anyaḥ kaś cid apīha deva lokatraye dṛśyate cintyakarmā
O boże, zaiste nie widać nikogo tutaj, a nawet w trzech światach,
kto by był różny od Ciebie. [Ty] dokonujący niepojętych czynów…

 
 



Śāṃkara


tathā—
namaḥ purastāt pūrvasyāṃ diśi tubhyam, atha pṛṣṭhatas te pṛṣṭhato’pi ca te namo’stu te sarvata eva sarvāsu dikṣu sarvatra sthitāya | he sarva ! ananta-vīryāmita-vikramo’nantaṃ vīryam asya, amito vikramo’sya | vīryaṃ sāmarthyaṃ vikramaḥ parākramaḥ | vīryavān api kaścit śatru-vadhādi-viṣaye na parākramate, manda-parākramo vā | tvaṃ tv ananta-vīryo’mita-vikramaś cety ananta-vīryāmita-vikramaḥ | sarvaṃ samastaṃ jagat samāpnoṣi samyag ekenātmanā vyāpnoṣi yataḥ, tatas tasmād asi bhavasi sarvas tvam | tvayā vinābhūtaṃ na kiṃcid astīty abhiprāyaḥ
 

Rāmānuja


atyadbhutākāraṃ bhagavantaṃ dṛṣṭvā harṣotphullanayano ‚tyantasādhvasāvanataḥ sarvato namaskaroti
amitavīrya, aparimitaparākramas tvaṃ sarvātmatayā samāpnoṣi; tataḥ sarvo ‚si / yatas tvaṃ sarvaṃ cidacidvastujātam ātmatayā samāpnoṣi, ataḥ sarvasya cidacidvastujātasya tvaccharīratayā tvatprakāratvāt sarvaprakāras tvam eva sarvaśabdavācyo ‚sītyarthaḥ / „tvam akṣaraṃ sad asat”, „vāyur yamo ‚gniḥ” ityādisarvasāmānādhikaraṇyanirdeśasyātmatayā vyāptir eva hetur iti suvyaktam uktam, „tvayā tataṃ viśvam anantarūpa”, „sarvaṃ samāpnoṣi tato ‚si sarvaḥ” iti ca
 

Śrīdhara


bhakti-śraddhābhayātiśayena namaskāreṣu tṛptim anadhigacchan punar api bahuśaḥ praṇamati nama iti | he sarva sarvātman sarvāsu dikṣu tubhyaṃ namo ‚stu | sarvātmakam upapādayann āha anantaṃ vīryaṃ sāmarthyaṃ yasya tathā | amito vikramaḥ parākramo yasya saḥ | evaṃ bhūtas tvaṃ sarvaṃ viśvaṃ samyag antar bahiś ca samāpnoṣi vyāpnoṣi | suvarṇam iva kaṭaka-kuṇḍalādi sva-kāryaṃ vyāpya vartase tataḥ sarva-svarūpo ‚si
 

Madhusūdana


tubhyaṃ purastād agra-bhāge namo ‚stu tubhyaṃ puro namaḥ syād iti vā | atha-śabdaḥ samuccaye | pṛṣṭhato ‚pi tubhyaṃ namaḥ syāt | namo ‚stu te tubhyaṃ sarvata eva sarvāsu dikṣu sthitāya he sarva ! vīryaṃ śarīra-balaṃ vikramaḥ śikṣā śastra-prayoga-kauśalam | ekaṃ vīryādhikaṃ manya uttaikaṃ śikṣayādhikam ity ukter bhīma-duryodhanayor anyeṣu caikaikaṃ vyavasthitam | tvaṃ tu ananta-vīryaś cāmita-vikramaś ceti samastam ekaṃ padam | ananta-vīryeti sambodhanaṃ vā | sarvaṃ samastaṃ jagat samāpnoṣi samyag ekenaa sad-rūpeṇāpnoṣi sarvātmanā vyāpnoṣi tatas tasmāt sarvo ‚si tvad-atiriktaṃ kim api nāstīty arthaḥ
 

Viśvanātha


sarvaṃ sva-kāryaṃ jagad āpnoṣi vyāpnoṣi svarṇam iva kaṭaka-kuṇḍalādikam atas tvam eva sarvaḥ
 

Baladeva


bhakty-atiśayena namaskāreṣv alaṃ bhāvam avidan bahukṛtvaḥ praṇamati namaḥ purastād iti | he sarva ! purastāt pṛṣṭhataḥ sarvataś ca sthitāya te namo namo ‚stu | ananteti karma-dhārayaḥ | vīryaṃ deha-balaṃ vikramas tu dhī-balaṃ śastra-prayogādi-prāvīṇya-rūpam | ekaṃ vīryādhikaṃ manyataikaṃ śikṣayādhikam iti bhīma-duryodhanāv uddiśyokteḥ | sarva-rūpatvehe tum āha sarvaṃ samāpnoṣīti | evam evoktaṃ śrī-vaiṣṇave –
yo ‚yaṃ tavāgato deva samīpaṃ devatā-gaṇaḥ |
sa tvam eva jagat-sraṣṭā yataḥ sarva-gato bhavān || iti
 
 



Michalski


Cześć ci od wschodu i zachodu, – cześć ci niech będzie ze wszystkich stron, – tobie, który jesteś wszystkim. Posiadasz nieskończoną siłę i nieskończoną moc, – wszystko przenikasz, więc jesteś wszystkim!
 

Olszewski


Chwała w twej obecności i poza tobą, we wszem miejscu, o Powszechny. Mocny siłą nieskończoną, potęgą nieskończoną, obejmujesz Wszechświat, ty jesteś Powszechny.
 

Dynowska


Wszystko we czci w proch przed Tobą upada, wszystko z wszech stron wielbi Ciebie zbożnie; granic nie ma Twa moc, ni miary Twa potęga, wszechstwór ogarnia, boś Ty wszystkością Sam.
 

Sachse


Cześć ci od wschodu i zachodu,
cześć ze stron wszystkich —
tobie, który jesteś wszystkim!
Bezkresne jest twoje męstwo,
niezmierzona twoja potęga!
Wszystkiego sięgasz, a więc — jesteś wszystkim.
 

Kudelska


Pokłon ci ze wszech stron, z przodu i z tyłu, gdyż Tyś jest wszystkim, Nieograniczona Twa moc i waleczność, Ty wszystko osiągasz, dlatego jesteś tym wszystkim.
 

Rucińska


Pokłon od przodu i pokłon od tyłu –
pokłon ze wszystkich stron Tobie, o Wszystek!
Bezkresna moc Twa, bezgraniczne męstwo,
wszystkiego sięgasz, zatem jesteś wszystkim!
 

Szuwalska


Pokłony składam z przodu, z tyłu, z każdej strony.
Jesteś wszystkim, w swej mocy nieograniczony.
Niezmierzoną potęgą przenikasz wymiary
Wszystkie, dlatego jesteś wszystkim.
 

Jurewicz


Chwała Tobie z przodu, chwała Tobie z tylu,
niechaj chwała Tobie ze stron wszystkich będzie!
Twa moc nieskończona, nieskończona potęga!
Wszystkiego sięgasz, przeto jesteś wszystkim!
 
 

BhG 11.41-42

sakheti matvā prasabhaṃ yad uktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti
ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ mayā pramādāt praṇayena vāpi
yac cāvahāsārtham asat-kṛto si vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu
eko tha vāpy acyuta tat-samakṣaṃ tat kṣāmaye tvām aham aprameyam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he acyuta (Aćjuto!),
[aham] (ja) tava (twojej) idam mahimānam (tej wielkości) pramādāt (z szaleństwa) praṇayena vā api (lub może z miłości)
sakha iti („przyjaciel”) matvā (pomyślawszy)
he kṛṣṇa (Kryszno!) he yādava (o potomku Jadu!) he sakha iti (o przyjacielu!)
yad
(co) mayā ajānatā (przeze mnie niewiedzącego) prasabham (gwałtem) uktam (powiedziane),
yat ca (i to) vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu (podczas odpoczynku, snu, siedzenia czy jedzenia) ekaḥ (samotny) atha vā (lub też) tat-samakṣam api (nawet obserwowany przez innych)
avahāsārtham (w celu żartu) asat-kṛtaḥ (poniżony) asi (jesteś),
aham (ja) aprameyam tvām (ciebie nieograniczonego) tat (za to) kṣāmaye (proszę o wybaczenie).
 

tłumaczenie polskie


Nieświadom twej wielkości pod wpływem uczucia czy zażyłości,
myśląc o tobie jak o przyjacielu,
wołałem poufale: Kryszno, Jadawo, przyjacielu!
Znieważałem cię dla żartu podczas rozrywki, spoczynku czy jadła,
gdy sami byliśmy czy pośród innych.
O nieporuszony, za to wszystko ciebie,
bezkresnego, o wybaczenie błagam.
 

analiza gramatyczna

sakhā sakhi 1i.1 m. przyjaciel (od: sac – być połączonym, zaprzyjaźnionym);
iti   av. tak (zaznacza koniec wypowiedzi);
matvā man (myśleć) absol. pomyślawszy;
prasabham av. siłą, gwałtownie, natarczywie, nachalnie (pra-sah – zwyciężać);
yat yat sn. 1i.1 n. które;
uktam ukta (vac – mówić) PP 1i.1 n. nazwane, powiedziane;
he av. oh! (najczęściej stawiane przed wołaczem);
kṛṣṇa kṛṣṇa 8i.1 m. o czarny;
he av. oh! (najczęściej stawiane przed wołaczem);
yādava yādava 8i.1 m. o potomku Jadu (od: yadu – jeden z trzech synów Jajatiego (Yayāti) obok Puru i Turvasu);
he av. oh! (najczęściej stawiane przed wołaczem);
sakhā sakhi 1i.1 m. przyjaciel (od: sac – być połączonym, zaprzyjaźnionym);
iti av. tak (zaznacza koniec wypowiedzi);
ajānatā a-jānant (jña – wiedzieć, rozumieć) PPr 3i.1 m. przez nierozumiejącego;
mahimānam mahiman 2i.1 m. wielkość, potęga, chwała (od: mah – powiększać, mahi – wielkość, potęga);
tava yuṣmat sn. 6i.1 twój;
idam idam sn. 2i.1 n. to (z wyrazem mahiman m. możliwe jest użycie formy n. od idam – ārṣa-prayoga = użycie archaiczne);
mayā asmat sn. 3i.1 przeze mnie;
pramādāt pramāda 5i.1 m. z powodu szaleństwa, z powodu zabawy (od: pra-mad – bawić się, cieszyć się, być skonfundowanym);
praṇayena praṇaya 3i.1 m. z miłością, z uczuciem (od: pra- – prowadzić, okazywać uczucie);
av. lub, i, z drugiej strony, nawet jeśli, jednakże;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;

****

yat yat sn. 1i.1 n. które;
ca av. i;
avahāsārtham av. avahāsasyārtham itidla żartów (od: ava-has – wyśmiewać się, ava-hāsa – żart, drwina; arth – pragnąć, prosić, artha – korzyść, zdobycz, cel, zamiar, sprawa, kwestia, rzecz, użycie);
asat-kṛtaḥ a-sant-kṛta 1i.1 m. poniżony, znieważony (od: as – być; PPr sant – będący, istniejący, prawdziwy, esencja, asant – nie istniejący, zły, nie święty; kṛ – robić, PP kṛta – uczyniony);
asi as (być) Praes. P 2c.1 jesteś;
vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu vihāra-śayya-āsana-bhojana 7i.3 n. ; DV : vihāre ca śayyāyāṃ cāsane ca bhojane cetipodczas odpoczynku, spania, siedzenia i jedzenia (od: vi-hṛ – odkładać, spędzać [czas], vihāra – usunięcie, spacer, zabawa, przyjemność; śī - kłaść się, spoczywać, śayyā – łoże, leżenie, spanie; ās – być, siedzieć, āsana siedzisko, pozycję; xbhuj – cieszyć się, jeść, posiadać, bhojana – jedzenie, posiłek);
ekaḥ eka sn. 1i.1 m. jeden, samotny;
atha av. wówczas, a oto, co więcej, lecz, z pewnością, raczej;
av. lub, i, z drugiej strony, nawet jeśli, jednakże;
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
acyuta a-cyuta (cyu – trząść się, upadać, znikać) PP 8i.1 m. o niezachwiany;
tat-samakṣam av. teṣāṃ samakṣam itiw zasięgu ich wzroku, przed nimi (od: tat sn. to; īkṣ – widzieć, akṣa – oko, organ zmysłu, samakṣa – być w zasięgu wzroku, przed oczami);
tat tat sn. 1i.1 n. to;
kṣāmaye kṣam (wybaczać, tolerować) Praes. caus. P 3c.1 powoduję wybaczenie, proszę o tolerowanie;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
aham asmat sn. 1i.1ja;
aprameyam a-pra-meya (pra- – odmierzać) PF 2i.1 m. nie do zmierzenia, nieograniczonego;

 

warianty tekstu


yad uktaṃ → yad ukto / yathoktaṃ (które powiedziane / jak powiedziane);
he sakhetihe sakheti ca / he sakhe ca (i oh przyjaciel / i o przyjacielu!);
ajānatāajānato (z niewiedzącego);
tavedaṃ → tavemaṃ (twój ten);
praṇayenapraṇavena (dzięki pranawie OM);
vāpi → cāpi (i co więcej);
yac cāvahāsārthamyac cāpahāsārtham (które w celu wyśmiania);
‘si → ‘pi (chociaż);
yac cāvahāsārtham asat-kṛto si yaś cāvahāsārtha-namas-kṛto si  (i to [że], jesteś  uczczony pod pozorem wyśmiania);
tat-samakṣaṃ → sat-samakṣaṃ / mat-samakṣaṃ (w obecności świętych / w mojej obecności);
aprameyam → īśam īḍyam / apramya / apramyaḥ (Władcę wychwalanego / o niezmierzony! / niezmierzony);
 
 



Śāṃkara


yato’haṃ tvan-māhātmyāparijñānād aparāddhaḥ | ataḥ—
sakhā samāna-vayā iti matvā jñātvā viparīta-buddhyā prasabham abhibhūya prasahya yad uktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti cājānatājñāninā mūḍhena | kim ajānatā ? ity āha—mahimānaṃ māhātmyaṃ tavedam īśvarasya viśva-rūpam | tavedaṃ mahimānam ajānateti vaiyadhikaraṇyena saṃbandhaḥ | tavemam iti pāṭho yady asti, tadā sāmānādhikaraṇyam eva | mayā pramādāt vikṣipta-cittatayā, praṇayena vāpi | praṇayo nāma sneha-nimitto visrambhaḥ | tenāpi kāraṇena yad uktavān asmi
yac cāvahāsārthaṃ parihāsa-prayojanāyāsatkṛtaḥ paribhūto’si bhavasi | kva ? vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu | viharaṇaṃ vihāraḥ pāda-vyāyāmaḥ, śayanaṃ śayyā, āsanam āsthāyikā, bhojanam adanam, ity eteṣu vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu, ekaḥ parokṣaḥ sann asatkṛto’si paribhūto’si | athavāpi he’cyuta ! tat samakṣam, tac-chabdaḥ kriyā-viśeṣaṇārthaḥ, pratyakṣaṃ vāsatkṛto’si tat sarvam aparādha-jātaṃ kṣāmaye kṣamāṃ kāraye tvām aham aprameyaṃ pramāṇātītam
 

Rāmānuja


tavānantavīryatvāmitavikramatvasarvāntarātmatvasraṣṭṛtvādiko yo mahimā, tam imam ajānatā mayā pramādān mohāt, praṇayena ciraparicayena vā sakheti mama vayasyaḥ iti matvā, he kṛṣṇa, he yādava, he sakhā iti tvayi prasabham vinayāpetaṃ yad uktaṃ, yac ca prihāsārthaṃ sarvadaiva satkārārhas tvam asatkṛto ‚si, vihāraśayyāsanabhojaneṣu ca sahakṛteṣu ekānte vaḥ samakṣaṃ vā yad asatkṛto ‚si; tat sarvaṃ tvām aprameyam ahaṃ kṣāmaye
 

Śrīdhara


idānīṃ bhagavantaṃ kṣamāpayati sakhetīti dvyābhyām | tvaṃ prākṛteḥ sakhety evaṃ matvā prasabhaṃ haṭhāt tiraskāreṇa yad uktaṃ tat kṣāmaye tvām ity uttareṇānvayaḥ | kiṃ tat ? he kṛṣṇa he yādava he sakheti ca | sandhir ārṣam | prasabhoktau hetuḥ – tava mahimānaṃ idaṃ ca viśva-rūpam ajānatā ca mayā pramādāt praṇayena snehena yad uktam iti
kiṃ ca yac ceti | he acyuta ! yac ca parihāsārthaṃ krīḍādiṣu tiraskṛto ‚si | ekatra ekalaḥ | sakhīn vinā rahasi sthita ity arthaḥ | athavā tat-samakṣaṃ teṣāṃ parihasatāṃ sakhīnāṃ samakṣaṃ purato ‚pi | tat sarvam aparādha-jātaṃ tvām aprameyam acintya-prabhāvaṃ kṣāmaye kṣamāṃ kārayāmi
 

Madhusūdana


yato ‚haṃ tvan-māhātmyāparijñānād aparādhān ajasrām akārṣaṃ tataḥ parama-kāruṇikaṃ tvāṃ praṇamyāparādha-kṣamāṃ kāryāmītyāha sakhetīti dvābhyām | tvaṃ mama sakhā samāna-vayā iti matvā prasabhaṃ svotkarṣa-khyāpana-rūpeṇābhibhavena yad uktaṃ mayā tavedaṃ viśva-rūpaṃ tathā mahimānam aiśvaryātiśayam ajānatā | puṃ-liṅga-pāṭha imaṃ viśva-rūpātmakaṃ mahimānaṃ ajānatā | pramādāc citta-vikṣepāt praṇayena snehena vāpi kim uktam ity āha he kṛṣṇa he yādava he sakheti
yac cāvahāsārtham parihāsārthaṃ vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu vihāraḥ krīḍā vyāyāmo vā, śayyā tūlikādyāstaraṇa-viśeṣaḥ, āsanaṃ siṃhāsanādi | bhojanaṃ bahūnāṃ paṅkāvaśanaṃ teṣu viṣaya-bhūteṣu asatkṛto ‚si mayā paribhūto ‚si ekaḥ sakhīn vihāya rahasi sthito vā tvam | athavā tat-samakṣaṃ teṣāṃ sakhīnāṃ samakṣaṃ vā, he ‚cyuta ! sarvadā nirvikāra ! tat sarvaṃ vacana-rūpam asat-karaṇa-rūpaṃ cāparādha-jātaṃ kṣāmaye kṣāmayāmi tvām aprameyam acintya-prabhāveṇa nirvikāreṇa ca parama-kāruṇikena bhagavatā tvan-māhātmyānabhijñasya mamāparādhāḥ kṣantavyā ity arthaḥ
 

Viśvanātha


hanta hantaitādṛśa-mahā-mahaiśvaryamat tvayy ahaṃ kṛta-mahāparādha-puñjo ‚smīty anutāpam āviṣkurvann āha sakhetīti | he kṛṣṇeti | tvaṃ vasudeva-nāmno narasyārdharathatvenāpy aprasiddhasya putraḥ kṛṣṇa iti prasiddhaḥ | he yādaveti | yadu-vaṃśasya tava nāsti rājatvaṃ, mama tu puru-vaṃśasyāsty eva rājatvam | he sakheti | sandhir ārṣaḥ | tad api tvayā saha mama yat sakhyaṃ tatra tava paitrika-prabhāvo na hetuḥ | nāpi kaulikaḥ | kintu tāvaka evety abhiprāyato yeat prasabhaṃ sa-tiraskāram uktaṃ mayā tat kṣāmaye kṣamayāmīty uttareṇānvayaḥ | tavedaṃ viśva-rūpātmakaṃ svarūpam eva mahimānaṃ pramādād vā praṇayena snehena vā parihāsārthaṃ vihārādiṣv asatkṛto ‚si tvaṃ satyavādī niṣkapaṭaḥ parama-sarala ity-ādi-vakroktyā tiraskṛto ‚si | tvam ekaḥ sakhīn vinaiva rahasi | athavā tat samakṣaṃ teṣāṃ parihasatāṃ sakhīnāṃ samakṣaṃ purato ‚si yadā sthitas tadā jātaṃ tat sarvam aparādha-sahasraṃ kṣāmaye | he prabho ! kṣamasvety anunayāmīty arthaḥ
 

Baladeva


evam arjunaḥ sahasra-śīrṣādi-lakṣaṇaṃ sva-sakhaṃ kṛṣṇaṃ vilokya saṃstutya praṇamya ca sva-sakhyasyaiśvarya-jñāna-saṃmiśratvāt tad-anurūpam anunayati sakheti dvābhyām | kṛṣṇo bhagavān me sakhā mitram iti matvā niścitya tavedaṃ sahasra-śīrṣatvādi-lakṣaṇaṃ mahimānam ajānatānanubhavatā mayā pramādād anavadhānataḥ praṇayena sakhya-premṇā vā yat tvāṃ prati prasabhaṃ haṭhād uktam | tad idānīṃ kṣāmaye kṣamayāmi | kiṃ tad iti cet tatrāha he kṛṣṇety ādi | sakhetīty atra sandhiś chāndasaḥ | etāni trīṇi sambodhanāny anādara-garbhāṇi he kṛṣṇety atra śrī-pūrvakatvābhāvāt | he yādavety atra rājya-vaṃśyatvābhāvāvedanāt | he sakhety atra savayastva-mātra-sūcanāt | kiṃ ca, yac ca vihārādiṣv avahāsārthaṃ parihāsāyāsatkṛto ‚si satya-vāk saralo niṣkapaṭas tvam ity evaṃ vyañjaka-śabdair avajñāto ‚si | ekaḥ sakhīn vinā vijane sthitas tat samakṣaṃ vā teṣāṃ parihasatāṃ sakhīnāṃ purato vā sthita ity arthaḥ | tat sarva-vacana-rūpam asatkāra-rūpaṃ vāparādha-jātaṃ kṣāmaye kṣamasva prabho bhagavann ity anunayāmi | he acyuteti saty apy aparādhe ‚vicyuta-sakhety arthaḥ | aprameyam atarkya-prabhāvam
 
 



Michalski


Jeżeli, uważając cię za przyjaciela, nieraz nazbyt zapalczywie, – przez nieuwagę lub może przez miłość, wołałem na ciebie: – He Kriszno, he Jadawo, he przyjacielu”, – nie wiedząc nic o twojej wielkości,
i jeżeli, przez żart kiedykolwiek źle się z tobą obszedłem, – czy to podczas wędrówek, czy postoju, noclegu, czy biesiady, – czy sam, czy w obliczu innych towarzyszy, o niepokonany, – błagam cię teraz, niezmierzony, byś mi przebaczył.
 

Olszewski


Jeżeli, sądząc cię moim przyjacielem, wołałem na cię głośno temi słowy: »Przyjdź, Krszno; chodź tu, synu Yadu; pójdźmy, przyjacielu«; jeżelim nie poznał twego majestatu, bądź przez lekkomyślność, bądź przez gorliwość;
jeżelim cię obraził w zabawie, na przechadzce, albo leżąc, albo siedząc, bądź za stołem, bądź sam na sam, bądź przed tymi wojownikami: Boże wielki i nieskończony, przebacz mi.
 

Dynowska


Jeślim – przyjaciela w Tobie widząc – lekkomyślnie wołał ku Tobie: Kriszno Jadawo”, wprost: „druhu mój”, tom czynił to lekko, Twej bezmiernej nie znając wielkości, ani ogromu majestatu Twego, idąc niebacznie za serca mego porywem.
Jeślim wśród zabawy, wczasów i wesela, wśród zebrań czyli też biesiady, niedostateczną kiedykolwiek okazał Ci cześć, gdym sam był z Tobą, lub w gronie przyjaciół, błagam wybacz mój błąd, o bezgraniczny, nieśmiertelny Panie!
 

Sachse


Widząc w tobie przyjaciela jedynie
wołałem niebacznie:
„Hej, Kriszno, hej, Jadawo, hej, przyjacielu!”
Bo w zaślepieniu moim i prostocie
nie znałem tej oto twej potęgi.
Czasem w żartach dokuczyłem ci pewnie zbytnio,
czy to sam, o Nieporuszony,
czy może w szerszym gronie,
podczas przechadzki lub snu,
odpoczynku czy uczty…
Wybacz mi! Ciebie, niezmierzonego, proszę!
 

Kudelska


Ileż to razy za przyjaciela cię mając, mówiłem w pośpiechu do ciebie: „Kriszno, wodzu Jadawów, przyjacielu”,
Wielka niewiedza moja tego przyczyną, wielki błąd, ale także moja dla ciebie życzliwość.
Jeśli żartem czy niechcący kiedyś cię uraziłem, czy to podczas zabawy, odpoczynku, czy przy wspólnym stole,
Czy to w Twej tylko obecności, czy w towarzystwie innych, racz mi to wybaczyć, Panie niewzruszony i niczym nie ograniczony.
 

Rucińska


Słowa pochopne: „Kryszno! Hej, Jadawo!
Hej, przyjacielu!”, za druha Cię biorąc,
Mówiłem, Twojej nie znając wielkości
przez nieuwagę czy w serca porywie
To, czym dla żartu obraziłem Ciebie –
w zabawie, włóży, przy uczcie, na tronie,
Sam na sam będąc lub w przyjaciół gronie –
wybacz mi, proszę, Wieczny, Niezmierzony!
 

Szuwalska


Wybacz, proszę,
Że traktując Cię niegdyś jako przyjaciela,
Zwracałem się do Ciebie: ‘Ej, Kryszno!’, ‘Jadawo!’
‘Przyjacielu!’ – nie wiedząc, jak potężny jesteś.
Czyniłem to bezmyślnie, bliskością zwiedziony.
Czasami żartowałem. Byłeś obrażony,
Gdy drwiłem z Ciebie czasem podczas odpoczynku,
Kiedy na jednym łożu do snu się kładliśmy,
Albo w czasie posiłków – sam lub w gronie innych.
Błagam, o Doskonały, wybacz mi to wszystko.
 

Jurewicz


Jeżeli mówiłem do Ciebie dosadnie:
«Kryszno, Jadawo, druhu!»
– bo za druha cię brałem, nieświadom Twojej wielkości.
bom głupi, bo Ciebie miłuję,
jeżeli krotochwilą uraziłem Ciebie,
gdyśmy swawolili, leżeli, siedzieli albo jedli,
gdyśmy sami byli, czy w towarzystwie tych tutaj,
to błagam Cię, przebacz mi, Niezmierzony!
 
 

BhG 11.43

pitāsi lokasya carācarasya tvam asya pūjyaś ca gurur garīyān
na tvat-samo sty abhyadhikaḥ kuto nyo loka-traye py apratima-prabhāva

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he apratima-prabhāva (o ty, który posiadasz niezmierzoną potęgę!),
tvam (ty) carācarasya lokasya (świata z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem]) pitā asi (jesteś ojcem),
[tvam] (ty) pūjyaḥ ca (i godnym czci) guruḥ (ciężkim) garīyān (cięższym) [asi] (jesteś),
loka-traye api (nawet w trzech światach) tvat-samaḥ (równego tobie) na asti (nie ma),
abhyadhikaḥ anyaḥ (inny potężniejszy) kutaḥ [syāt] (skąd miałby być?).
 

tłumaczenie polskie


O Ty, którego potęga jest niezmierzona,
tyś ojcem świata żywiny i świata materii.
Jesteś czcigodnym i mistrzem najlepszym,
w trzech światach nie znajdziesz tobie równego,
a skąd miałby wziąć się od ciebie ważniejszy?
 

analiza gramatyczna

pitā pitṛ 1i.1 m. ojciec, przodek;
asi as (być) Praes. P 2c.1 jesteś;
lokasya loka 6i.1 m. świata;
carācarasya cara-acara 6i.1 m. ; DV / BV : yat caraiś cācaraiś ca sahāsti tasyabędącego wraz z ruchomym i nieruchomym [stworzeniem] (od: car –poruszać się, cara – poruszający się, ruchomy, żywy; a-cara – nie poruszający się, nieruchomy, nieżywy);
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
asya idam sn. 6i.1 n. tego;
pūjyaḥ pūjya (pūj – czcić, oddawać honor) PF 1i.1 m. do uczczenia, godny czci;
ca av. i;
guruḥ guru 1i.1 m. potężny, mistrz, preceptor;
garīyān garīyas 1i.1 m. cięższy, lepszy (stopień wyższy od: gurugarīyas, gariṣṭha);
na av. nie;
tvat-samaḥ tvat-sama 1i.1 m. równy tobie (od: tvat – forma drugiej osoby l. pojedynczej używana głównie na początku złożeń; sama – równość, płaskość, jednakowość);
asti as (być) Praes. P 1c.1 jest;
abhyadhikaḥ abhyadhika 1i.1 m. przewyższający, potężniejszy, wspanialszy (od: abhi – prefiks: w kierunku, ponad; adhi – ponad, adhika – dodatkowy, następny, wyższy, doskonały);
kutaḥ av. skąd? (od: kim – co? ablativus nieodmienny zakończony na: -tas);
anyaḥ anya sn. 1i.1 m. inny;
loka-traye loka-traya 7i.1 n. ; lokānāṃ traya itiw trójce światów (od: loka – świat; tri – trzy; traya – potrójny);
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
apratima-prabhāva apratima-prabhāva 8i.1 m. ; BV : yasya prabhāvo ‘pratimo ‘stīti O ty, którego majestat nie ma sobie równych (od: prati-– imitować, kopiować, a-pratima – nie mający podobnego, niezrównany; pra-bhū – powstawać, wyłaniać się, prabhava – powstanie, źródło, prabhāva – moc, majestat, potęga);

 

warianty tekstu


pitāsi → pitāsya / pitā hi (ojciec tego / zaiste ojciec);
tvam asya→ tvam adya (ty dzisiaj);
pūjyaś ca → viśvasya (świata);
abhyadhikaḥ → adhikaḥ / apy adhikaḥ / abhyadikaṃ (wyższy / choć wyższy / przewyższającego);
kuto nyo → kuto nu (zaiste skąd?);
apratima-prabhāva → apratima-prabhāvaḥ / apratima-svabhāva (którego majestat nie ma sobie równego / o ty, którego natura nie ma sobie równej!);
 
 



Śāṃkara


yatas tvaṃ—
pitāsi janayitāsi lokasya prāṇi-jātasya carācarasya sthāvara-jaṅgamasya | na kevalaṃ tvam asya jagataḥ pitā | pūjyaś ca pūjārhaḥ, yato gurur garīyān gurutaraḥ | kasmād gurutaras tvam ity āha—na tvat-samas tvat-tulyo’sti | na hīśvara-dvayaṃ saṃbhavati, aneke varatve vyavahārānupapatteḥ | tvat-sama eva tāvad anyo na saṃbhavati | kuta evānyo’bhyadhikaḥ syāt loka-traye’pi sarvasmin ? apratima-prabhāva ! pratimīyate yayā sā pratimā, na vidyate pratimā yasya tava prabhāvasya sa tvam apratima-prabhāvo he’pratima-prabhāva niratiśaya-prabhāva ity arthaḥ
 

Rāmānuja


apratimaprabhāva! tvam asya sarvasya carācarasya lokasya pitāsi / asya lokasya guruś cāsi; atas tvam asya carācarasya lokasya garīyān pūjyatamaḥ / na tvatsamo ‚sty abhyadhikaḥ kuto ‚nyaḥ lokatraye ‚pi tvadanyaḥ kāruṇyādinā kenāpi guṇena na tvatsamo ‚sti / kuto ‚bhyadhikaḥ?
 

Śrīdhara


acintya-prabhāvatvam evāha piteti | na vidyate pratimā upamā yasya so ‚pratimaḥ | tathāvidhaḥ prabhāvo yasya tava he apratima-prabhāva | tvam asya carācarasya lokasya pitā janako ‚si | ataeva pūjyaś ca guruś ca guror api garīyān gurutaraḥ | ato loka-traye ‚pi na tvat-sama eva tāvad-anyo nāsti | parameśvarasyānyasyābhāvāt | tvatto ‚bhyadhikaḥ punaḥ kutaḥ syāt ?
 

Madhusūdana


acintya-prabhāvatām eva prapañcayati pitāsīti | asya carācarasya lokasya pitā janakas tvam asi | pūjyaś cāsi sarveśvaratvāt | guruś cāsi śāstropadeṣṭā | ataḥ sarvaiḥ prakārair garīyān gurutaro ‚si | ataeva na tvat-samo ‚sty abhyadhikaḥ kuto ‚nyo loka-traye ‚pi | he apratima-prabhāva ! yasya samo ‚pi nāsti dvitīyasya parameśvarasyābhāvāt tasyādhiko ‚nyaḥ kutaḥ syāt sarvathā na sambhāvyata evety arthaḥ
 

Viśvanātha


brak komentarza do BhG 11.44
 

Baladeva


aprameyatām āha pitāsīti | asya lokasya pitā pūjyo guruḥ śāstropadeṣṭā ca tvam asi | ataḥ sarvaiḥ prakārair garīyān gurutaras tvam | he ‚pratima-prabhāva ! ato ‚smin loka-traye nikhile ‚pi jagati tvat-sama eva nāsti | dvitīyasya pareśasyābhāvād eva tvad-adhiko ‚nyaḥ kutaḥ syāt ? śrutiś caivam āha na tat-samaś cābhyadhikaś ca dṛśyate iti
 
 



Michalski


Ty jesteś ojcem tego świata, ruchomego i bezwładnego, – ty jesteś jego najczcigodniejszym mistrzem, któremu się cześć należy. – Nikt ci nic jest równym we wszystkich trzech światach, – cóż dopiero wyższy nad ciebie, ty mocy nieporównana!
 

Olszewski


Ty jesteś ojcem rzeczy ruchomych i nieruchomych; ty jesteś dostojniejszy niż mistrz duchowny. Nikt tobie nie jest rówien; któż w trzech światach mógłby cię przewyższyć, o ty, którego majestat niema granic?
 

Dynowska


Dziś wiem, iż Tyś jest Rodzic tego co nieruchome i co pchnięte w ruch, co w głębi i bezdeni i w świata przestworach, Ty – wszechrzeczy nieogarniony Pan. Ze wszystkich Guru czci Tyś najgodniejszy, Tobie równego nie masz nic pod słońcem. Majestatu Twego wielkość bezgraniczna wśród światów wszystkich jedyną świeci chwałą.
 

Sachse


Tyś jest ojcem świata ruchomego i nieruchomego,
tyś jego mistrzem czcigodnym i dostojnym.
W żadnym z trzech światów nie ma równego tobie,
więc któż mógłby być wyższy nad ciebie,
o Boże o niezrównanej mocy!
 

Kudelska


Tyś ojcem świata, tego co się porusza, i tego co nieruchomy, Tyś najczcigodniejszym nauczycielem, Tobie nikt nie jest równy,
Któż w trzech światach mógłby cię przewyższyć, Panie, Twój majestat jest niezrównany.
 

Rucińska


Tyś Ojcem świata ruchu i bezruchu,
Tyś jest czcigodnym, Mistrzem, pierwszym z mistrzów!
Nie masz równego sobie! Któż w trzech światach
przewyższa Ciebie, o Bezmiernej Mocy!?
 

Szuwalska


Ty jesteś Ojcem świata – stworzenia wszelkiego,
Zarówno ruchomego i nieruchomego.
Chwalebnym jesteś Panem, mistrzem uwielbianym.
Nikt Ciebie nie przewyższy. Nikt Ci nie dorówna.
Nikt – w żadnym z trzech wymiarów, o Niepokonany.
 

Jurewicz


Ty jesteś Ojcem świata chodzącego, bez ruchu,
jego mistrzem największym, którego czcić trzeba.
W trójświecie nie ma nikogo, kto jest Tobie równy –
więc któż przewyższyłby Ciebie o niezmiernej potędze!
 
 

BhG 11.44

tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvām aham īśam īḍyam
piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he deva (o Boże!),
tasmāt (dlatego) aham (ja) kāyam (ciało) praṇidhāya (przedłożywszy) praṇamya (pokłoniwszy się),
īśam (Władcy) īḍyam (godnemu chwalby) tvām (tobie) prasādaye (przebłaguję, zjednuję).
putrasya (synowi) pitā iva (niczym ojciec),
sakhyuḥ (przyjacielowi) sakhā iva (niczym przyjaciel),
priyāyāḥ (kochance) priyaḥ iva (niczym kochanek),
[mama aparādham] (moją przewinę) soḍhum (tolerować) arhasi (racz).
 

tłumaczenie polskie


Dlatego swe ciało tobie przedkładam
i cześć oddaję Władcy czci godnemu.
Bądź wyrozumiały, Boże, jak ojciec dla syna,
kochanek dla kochanki i  druh dla druha.
 

analiza gramatyczna

tasmāt av. dlatego (od: tat sn. 5i.1 m. – z tego);
praṇamya pra-nam (zginać się, kłaniać) absol. pokłoniwszy się;
praṇidhāya pra-ni-dhā (składać, deponować) absol. złożywszy, przedłożywszy;
kāyam kāya 2i.1 m. ciało;
prasādaye pra-sad (osiąść, stać się zadowolonym, odnieść sukces) Praes. caus. Ā 3c.1 sprawiam radość, przebłaguję;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
aham asmat sn. 1i.1ja;
īśam īśa 2i.1 m. pana, władcę (od: īś – posiadać, władać);
īḍyam īḍya (√xīḍ – prosić, wychwalać) PF 2i.1 m. do sławienia, godnego chwalby;
pitā pitṛ 1i.1 m. ojciec, przodek;
iva av. jakby, w taki sam sposób, niczym, prawie, dokładnie;
putrasya putra 6i.1 m. syna (od: puṣ – rozkwitać, putra – dziecko, potomek, tradycyjnie: pu-tra – ratujący od piekła);
sakhā sakhi 1i.1 m. przyjaciel, towarzysz (od: sac – być połączonym, zaprzyjaźnionym);
iva av. jakby, w taki sam sposób, niczym, prawie, dokładnie;
sakhyuḥ sakhi 6i.1 m. przyjaciela, towarzysza (od: sac – być połączonym, zaprzyjaźnionym);
priyaḥ priya 1i.1 m. lubiany, ukochany, miły (od: prī – sprawić radość);
priyāya priya 6i.1 f. ukochanej, miłej (od: prī – sprawić radość);
arhasi arh (być godnym, móc) Praes. P 2c.1 powinieneś, godzi ci się;
deva deva 8i.1 m. o boże!, o niebianinie! (od: div – jaśnieć, bawić się);
soḍhum sah (pokonywać, znosić) inf. tolerować;

 

warianty tekstu


kāyaṃ → kāmaṃ (pragnienie);
īśam īḍyam → aprameyaṃ / īśa-mīḍhyaṃ / īḍyam īśaṃ (niezmierzonemu / do wynagrodzenia Władcy / godnemu czci Władcy);
priyāyārhasi → priyasyārhasi / priyāyā iva (ukochanemu powinieneś [wybaczyć]/ niczym ukochanej);
deva soḍhum → soḍhym arhan (wybaczyć raczący);
… → wersety spoza wydania krytycznego po wersecie 11.44:
44a divyāni karmāṇi tavādbhutāni  pūrvāṇi pūrve ‚py ṛṣayaḥ smaranti
nānyo ‚sti kartā jagatas tvam eko  dhātā vidhātā ca vibhur bhavaś ca

44b tavādbhutaṃ kiṃ nu bhaved asahyaṃ  kiṃ vāśakyaṃ parataḥ kīrtayiṣye
kartāsi sarvasya yataḥ svayaṃ vai vibho tataḥ sarvam idaṃ tvam eva

44c atyadbhutaṃ karma na duṣkaraṃ te  karmopamānaṃ na hi vidyate te
na te guṇānāṃ parimāṇam asti  na tejaso nāpi balasya na rddheḥ

Nawet pierwsi wieszczowie rozmyślają
o twych pierwszych, boskich i cudownych czynach.
Nikt inny nie jest stwórcą świata,
ty jeden jesteś tworzącym, rozdzielającym, potężnym i bytem.

Czyż twoje cudowności są do zniesienia
lub czy dalej mogę wysławiać niemożliwe [do opisania]?
O potężny, ty jesteś stwórcą wszystkiego,
Ty jedynie jesteś i sobą, i tym wszystkim.

Dla ciebie nawet nadcudowne czyny nie są trudne do wykonania,
W tobie zaiste nie ma [niczego] do czynu podobnego.
Nie ma granicy twoich zalet, ani też mocy, ni siły ni bogactw.

imāni karmāṇi tavādbhutāni  kṛtāni pūrve munayo vadanti
na te guṇānāṃ parimāṇam asti   na tejasaś cāpi balasya viṣṇo

Wcześniejsi mędrcy opowiadają
o twych doskonanych cudownych czynach.
O Wisznu, nie ma granicy twoich zalet, ani mocy ani też siły.

 
 



Śāṃkara


yata evaṃ—
tasmāt praṇamya namaskṛtya, praṇidhāya prakarṣeṇa nīcair dhṛtvā kāyaṃ śarīram, prasādaye prasādaṃ kāraye tvām aham īśam īśitāram, īḍyaṃ stutyam | tvaṃ punaḥ putrasyāparādhaṃ pitā yathā kṣamate, sarvaṃ sakheva sakhyur aparādham, yathā vā priyaḥ priyāyā aparādhaṃ kṣamate | evam arhasi he deva ! soḍhuṃ prasahituṃ kṣantum ity arthaḥ
 

Rāmānuja


yasmāt tvaṃ sarvasya pitā pūjyatamo guruś ca kāruṇyādiguṇaiś ca sarvādhiko ‚si, tasmāt tvām īśam īḍyaṃ praṇamya praṇidhāya ca kāyaṃ, prasādaye; yathā kṛtāparādhasyāpi putrasya, yathā ca sakhyuḥ, praṇāmapūrvaṃ prārthitaḥ pitā vā sakhā vā prasīdati; tathā tvaṃ paramakāruṇikaḥ priyāya me sarvaṃ soḍhum arhasi
 

Śrīdhara


yasmād evaṃ tasmād iti | tasmāt tvām īśaṃ jagataḥ svāminam | īḍyaṃ tubhyam | prasādaye prasādayāmi | kathaṃ kāyaṃ praṇidhāya dantavan nipātya | praṇamya prakarṣeṇa natvā | atas tvaṃ mahāparādhaṃ soḍhuṃ kṣantum arhati | kasya kva iva ? putrasyāparādhaṃ kṛpayā pitā yathā sahate | sakhur mitrasyāparādhaṃ sakhā nirupādhi-bandhuḥ sahate | priyaś ca priyāyā aparādhaṃ tat-priyārthaṃ yathā sahate tadvat
 

Madhusūdana


yasmād evaṃ tasmād iti | tasmāt praṇamya namaskṛtya tvāṃ praṇidhāya prakarṣeṇa nīcair dhṛtvā kāyaṃ daṇḍavad bhūmau patitveti yāvat | prasādaye tvām īśam īḍyam sarva-stutyam aham aparādhī | ato he deva ! piteva putrasyāparādhaṃ sakheva sakhyur aparādhaṃ priyaḥ priyāyāḥ pativratāyā aparādhaṃ mamāparādhaṃ tvaṃ soḍhum kṣantum arhasi ananya-śaraṇatvān mama | priyāyārhasīty atreva-śabda-lopaḥ sandhiś ca chāndasaḥ
 

Viśvanātha


kāyaṃ praṇidhāya bhūmau daṇḍavan nipātya priyāyārhasīti sandhir ārṣaḥ
 

Baladeva


yasmād evaṃ tasmād iti | kāyaṃ bhūmau praṇidhāya praṇamyeti sāṣṭāṅgaṃ praṇatiṃ kṛtvā | he deva ! mamāparādhaṃ soḍhum arhasi | kaḥ kasyevety āha piteveti | sakheva sakhyur iti tu tadā mahaiśvaryaṃ vīkṣya svasmin dāsatva-mananāt | priyāyārhasīti visarga-lopaḥ sandhiś cārṣaḥ
 
 



Michalski


Dlatego przegiąwszy się w pół i upadszy w proch całym ciałem przed tobą, – chcę wyjednać twą łaskę, najpodnioślejszy władco! – Jako ojciec dla syna, przyjaciel dla przyjaciela, ukochany dla ukochanej, bądź tak dla mnie przychylny, o Boże!
 

Olszewski


Przeto więc, z pochyloną głową na klęczkach, żebrzę twej łaski, Panie chwalebny: bądź mi miłościw, jak ojciec względem syna, przyjaciel względem swej ukochanej.
 

Dynowska


wiec oto na twarz przed Tobą upadam, we czci i w uwielbieniu błagam, jak ojciec dla syna, jak druh dla przyjaciela, jak kochanek dla swej umiłowanej, tak Ty mi bądź łaskaw, o Kriszno!
 

Sachse


Chylę się więc w kornym pokłonie
i błagam cię, pana przychylnego prośbom,
zechciej mi wybaczyć, o Boże,
tak jak ojciec wybacza dziecku,
druh druhowi, a kochanek — kochance.
 

Kudelska


Przeto padam przed Tobą i na kolanach błagam o Twą łaskę, Boże godny
czci, bądź mi miłościw!
Bądź dla mnie cierpliwy jak ojciec dla syna, przyjaciel dla przyjaciela, jak kochanek dla umiłowanej.
 

Rucińska


Przeto się kłaniam, na twarz padam, Ciebie,
Pana, o łaskę błagam, chwalebnego!
Wybacz mi, Boże, jak ojciec synowi,
jak druh druhowi, mąż wybacza żonie!
 

Szuwalska


Całym ciałem przed Tobą padam, hołd składając.
Bądź jak ojciec dla syna łaskawy i wybacz,
Tak jak przyjacielowi wybacza przyjaciel,
Jak kochanek kochanki błędy zapomina.
 

Jurewicz


Dlatego zginam me ciało, na twarz padam,
błagam o łaskę Ciebie – Władcę czcigodnego.
Racz mnie cierpliwie znosić. Boże – tak jak ojciec syna,
jak druh druha, jak kochający ukochaną!
 
 

BhG 11.45

adṛṣṭa-pūrvaṃ hṛṣito smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me
tad eva me darśaya deva rūpaṃ prasīda deveśa jagan-nivāsa

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he deva (o niebianinie!) he deveśa (o władco niebian!) he jagan-nivāsa (o siedzibo świata!)
tava (twój) adṛṣṭa-pūrvam [rūpam] (wcześniej nie widziany kształt) dṛṣṭvā (zobaczywszy)
hṛṣitaḥ (podniecony) asmi (jestem),
bhayena ca (i przez strach) me (mój) manaḥ (umysł) pravyathitam [asti] (jest przeniknięty),
[tvam] (ty) me (mnie) tat eva rūpam (właśnie tę postać) darśaya (ukaż),
prasīda (bądź łaskaw).
 

tłumaczenie polskie


Ujrzawszy twoją postać niewidzianą wcześniej,
przejęty jestem i umysł mój strachem zdjęty.
Dlatego ukaż mi, panie, tamtą postać właśnie.
Zmiłuj się, władco niebian, świata siedzibo!  
 

analiza gramatyczna

adṛṣṭa-pūrvam adṛṣṭa-pūrva 2i.1 n. ; BV : yasya pūrvaṃ dṛṣṭaṃ nāstīti tat to, co wcześniej nie było widziane (od: dṛś – widzieć, PP dṛṣṭa – widziany, a-dṛṣṭa – nie widziany; pūrva – wcześniejszy, starożytny);
hṛṣitaḥ hṛṣita (hṛṣ –  ekscytować się, podnosić się) PP 1i.1 m. – podekscytowany;
asmi as (być) Praes. P 3c.1 jestem;
dṛṣṭvā dṛś (widzieć) absol. zobaczywszy;
bhayena bhaya 3i.1 n. przez strach (od: bhī – straszyć);
ca av. i;
pravyathitam pravyathita (pra-vyath – trząść się, drżeć, być wystraszonym, niepokoić się) PP 1i.1 n. drżący, zaniepokojony;
manaḥ manas 1i.1 n. umysł (od: man – myśleć);
me asmat sn. 6i.1 mój (skrócona forma od: mama);
tat tat sn. 2i.1 n. to;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
me asmat sn. 6i.1 mój (skrócona forma od: mama);
darśaya dṛś (patrzeć) Imperat. caus. P 2c.1 pokaż;
deva deva 8i.1 n. o boże, o niebianinie! (od: div – jaśnieć, bawić się);
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
prasīda pra-sad (osiąść, stać się zadowolonym, odnieść sukces) Imperat. P 2c.1 bądź zadowolony;
deveśa deva-īśa 8i.1 m. ; TP : devānām īśetio Władco niebian! (od: div – jaśnieć, bawić się, deva – bóg, niebianin; īś – posiadać, władać, īśa – pan, władca);
jagan-nivāsa jagan-nivāsa 8i.1 m. ; jagato nivāsetio siedzibo świata! (od: gam – iść, jagat – poruszający się, świat, ludzkość; ni-vas – mieszkać, spędzać czas, nivāsa – siedziba, mieszkanie);

 

warianty tekstu


deva rūpaṃ → divya-rūpaṃ / deva-rūpaṃ (boską postać / postać boga);
 
 



Śāṃkara


adṛṣṭa-pūrvaṃ na kadācid api dṛṣṭa-pūrvam idaṃ viśva-rūpaṃ tava mayānyairvā, tat ahaṃ dṛṣṭvā hṛṣito’smi | bhayena ca pravyathitaṃ manaḥ me | atas tad eva me mama darśaya he deva rūpaṃ yat matsakham | prasīda deveśa, jagan-nivāsa jagato nivāso jagan-nivāsaḥ, he jagan-nivāsa
 

Rāmānuja


adṛṣṭapūrvam atyadbhutam atyugraṃ ca tava rūpaṃ dṛṣṭvā hṛṣito ‚smi prīto ‚smi / bhayena pravyathitaṃ ca me manaḥ / atas tad eva tava suprasannaṃ rūpaṃ me darśaya / prasīda deveśa jagannivāsa mayi prasādaṃ kuru, devānāṃ brahmādīnām apīśa, nikhilajagadāśrayabhūta
 

Śrīdhara


evaṃ kṣamāpayitvā prārthayate adṛṣṭa-pūrvam iti dvābhyām | he deva pūrvam adṛṣṭaṃ tava rūpaṃ dṛṣṭvā hṛṣito hṛṣṭo ‚smi | tathā bhayena ca me manaḥ pravyathitaṃ pracalitam | tasmān mama vyathā-nivṛntaye tad eva rūpaṃ darśaya | he devaśa he jagannivāsa prasanno bhava
 

Madhusūdana


evam aparādha-kṣamāṃ prārthya punaḥ prāg-rūpa-darśanaṃ viśvarūpopasaṃhareṇa prārthayate adṛṣṭa-pūrvam iti dvābhyām | kadāpy adṛṣṭa-pūrvaṃ pūrvam adṛṣṭaṃ viśva-rūpaṃ dṛṣṭvā hṛṣito hṛṣṭo ‚smi | tad-vikṛta-rūpa-darśanajena bhayena ca pravyathitaṃ vyākulīkṛtaṃ mano me | atas tad eva prācīnam eva mama prāṇāpekṣayāpi priyaṃ rūpaṃ me darśaya he deva he deveśa he jagan-nivāsa prasīda prāg-rūpa-darśana-rūpaṃ prasādaṃ me kuru
 

Viśvanātha


yadyapy adṛṣṭa-pūrvam idaṃ te viśva-rūpātmakaṃ vapur dṛṣṭvā hṛṣito ‚smi tad apy asya ghoratvād bhayena manaḥ pravyathitam abhūt | tasmāt tad eva mānuṣaṃ rūpaṃ mat-prāṇa-koṭy-adhika-priyaṃ mādhurya-pārāvāraṃ vasudeva-nandanākāraṃ me darśaya prasīdety alaṃ tavaitādṛśaiśvaryasya darśanāyeti bhāvaḥ | deveśeti tvaṃ sarvedvānām īśvaraḥ sarva-jagan-nivāso bhavasy eveti mayā pratītam iti bhāvaḥ | atra viśva-rūpa-darśana-kāle sarva-svarūpa-mūla-bhūtaṃ narākāraṃ kṛṣṇa-vapus tatraiva sthitam api yogamāyācchāditatvād arjunena na dṛṣṭam iti gamyate
 

Baladeva


atha kiṃ vakṣi kiṃ cecchasīti cet tatrāha adṛṣṭeti | tvayi kṛṣṇe sattvena jñātam apīdam aiśvaraṃ rūpaṃ dṛṣṭvāhaṃ harṣito ‚smi mat-sakhasyedam asādhāraṇaṃ rūpam iti mudito ‚smi manaś ca mama tad-ghoratva-darśana-jena bhayena pravyathitaṃ bhavati | ata idaṃ prārthayed evety ādi sarva-deva-niyantā tat-sarvādhāraḥ pareśas tvam asīti mayā pratyakṣīkṛtam ataḥparaṃ tad-antarbhāvya tad eva mad-abhīṣṭaṃ kṛṣṇa-rūpaṃ darśaya prādurbhāvayety arthaḥ
 
 



Michalski


Jestem przejęty nawskroś radością, żem widział rzeczy dotąd niewidziane, – lecz pomimo to, ogarnięte trwogą, drży moje serce! – Pokaż mi się, Boże, znów w swym dawnym kształcie, – zmiłuj się, władco bogów, opoko świata!
 

Olszewski


Odkąd, ujrzałem dziw, którego nikt nie mógł oglądać, radość przepełniła moje serce, lecz trwoga niem wstrząsa. Okaż mi swoją pierwszą postać, o Boże. Bądź mi miłościw, Władco bogów, mieszkanie świata.
 

Dynowska


Otom widział Twą chwałę jak przede mną nikt, w szczęściu i trwodze serce moje drży, łaski, o Panie! Twój dawny przywdziej kształt, w Twej znanej, bliskiej zjaw mi się postaci, miłościw bądź, Bogów Władco i światów schronienie.
 

Sachse


Cieszę się, bo widziałem tego,
którego nikt przedtem nie oglądał.
A jednak serce me drży z lęku.
Ukaż mi się, o Boże, w dawnym kształcie!
Łaski, Władco Bogów, Ostojo Świata!
 

Kudelska


Raduję się, iż ujrzałem rzeczy, których nikt przede mną nie widział, lecz
me serce drży z bojaźni,
Boże, bądź miłosierny, ukaż mi swój poprzedni kształt, Władco bogów i Ostojo świata.
 

Rucińska


Ujrzałem dziwo dotąd nie widziane –
dreszcz mnie przebiega! Umysł drży ze strachu!
Pokaż mi, Boże, swoją zwykłą postać!
Zmiłuj się, władco bogów, domie świata!
 

Szuwalska


Cieszę się, że tę zjawę niezwykłą ujrzałem.
Jednak lęk i niepokój mrożą mi krew w żyłach.
Dlatego, proszę, ukaż swą postać znajomą
O drogim, boskim kształcie, wszechświata ostojo!
 

Jurewicz


Raduję się, żem widział to, czego nikt pierwej nie widział,
lecz umysł mój trwoga zdjęła,
przeto ukaż mi, Boże, tamtą swoją postać…
zmiłuj się, Władco Bogów. Przybytku Świata!
 
 

BhG 11.46

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakra-hastam icchāmi tvāṃ draṣṭum ahaṃ tathaiva
tenaiva rūpeṇa catur-bhujena sahasra-bāho bhava viśva-mūrte

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he viśva-murte (o postaci wszystkiego!), he sahasra-bāho (o tysiąc-ramienny!),  
tathā eva (właśnie tak) aham (ja) tvām (ciebie) kirīṭinam (posiadającego diadem) gadinam (posiadającego buławę) cakra-hastam (mającego dysk w ręku) draṣṭum icchāmi (pragnę ujrzeć),
tena eva (właśnie tym) catur-bhujena rūpeṇa (czteroramiennym kształtem) bhava (stań się).
 

tłumaczenie polskie


Takiego właśnie chciałbym ujrzeć ciebie
w koronie, z buławą oraz dyskiem w ręku.
O wszechpostaci, o tysiącramienny,
stań się postacią o czterech ramionach.
 

analiza gramatyczna

kirīṭinam kirīṭin 2i.1 m. posiadającego diadem (od: kirīṭa – diadem, tiara, korona; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne);
gadinam gadin 2i.1 m. posiadającego buławę (od: gadā – buława, maczuga; -in, -min, -vin – sufiksy tworzące przymiotniki posesywne);
cakra-hastam cakra-hasta 2i.1 m. ; BV : yasya haste cakram asti saḥ ten, w którego ręce jest dysk (od: car – ruszać się lub od: kṛ – robić, cakra – koło, cykl, dysk; hasta – ręka);
icchāmi iṣ (pragnąć) Praes. P 3c.1 pragnę;
tvām yuṣmat sn. 2i.1ciebie;
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
aham asmat sn. 1i.1ja;
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
tena tat sn. 3i.1 n. przez to, tym;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
rūpeṇa rūpa 3i.1 n. z postacią, z kształtem (od: rūp – formować);
catur-bhujena catur-bhuja 3i.1 n. ; BV : yasya catvāro bhujāḥ santi tena z tym, który ma cztery ramiona (od: catur – cztery; bhuja – ramię, ręka);
sahasra-bāho sahasra-bāhu 8i.1 m. ; BV : yasya sahasraṃ bāhavaḥ santi tvam o ty, który posiadasz tysiąc ramion (od: sahasra – tysiąc; baṃh – zwiększać, bāhu – ramię, przedramię);
bhava bhū (być) Imperat. P 2c.1 bądź;
viśva-mūrte viśva-mūrti 8i.1 n. ; BV : yasya viśvaṃ mūrtir asti tvamo ty mający postać wszystkiego! (od: viś – wchodzić, viśva – wszystko, całość, świat; mūrti – postać, kształt, uosobienie);

 

warianty tekstu


tvāṃ → tvā (ciebie);
catur-bhujena → bhujadvayena (z mającą dwie ręce);
viśva-mūrte → viśva-mūrteḥ (od tego, który ma postać wszystkiego);
 
 



Śāṃkara


kirīṭinaṃ kirīṭavantaṃ tathā gadinaṃ gadāvantaṃ cakra-hastam icchāmi tvāṃ prārthaye tvāṃ draṣṭum aham, tathaiva pūrvavad ity arthaḥ | yata evam, tasmāt tenaiva rūpeṇa vasudeva-putra-rūpeṇa catur-bhujena, sahasra-bāho ! vārtamānikena viśva-rūpeṇa, bhava viśva-mūrte | upasaṃhṛtya viśva-rūpam, tenaiva rūpeṇa bhavety arthaḥ
 

Rāmānuja


tathaiva pūrvavat, kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastaṃ tvāṃ draṣṭum icchāmi / atas tenaiva pūrvasiddhena caturbhujena rūpeṇa yukto bhava / sahasrabāho viśvamūrte idānīṃ sahasrabāhutvena viśvaśarīratvena dṛśyamānarūpas tvaṃ tenaiva rūpeṇa yukto bhavetyarthaḥ
 

Śrīdhara


tad eva rūpaṃ viśeṣayann āha kirīṭinam iti | kirīṭavantam gadāvantaṃ cakra-hastaṃ ca tvāṃ draṣṭum icchāmi | pūrvaṃ yathā dṛṣṭo ‚si tathaiva | ataeva he sahasra-bāho | he viśva-mūrte ! idaṃ viśva-rūpam upasaṃhṛtya tenaiva kirīṭādi-yuktena caturbhujena bhavāvirbhava | tad anena śrī-kṛṣṇam arjunaḥ pūrvam api kirīṭādi-yuktam eva paśyatīti gamyate | yat tu pūrvam uktaṃ viśva-rūpa-darśane kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca paśyāmīti | tad-bahu-kirīṭādy-abhiprāyeṇa | yad vā etāvantaṃ kālaṃ yaṃ tvāṃ kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca suprasannam apaśyaṃ tam evedānīṃ tejo-rāśiṃ durnirīkṣyaṃ paśyāmībhy evam atra vacanasya vyaktir ity avirodhaḥ
 

Madhusūdana


tad eva rūpaṃ vivṛṇoti kirīṭinam iti | kirīṭavantam gadāvantaṃ cakra-hastaṃ ca tvāṃ draṣṭum icchāmy ahaṃ tathaiva pūrvavad eva | atas tenaiva rūpeṇa catur-bhujena vasudevātmajatvena bhava he idānīṃ sahasra-bāho he viśva-mūrte | upasaṃhṛtya viśvarūpaṃ pūrva-rūpeṇaiva prakaṭo bhavety arthaḥ | etena sarvadā caturbhujādi-rūpam arjunena bhagavato dṛśyata ity uktam
 

Viśvanātha


viśeṣayann āha kirīṭinam iti | kirīṭavantam gadāvantaṃ cakra-hastaṃ ca tvāṃ draṣṭum icchāmi | pūrvaṃ yathā dṛṣṭo ‚si tathaiva | ataeva he sahasra-bāho | he viśva-mūrte ! idaṃ viśva-rūpam upasaṃhṛtya tenaiva kirīṭādi-yuktena caturbhujena bhavāvirbhava | tad anena śrī-kṛṣṇam arjunaḥ pūrvam api kirīṭādi-yuktam eva paśyatīti gamyate | yat tu pūrvam uktaṃ viśva-rūpa-darśane kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca paśyāmīti | tad-bahu-kirīṭādy-abhiprāyeṇa | yad vā etāvantaṃ kālaṃ yaṃ tvāṃ kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca suprasannam apaśyaṃ tam evedānīṃ tejo-rāśiṃ durnirīkṣyaṃ paśyāmībhy evam atra vacanasya vyaktir ity avirodhaḥ
 

Baladeva


tat kīdṛg ity āha kirīṭinam iti | he samprati sahasra-bāho ! he viśva-mūrte ! idaṃ rūpam antarbhāvya divyābhinetṛ-naṭavat tenaiva caturbhujena rūpeṇa viśiṣṭaḥ san prādurbhava
 
 



Michalski


Chcę cię widzieć takim, jak dawniej, – w djademie na głowie, z maczugą, i tarczą w ręku, – przybierz więc swą własną postać z czterema rękami, – ty tysiącoręki, wszechkształtny!
 

Olszewski


Chciałbym cię widzieć raz jeszcze w twej tyarze z maczugą i dyskiem; przyjmij na nowo swoją postać czteroramienną, o ty, który masz ramiona i kształty niezliczone.
 

Dynowska


W lśniącym diademie ujrzeć Cie pragnę znów, z berłem i dyskiem w dłoni, czterema błogosławiącego ramiony; o wróć w ten dawny, umiłowany Twój kształt! A tę niezmierną , straszliwą, sturamienną wszechpostać Twą skryj!
 

Sachse


Pragnę ujrzeć cię strojnego w diadem,
z maczugą i dyskiem w dłoni!
Wróć więc do postaci czwororękiej,
o Tysiącręki, Wszechkształtny!
 

Kudelska


Ujrzeć cię pragnę z diademem na głowie, z buławą i tarczą w ręku,
Powróć do swego kształtu o czterech ramionach, Panie o tysiącu ramion
i formach wszelakich.
 

Rucińska


Chcę Cię zobaczyć w diademie, z buławą
i dyskiem w dłoni! Pod taką postacią
Czteroramienną, o Tysiącoręki,
stań znów przede mną, o Boże wszechkształtny!
 

Szuwalska


Chcę zobaczyć Cię teraz w niebiańskiej koronie,
Z buławą, tarczą, kwiatem, muszlą w każdej z dłoni
Czterech. O Tysiącręki! Pragnę dziś oglądać
Czteroramienną postać Twą, kosmiczna zjawo!«
 

Jurewicz


Chciałbym cię ujrzeć na nowo w diademie, z buławą i z dyskiem w dłoni… powróć do tej czwororamiennej postaci, o Tysiącoramienny, o Przejawie Wszystkiego!”.
 
 

BhG 11.47

śrī-bhagavān uvāca
mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitam ātma-yogāt
tejo-mayaṃ viśvam anantam ādyaṃ yan me tvad anyena na dṛṣṭa-pūrvam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


śrī-bhagavān (Chwalebny Pan) uvāca (rzekł):
he arjuna (Ardźuno),  
mayā prasannena (dzięki memu zadowoleniu) ātma-yogāt (z własnej jogi) tava (twój) tejo-mayam (składający się z mocy) viśvam (świat) anantam (bezgraniczny) ādyam (pierwsza) me (moja) idam param rūpam (ta najwyższa postać) darśitam [asti] (jest ukazana)
yat (którą) tvad-anyena (przez innego od ciebie) na dṛṣṭa-pūrvam (wcześniej nie widziana).
 

tłumaczenie polskie


Chwalebny Pan rzekł:
Życzliwy wobec ciebie, Ardźuno, i za sprawą własnej mocy
ukazałem ci postać najwyższą,
która jest mocą, światem, bezgraniczną, pierwszą,
której poza tobą nikt wcześniej nie widział.
 

analiza gramatyczna

śrī-bhagavān śrī-bhagavant 1i.1 m. ; TP : śriyā yukto bhagavān itiPan połączony z majestatem (od: śrī – blask, majestat, fortuna; bhaj – dzielić, dostarczać, radować się, oddawać cześć, bhaga – dział, udział, pomyślność, majątek; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza, bhagavant – posiadacz fortuny);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
mayā asmat sn. 3i.1 przeze mnie;
prasannena prasanna (pra-sad – osiąść, stać się zadowolonym, odnieść sukces) PP 3i.1 m. przez zadowolenie;
tava yuṣmat sn. 6i.1 twoje;
arjuna arjuna 8i.1 m. biały, jasny;
idam idam 1i.1 n. to;
rūpam rūpa 1i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
param para 1i.1 n. daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny, najwyższy, najlepszy;
darśitam darśita (dṛś – patrzeć) caus. PP 1i.1 n. – ukazane;
ātma-yogāt ātma-yoga 5i.1 m. ; TP : ātmanaḥ yogād iti dzięki własnej jodze / dzięki jodze jaźni (od: ātman – jaźń; yuj – zaprzęgać, łączyć, yoga  – przyłączanie, zysk, zaprzęgnięcie, zastosowanie, metoda, środki, jedna ze szkół filozofii indyjskiej);
tejo-mayam tejo-maya 1i.1 n. – uczynioną z blasku (od: tij – stawać się ostrym, znosić cierpliwie, tejas – ostrość, gorąco, blask, moc, witalność, nasienie; -maya – w złożeniach: uczyniony z, składający się z);
viśvam viśva 1i.1 n. wszystko, cały, świat (od: viś – wchodzić);
anantam an-anta 1i.1 n. nie mające końca, nieskończone (od: anta – koniec, limit, granica, śmierć);
ādyam ādya 1i.1 n. pierwsze, główne, najlepsze;
yat yat sn. 1i.1 n. które;
me asmat sn. 6i.1 mój (skrócona forma od: mama);
tvat yuṣmat sn. 5i.1 od ciebie;
anyena anya sn. 3i.1 m. przez innego;
na av. nie;
dṛṣṭa-pūrvam dṛṣṭa-pūrva 1i.1 n. wcześniej widziane (od: dṛś – widzieć, PP dṛṣṭa – widziany; pūrva – wcześniejszy, starożytny);

 
 



Śāṃkara


arjunaṃ bhītam upalabhya, upasaṃhṛtya viśva-rūpam, priya-vacanena āśvāsayan śrī-bhagavān uvāca—
mayā prasannena, prasādo nāma tvayy anugraha-buddhiḥ, tadvatā prasannena mayā tava | he’rjuna ! idaṃ paraṃ rūpaṃ viśva-rūpaṃ darśitam ātma-yogād ātmana aiśvaryasya sāmarthyāt | tejo-mayaṃ tejaḥ-prāyaṃ viśvaṃ samastam anantam anta-rahitam ādau bhavam ādyaṃ, yad rūpaṃ me mama tvad-anyena tvatto’nyena kenacin na dṛṣṭa-pūrvam
 

Rāmānuja


yan me tejomayaṃ tejasāṃ rāśiḥ; viśvaṃ viśvātmabhūtam, anantam antarahitam; pradarśanārtham idam; ādimadhyāntarahitam; ādyam madvyatiriktasya kṛtsnasyādibhūtam, tvadanyena kenāpi na dṛṣṭapūrvaṃ rūpam tad idaṃ prasannena mayā madbhaktāya te darśitam; ātmayogād atmanas satyasaṃkalpatvayogāt
 

Śrīdhara


evaṃ prārthitas tam āśvāsayan bhagavān uvāca mayeti tribhiḥ | he arjuna kim iti tvaṃ bibheṣi ? yato mayā prasannena kṛpayā tavedaṃ param uttamaṃ rūpaṃ darśitam | ātmano mama yogād yoga-māyā-sāmārthyāt | paratvam evāha tejo-mayam | viśvam viśvātmakam | anantam ādyaṃ ca | yan mama rūpaṃ tvad-anyena tvādṛśād bhaktād anyena pūrvaṃ na dṛṣṭaṃ tat
 

Madhusūdana


evam arjunena prasādito bhaya-vādhitam arjunam upalabhyopasaṃhṛtya viśva-rūpam ucitena vacanena tam āśvāsayan śrī-bhagavān uvāca mayeti tribhiḥ | he ‚rjuna mā bhaiṣīḥ | yato mayā prasannena tvad-viṣaya-kṛpātiśayavatedaṃ viśva-rūpātmakaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ rūpaṃ tava darśitam ātma-yogād asādhāraṇān nija-sāmarthyāt | paratvaṃ vivṛṇoti tejo-mayaṃ tejaḥ-pracuraṃ viśvam samastam anantam ādyaṃ ca yan mama rūpaṃ tvad-anyena kenāpi na dṛṣṭa-pūrvam pūrvaṃ na dṛṣṭam
 

Viśvanātha


bho arjuna ! draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṃ puruṣottama iti tvat-prārthanayaivedaṃ mayā mad-aṃśasya viśva-rūpa-puruṣasya rūpaṃ darśitam | katham atra te manaḥ pravyathitam abhūt ? yataḥ prasīda prasīdety uktyā tan-mānuṣam eva rūpaṃ me didṛkṣase, tasmāt kim idam āścaryaṃ brūṣe ity āha mayeti | prasannenaiva mayā tava tubhyam evedaṃ rūpaṃ darśitam | nānyasmai, yatas tvatto ‚nyena kenāpi etan na pūrvaṃ dṛṣṭam | tad api tvam etan na spṛhayasi kim iti bhāvaḥ
 

Baladeva


evaṃ prārthito bhagavān uvāca mayeti | he arjuna ! draṣṭum icchāmi te rūpam ity ādi tvat-prārthitaṃ prasannena mayedaṃ tejo-mayaṃ paramaiśvaraṃ rūpaṃ vaidūryavad abhinetṛ-naṭavac ca tvad-abhīṣṭe kṛṣṇe mayi sthitam eva tava darśitam | ātma-yogān nijācintya-śaktyā me mama yad rūpaṃ tvad-anyena janena pūrvaṃ na dṛṣṭam | tat-prasaṅgād idānīṃ tv anyair api devādibhir dṛṣṭaṃ bhakti-dṛśyaṃ mama tat-svarūpaṃ bhaktaṃ tvāṃ prati pradarśayatā mayā tvad-dṛṣṭasya bahu-sākṣikatvāya devādibhyo ‚pi bhaktimadbhyaḥ pradarśitam | yat tu gaja-sāhvaye duryodhanādibhir api viśvarūpaṃ dṛṣṭaṃ tan nedṛgvidham iti tvad-anyena na dṛṣṭa-pūrvam ity uktam
 
 



Michalski


Wzniosły rzekł:
Przez łaskę moją dla ciebie, wskutek mej cudownej siły, – ujrzałeś moją najwyższą postać, Ardżuno, – świetlistą, wszystko obejmującą, nieskończoną, pierwotną, – której prócz ciebie nikt nigdy nie widział.
 

Olszewski


Błogosławiony.
Przez łaskę moją, Ardżuno, i mocą mojej Jedności mistycznej ujrzałeś moją postać najwyższą, jaśniejącą, powszechną, nieskończoną, pierwotną, której nikt inny przed tobą nie oglądał.
 

Dynowska


I rzecze Pan:
Oto przez łaskę Moją ujrzałeś Ardżuno, ten najwznioślejszy, wszechprzenikający, świetlisty kosmiczny Mój kształt; nieskończony, odwieczny, olbrzymi, Mą Jogą własną zjawiony; przed tobą nie oglądał go nikt.
 

Sachse


Czcigodny rzekł:
Jestem ci łaskaw, więc dzięki mej mocy cudownej
ukazałem ci, Ardżuno, mą najdoskonalszą postać,
opromienioną blaskiem, całkowitą,
bezkresną i pierwotną,
nie widzianą nigdy przedtem przez nikogo,
tylko przez ciebie.
 

Kudelska


Czcigodny pan rzecze:
Dzięki mej łasce i potędze ujrzałeś, Ardżuno, mój kształt najwyższy, Blasku pełen, wszechobecny, nie ograniczony niczym i pierwotny, kształt, jakiego nikt przed tobą nie widział.
 

Rucińska


Rzekł Pan:
Żem ci przychylny, mocą swą, Ardżuno,
dałem ci ujrzeć tę najwyższą postać
Promienną, pełną, pierwszą, nieskończoną,
której prócz ciebie nikt dotąd nie widział!
 

Szuwalska


Wtedy Pan Wszystkich Bogactw powiedział: »Ardżuno!
Miałeś szczęście podziwiać Moją moc mistyczną
Objawioną w postaci całego wszechświata,
Pełną blasku, bezkresną, wieczną i pierwotną.
Nikt przed tobą, Ardżuno, nie widział jej jeszcze.
 

Jurewicz


Czcigodny Pan rzekł:
„Jako że łaskaw jestem dla ciebie, mocą własnej jogi objawiłem ci mą ostateczną postać – świetlistą, wszechogarniającą, nieskończoną, pierwotną. Nie widział jej pierwej nikt inny poza tobą i nikt inny, poza tobą, o najświetniejszy z rodu Kurów, w tej postaci mnie ujrzeć nie może
 
 

BhG 11.48

na veda-yajñādhyayanair na dānair na ca kriyābhir na tapobhir ugraiḥ
evaṃ-rūpaḥ śakya ahaṃ nṛ-loke draṣṭuṃ tvad anyena kuru-pravīra

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he kuru-pravīra (o bohaterze wśród Kurów!),  
nṛ-loke (w świecie ludzi) tvad-anyena (przez innego od ciebie) veda-yajñādhyayanaiḥ (dzięki studiom nad Wedą i ofiarą) dānaiḥ (dzięki jałmużnie) kriyābhiḥ ca (i dzięki wypełnianiu praktyk) ugraiḥ tapobhiḥ (dzięki srogiej ascezie) evaṃ-rūpaḥ (ta postać) aham (ja) draṣṭum (zobaczyć) na śakyaḥ (nie jest możliwa).
 

tłumaczenie polskie


O bohaterze wśród Kurów, w świecie ludzi nikt poza tobą
nie zdoła mnie ujrzeć w tym kształcie
ani za sprawą wiedzy, ofiary czy jałmużny,
ani dzięki studiom, rytuałom czy srogiej ascezie.
 

analiza gramatyczna

na av. nie;
veda-yajñādhyayanaih veda-yajña-adhyayana 3i.3 n. ; DV / TP : vedānāṃ ca yajñānāṃ cādhyayanaiḥ dzięki studiowaniu Wed i ofiary (od: vid – wiedzieć, veda – Weda; yaj – poświęcać, składać w ofierze, czcić, yajña – ofiara, czczenie; adhi-i – zwracać myśl ku, uczyć się, studiować, adhy-ayana – czytanie, studiowanie);
na av. nie;
dānaiḥ dāna 3i.3 n. dzięki darom, dzięki jałmużnie (od: – dawać);
na av. nie;
ca av. i;
kriyābhiḥ kriyā 3i.3 f. akt, praca, szczególnie o rytualnym charakterze (od: kṛ – robić);
na av. nie;
tapobhiḥ tapas 3i.3 n. przez ascezy (od: tap – topić, palić);
ugraiḥ ugra 3i.3 n. silne, straszne, okrutne;
evaṃ-rūpaḥ evaṃ-rūpa 1i.1 m. mający taką postać (od: rūp – formować; rūpa postać, kształt, piękno; av. evam – w ten sposób; w złożeniach: takiego rodzaju);
śakyaḥ śakya (śak – być w stanie) PF 1i.1 m. możliwy, wykonalny;
aham asmat sn. 1i.1ja;
nṛ-loke nṛ-loka 7i.1 m. ; TP : nṛṇām loka iti w świecie ludzi (od: nṛ człowiek, ludzkość; loka – świat, ludzie);
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
tvat-anyena tvat-anya 3i.1 m. ; TP : tvattaḥ kenāpy anyeneti przez [kogokolwiek] innego od ciebie (od: tvat – forma drugiej osoby l. pojedynczej używana głównie na początku złożeń; anya inny);
kuru-pravīra kuru-pravīra 8i.1 m. ; TP : kurūṇāṃ pravīretio bohaterze wśród Kurów (od: kuru – Kuru, Kurowie – potomkowie Kuru; pra-vīra  – mężny, bohater, główny wśród);

 

warianty tekstu


veda-yajñādhyayanair veda-yajñādhigamair (przez zrozumienie Wed i ofiary);
evaṃ-rūpaḥ → evaṃ-rūpaṃ (ta postać);
śakya ahaṃ → śakyate māṃ / śakyam ahaṃ / draṣṭum ahaṃ / śakyo haṃ / śakyas tv ahaṃ / śakyate ‘ham  ([nie] jest możliwe mnie / ja możliwe / zobaczyć ja / ja możliwy / ale ja możliwy / [nie] jest możliwe, bym ja);
nṛ-loke → tri-loke / na loke (w trójświecie / nie w świecie);
draṣṭum → dṛṣṭaṃ / śakyaṃ (widziane / możliwe);
 
 



Śāṃkara


ātmano mama rūpa-darśanena kṛtārtha eva tvaṃ saṃvṛtta iti tat stauti—
na veda-yajñādhyayanaiś caturṇām api vedānām adhyayanair yathāvat yajñādhyayanaiś ca—vedādhyayanair eva yajñādhyayanasya siddhatvāt pṛthak yajñādhyayana-grahaṇaṃ yajña-vijñānopalakṣaṇārthaṃ—tathā na dānais tulā-puruṣādibhiḥ, na ca kriyābhir agnihotrādibhiḥ śrautādibhiḥ, nāpi tapobhir ugraiś cāndrāyaṇādibhir ugrair ghoraiḥ, evaṃ-rūpo yathā-darśitaṃ viśva-rūpaṃ yasya so’ham evaṃ-rūpo na śakyo’haṃ nṛ-loke manuṣya-loke draṣṭuṃ tvad-anyena tvatto’nyena kura-pravīra
 

Rāmānuja


ananyabhaktivyatiriktaiḥ sarvair apy upāyair yathāvad avasthito ‚haṃ draṣṭuṃ na śakya ity āha
evaṃrūpo yathāvad avathito ‚haṃ mayi bhaktimatas tvatto ‚nyena ekāntabhaktirahitena kenāpi puruṣeṇa vedayajñādibhiḥ kevalair draṣṭuṃ na śakyaḥ
 

Śrīdhara


etad-darśanam atidurlabhaṃ labdhvā tvaṃ kṛtārtho ‚sīty āha na vedeti | vedādhyayanam avyatirekeṇa yajñādhyayanasyābhāvād yajña-śabdena yajña-vidyāḥ kalpa-sūtrādyā lakṣyante | vedānāṃ yajña-vidyānāṃ cādhyayanair ity arthaḥ | na ca dānaiḥ | na ca kriyābhir agnihotrādibhiḥ | na cograis tapobhiś cāndrāyaṇādibhiḥ | evaṃ-rūpo ‚haṃ tvatto ‚nyena manuṣya-loke draṣṭuṃ śakyaḥ | api tu tvam eva kevalaṃ mat-prasādena dṛṣṭvā kṛtārtho ‚si
 

Madhusūdana


etad-rūpa-darśanātmakam atidurlabhaṃ mat-prasādaṃ labdhvā kṛtārtha evāsi tvam ity āha na vedeti | vedānāṃ caturṇām api adhyayanair akṣara-grahaṇa-rūpaiḥ, tathā mīmāṃsākalpa-sūtrādi-dvārā yajñānāṃ veda-bodhita-karmaṇām adhayayanair artha-vicāra-rūpair veda-yajñādhyayanaiḥ | dānais tulī-puruṣādibhiḥ | kriyābhir agnihotrādi-śrauta-karmabhiḥ | tapobhiḥ kṛcchra-cāndrāyaṇādibhir ugraiḥ kāyendriya-śoṣakatvena duṣkarair evaṃ-rūpo ‚haṃ na śakyo nṛ-loke manuṣya-loke draṣṭuṃ tvad-anyena mad-anugraha-hīnena he kuru-pravīra ! śakyo ‚ham iti vaktavye visarga-lopaś chāndasaḥ | pratyekaṃ na-kārābhyāso niṣedha-dāḍhyāya | na ca kriyābhir ity atra ca-kārād anukta-sādhanāntara-samuccayaḥ
 

Viśvanātha


tubhyaṃ darśitam idaṃ rūpaṃ tu vedādi-sādhanair api durlabham ity āha na vedeti | tvatto ‚nyena na kenāpy aham evaṃrūpo draṣṭuṃ śakyaḥ | śakyo ‚ham iti | yad-dvaya-lopāv ārṣau | tasmād alabhya-lābham ātmano matvā tvam asminn eveśvare, sarva-durlabhe rūpe mano-niṣṭhāṃ kuru | etad-rūpaṃ dṛṣṭvāpy alaṃ te punar me mānuṣa-rūpeṇa didṛkṣiteneti bhāvaḥ
 

Baladeva


atha sahasra-śīrṣādi-lakṣaṇasyaiśvara-rūpasya pumarthatām āha na vedeti | vedānām adhyayanair akṣara-grahaṇaiḥ | yajñānām adhayayanair mīmāṃśā-kalpa-sūtrebhyo ‚rpaṇaiḥ | kriyābhir agnihotrādi-karmabhiḥ | tapobhiḥ kṛcchrādibhir ugrair deha-śoṣakatvena duṣkaraiḥ | ebhiḥ kevalair vedādhyayanādibhir bhakti-yuktāt tvatto ‚nyena bhakti-riktena kenāpi puṃsā evaṃ-rūpo ‚haṃ draṣṭuṃ na śakyo, bhaktiṃ vinā bhūtāni vedādhyayanādīni mad-darśana-sādhanāni na bhavantīti | yad uktaṃ –
dharmaḥ satyādayopeto vidyā vā tapasānvitā |
mad-bhaktyāpetam ātmānaṃ na samyak prapunāti hi || iti |
tvayā tu bhaktimatā dṛṣṭa evāham anyaiś ca bhaktimadbhir devādibhiḥ | śakyo ‚ham iti vaktavye visarga-lopaś chāndasaḥ | na-kārābhyāso niṣedhāḍhyārthaḥ | nṛ-loke ity uktes tal-loke tad-bhaktā devā bahavas tad draṣṭuṃ śaknuvantīty uktam
 
 



Michalski


Ani przez Wedy, ani przez ofiarę, ani naukę, ani dary, – ani przez dobre uczynki, ani nawet przez najpotężniejszą pokutę – nie może mnie nikt zobaczyć z ludzi tu na ziemi, w tym. kształcie – nikt, prócz ciebie, bohaterze Kurawo!
 

Olszewski


Ani Weda, ani Ofiara, ani Czytanie, ani szczodrobliwość, ani obrzędy, ani ciężkie pokuty nie mogłyby wybłagać ukazanie się moje komukolwiek innemu na ziemi, prócz ciebie jedynego, synu Kuru.
 

Dynowska


Ni ofiary, ani Wed wiedza szeroka, ni hojność darzenia, ni asceza surowa, ni głębia poznania, odsłonić kiedykolwiek mogły przed wzrokiem człowieka ten straszny tajemnicy Mej kształt, który widziałeś ty, o z Kaurawów najpierwszy.
 

Sachse


Nikt ze śmiertelnych oprócz ciebie,
o najdzielniejszy z Kaurawów,
nie może mnie ujrzeć w tej postaci
ani dzięki wedom, ani ofiarom,
studiom czy szczodrobliwości,
ani czynom godziwym
czy najsurowszym umartwieniom.
 

Kudelska


Nikt prócz ciebie, bohaterze z rodu Kuru, nie mógł mnie ujrzeć na tym ziemskim świecie w mym boskim kształcie,
Ani poprzez słuchanie Wed, ani poprzez ofiary, rozmyślania, dary, ani nawet poprzez, czyny czy wielką ascezę.
 

Rucińska


Ani przez Wedy, ani przez ofiary,
dary, obrzędy, umartwienia srogie
Nikt w ludzkim świecie ujrzeć mnie nie może
w tym kształcie – oprócz ciebie, mężny Kuru!
 

Szuwalska


Wiedza, ofiar składanie, nauka czy hojność,
Nawet czyny pobożne, pokuty surowe
Nie pozwolą nikomu w tym świecie śmiertelnych
Zobaczyć, co ujrzałeś, największy z Kaurawów.
 

Jurewicz


o najświetniejszy z rodu Kurów, w tej postaci mnie ujrzeć nie może – ani dzięki Wedom, ani dzięki nauce, ani dzięki ofiarom, ani dzięki szczodrobliwości, ani dzięki rytuałom, ani dzięki strasznej ascezie.
 
 

BhG 11.49

mā te vyathā mā ca vimūḍha-bhāvo dṛṣṭvā rūpaṃ ghoram īdṛṅ mamedam
vyapeta-bhīḥ prīta-manāḥ punas tvaṃ tad eva me rūpam idaṃ prapaśya

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


mama (moją) īdṛk (taką) ghoram (straszliwą) idam rūpam (tę postać) dṛṣṭvā (zobaczywszy)
te (twój) vyathā (niepokój) [astu] (oby nie był),
vimūḍha-bhāvaḥ ca (i stan omroczenia) [astu] (oby nie był),
tvam (ty) vyapeta-bhīḥ (którego strach odszedł) prīta-manāḥ (mający radosny umysł) punaḥ (ponownie) me (moją) idam (tę) tat eva rūpaṃ (właśnie ową postać) prapaśya (ujrzyj).
 

tłumaczenie polskie


Wyzbądź się niepokoju, omroczenie porzuć!
Gdy już ujrzałeś ową straszną postać,
wyzbyty strachu, z radosnym umysłem,
oglądaj znowu tamtą postać moją.
 

analiza gramatyczna

av. nie! (bardzo silne zaprzeczenie najczęściej stosowana z aorystem pozbawionym partykuły „a”);
te yuṣmat sn. 6i.1 twój (skrócona forma od: tava);
vyathā vyathā 1i.1 f. niepokój, ból, strach (od: vyath – trząść się, drżeć, być wystraszonym, niepokoić się);
av. nie! (bardzo silne zaprzeczenie najczęściej stosowana z aorystem pozbawionym partykuły „a”);
ca av. i;
vimūḍha-bhāvaḥ vimūḍha-bhāva 1i.1 m. ; TP : vimūḍhasya bhāva itistan omroczenia (od: vi-muh – mylić się, być skonsternowanym, omroczonym, ogłupiałym, PP vimūḍha – omroczony; bhū – być, bhāva – bycie, istnienie, stan, charakter, uczucie, miłość);
dṛṣṭvā dṛś (patrzeć) absol. zobaczywszy;
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
ghoram ghora 2i.1 n. okropny, przeraźliwy (od: ghur – krzyczeć przeraźliwie);
īdṛk īdṛś 1i.1 n. takie, takiego rodzaju;
mama asmat sn. 6i.1 mój;
idam idam sn. 2i.1 n. to;
vyapeta-bhīḥ vyapeta-bhī 1i.1 m. ; yasya bhīr vyapetāsti saḥ  – ten, którego strach odszedł (od: apa-i – odchodzić, powściągać, zanikać, PP vi-apeta – odeszły, znikły; bhī – straszyć, bhī – strach, przerażenie);
prīta-manāḥ prīta-manas 1i.1 m. ; yasya manaḥ prītam asti saḥ  – ten, którego umysł jest zadowolony (od: prī – być zadowolonym, kochać, PP prīta – zadowolony, radosny, szczęśliwy; man – myśleć, manas – umysł);
punaḥ av. ponownie, jeszcze raz, z powrotem;
tvam yuṣmat sn. 1i.1ty;
tat tat sn. 2i.1 n. to;
eva av. z pewnością, właśnie, dokładnie, jedynie;
me asmat sn. 6i.1 mój (skrócona forma od: mama);
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
idam idam 2i.1 n. to;
prapaśya pra-dṛś (patrzeć) Imperat. P 2c.1 zobacz;

 

warianty tekstu


mā ca → na ca (i nie);
vimūḍha-bhāvo → vimūḍhatā bhūd ([niech nie] będzie omroczoności);
ghoram īdṛṅ → ghoram ugraṃ (straszliwą i przerażającą);
vyapeta-bhīḥ → vyapeta-bhītaḥ (ten, którego strach odszedł);
 
 



Śāṃkara


mā te vyathā mā bhūt te bhayam, mā ca vimūḍha-bhāvo vimūḍha-cittatā, dṛṣṭvopalabhya rūpaṃ ghoram īdṛk yathā-darśitaṃ mamedam | vyapeta-bhīr vigata-bhayaḥ, prīta-manāś ca san punar bhūyas tvaṃ tad eva catur-bhujaṃ rūpaṃ śaṅkha-cakra-gadādharaṃ taveṣṭaṃ rūpam idaṃ prapaśya
 

Rāmānuja


īdṛśaghorarūpadarśanena te yā vyathā, yaś ca vimūḍhabhāvo vartate, tadubhayaṃ mā bhūt; tvayā abhyastapūrvam eva saumyaṃ rūpaṃ darśayāmi, tad evedaṃ mama rūpaṃ prapaśya
 

Śrīdhara


evam api cet tavedaṃ ghoraṃ rūpaṃ dṛṣṭvā vyathā bhavati tarhi tad eva rūpaṃ darśayāmīty āha mā ta iti | īdṛg īdṛśaṃ ghoraṃ madīyaṃ rūpaṃ dṛṣṭvā te ā te vyathā māstu | vimūḍha-bhāvo vimūḍhatvaṃ ca māstu | vigata-bhayaḥ prīta-manāś ca san punas tvaṃ tad evedaṃ mama rūpaṃ prakarṣeṇa paśya
 

Madhusūdana


evaṃ ghoram īdṛg aneka-bāhv-ādi-yuktatvena bhayaṅkaraṃ mama rūpaṃ dṛṣṭvā sthitasya te tava yā vyathā bhaya-nimittā pīḍā sā mā bhūt | tathā mad-rūpa-darśane ‚pi yo vimūḍha-bhāvo vyākula-cittatvam aparitoṣaḥ so ‚pi mā bhūt | kintu vyapeta-bhīr apagata-bhayaḥ prīta-manāś ca san punas tvaṃ tad eva caturbhujaṃ vāsudevatvādi-viśiṣṭaṃ tvayā sadā pūrva-dṛṣṭaṃ rūpam idaṃ viśva-rūpopasaṃhāreṇa prakaṭīkriyamāṇaṃ prapaśya prakarṣeṇa bhaya-rāhityena santoṣeṇa ca paśya
 

Viśvanātha


bhoḥ parameśvara ! māṃ tvaṃ kiṃ na gṛhṇāsi ? yad anicchate ‚pi mahyaṃ punar idam eva balād ditsasi | dṛṣṭvedaṃ tavaiśvaryaṃ mama gātrāṇi vyathante, mano me vyākulībhavati | muhur ahaṃ mūrcchāmi | tavāsmai paramaiśvaryāya dūrata eva mama namo namo ‚stu, na kadāpy ahaṃ evaṃ draṣṭuṃ prārthayiṣye | kṣamasva kṣamasva | tad eva mānuṣākāraṃ vapur apūrva-mādhurya-dhurya-smita-hasita-sudhā-sāra-varṣi-mukha-candraṃ me darśaya darśayeti vyākulam arjunaṃ prati sāśvāsam āha mā te iti
 

Baladeva


yac ca tasminn eva mad-rūpe saṃhartṛtvaṃ mayā pradarśitaṃ tat khalu drapadī-pragharṣaṇaṃ vīkṣyāpi tuṣṇīṃ sthitā bhīṣmādayaḥ sarve tat-pragharṣaṇa-kupitena mayaiva nihantavyā na tu tan-nihanana-bhāras taveti bodhayitum atas tena tvaṃ vyathito mābhūr ity āha mā te vyatheti | tad eva caturbhujaṃ prārthita-rūpam
 
 



Michalski


Nie drzyj i nie lękaj się – gdy widzisz ten przerażający kształt. – Wyzbądź się strachu i z radością w sercu – oglądaj znowu mą dawną postać!
 

Olszewski


Nie trwóż się i nie lękaj, iżeś widział moją postać straszliwą: wolny od trwogi, z radością w sercu ujrzysz na nowo moją postać pierwotną.
 

Dynowska


Zbądź się bojaźni, odrzuć lęk przed boską wizją Mej grozy pełnej postaci; zapomnij trwogi, Ardżuno, w radości, w serca prostym weselu spójrz oto znów na Mój znajomy kształt.
 

Sachse


Niech nie przejmuje cię lękiem,
niech nie przysparza ci troski
widok mej groźnej postaci!
Wolny od obaw, z sercem pełnym radości
spójrz znowu na mą dawną postać!
 

Kudelska


Nie lękaj się i nie bój się widoku, mego kształtu tak cię przerażającego,
Od strachu wolny i o sercu spokojnym spójrz na mnie , powracam do swojej postaci.
 

Rucińska


Nie trwóż się, serca nie niepokój,
widząc tę moją postać tak przerażającą!
Wolny od strachu i z sercem radosnym
znów mnie oglądaj w mej dawnej postaci!
 

Szuwalska


Porzuć bojaźń. Od lęku uwolnij się, który
Wzbudził widok okropny. Niech stan twój ponury
Minie, gdy ujrzysz znowu znajome oblicze.«
 

Jurewicz


Ujrzawszy tę moją groźną postać, nie lękaj się, niech się twe czucie nie gmatwa! Niechaj strach cię odejdzie, serce niech znów rade będzie – patrz! oto ma tamta postać!”.
 
 

BhG 11.50

saṃjaya uvāca
ity arjunaṃ vāsudevas tathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ
āśvāsayāmāsa ca bhītam enaṃ bhūtvā punaḥ saumya-vapur mahātmā

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


saṃjayaḥ (Sandźaja) uvāca (rzekł):
mahātmā (wielki duchem) vāsudevaḥ (Wasudewa) arjunam (do Ardźuny) iti uktvā (tak powiedziawszy)
bhūyaḥ (ponownie) saumya-vapuḥ (delikatnym kształtem) bhūtvā (stawszy się),
tathā (tak) svakam rūpam (własną postać) darśayāmāsa (ukazał),
punaḥ ca (i ponownie) enam bhītam (tego wystraszonego) āśvāsayāmāsa (sprawił wzięcie oddechu).
 

tłumaczenie polskie


Sandźaja rzekł:
I tak wielki duchem Wasudewa do Ardźuny przemówił
i na nowo swą własną postać ukazał,
a przybrawszy kształt łagodny sprawił,
że przerażony swobodnie odetchnął.
 

analiza gramatyczna

saṃjayaḥ sam-jaya 1i.1 m. podbój, całkowite zwycięstwo (od: sam-ji – zwyciężać całkowicie, jaya – zwycięstwo);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
iti av. tak (zaznacza koniec wypowiedzi);
arjunam arjuna 2i.1 m. biały, jasny;
vāsudevaḥ vāsudeva 1i.1 m. syn Wasudewy (od: vas – mieszkać, vasu – bogactwo, jeden z ośmiu Wasu; deva – bóg, niebianin; vasudeva – ojciec Kryszny);
tathā av. tak, w ten sposób, podobnie;
uktvā vac (mówić) absol. powiedziawszy;
svakam svaka 2i.1 n. własne (od: sva – swój, własny);
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
darśayāmāsa dṛś (widzieć) Perf. (opisowe) caus. P 1c.1 ukazał;
bhūyaḥ av. bardziej, ponownie, ponadto;
āśvāsayāmāsa ā-śvas (oddychać) Perf. (opisowe) caus. P 1c.1 sprawił odetchnięcie;
ca av. i;
bhītam bhīta (bhī – straszyć) PP 2i.1 m. wystraszonego;
enam etat sn. 2i.1 m. go;
bhūtvā bhū (być) absol. stawszy się;
punaḥ av. ponownie, jeszcze raz, z powrotem
saumya-vapuḥ saumya-vapus 1i.1 m. ; BV : yasya vapuḥ saumyam asti saḥten, którego postać jest delikatna (od: vapus – postać, kształt, piękno; su – wyciskać, soma – sok, nektar, księżyc, soma saumya – związany z nektarem; delikatny, miły);
mahātmā mahā-ātman 1i.1 m. ; BV : yasyātmā mahān asti saḥten, którego jaźń jest wielka (od: mah – powiększać, mahant – wielki; ātman – jaźń);

 

warianty tekstu

saumya-vapur → kāmya-vapur (upragniona postać);
 
 



Śāṃkara


ity evam arjunaṃ vāsudevas tathā-bhūtaṃ vacanam uktvā, svakaṃ vasudevasya gṛhe jātaṃ rūpaṃ darśayāmāsa darśitavān bhūyaḥ punaḥ | āśvāsayāmāsa ca āśvāsitavān bhītam enam, bhūtvā punaḥ saumya-vapuḥ prasanna-deho mahātmā
 

Rāmānuja


evaṃ pāṇḍutanayaṃ bhagavān vasudevasūnur uktvā bhūyaḥ svakīyam eva caturbhujaṃ rūpaṃ darśayām āsa; aparicitarupadarśanena bhītam enaṃ punar api paricitasaumyavapur bhūtvā āśvāsayām āsa ca, mahātmā satyasaṅkalpaḥ / asya sarveśvarasya paramapuruṣasya parasya brahmaṇo jagadupakṛtimartyasya vasudevasūnoś caturbhujam eva svakīyaṃ rūpam; kaṃsād bhītavasudevaprārthanena ākaṃsavadhād bhujadvayam upasaṃhṛtaṃ paścād āviṣkṛtaṃ ca / „jāto ‚si deva deveśa śaṅkhacakragadādhara / divyaṃ rūpam idaṃ deva prasādenopsaṃhara // ….. upasaṃhara viśvātman rūpam etac caturbhujam” iti hi prārthitam / śiśupālasyāpi dviṣato ‚navaratabhāvanāviṣayaś caturbhujam eva vasudevasūno rūpam, „udārapīvaracaturbāhuṃ śaṅkhacakragadādharam” iti / ataḥ pārthenātra tenaiva rūpeṇa caturbhujanety ucyate
 

Śrīdhara


evam uktvā prāktanam eva rūpaṃ mat-sakhaṃ prasannaṃ tava saumyaṃ janārdana idānīm adhunāsmi saṃvṛttaḥ saṃjātaḥ | kim ? sa-cetāḥ prasanna-cittaḥ | prakṛtiṃ svabhāvaṃ gataś cāsmi
 

Madhusūdana


vāsudevo ‚rjunam iti prāg-uktam uktvā yathā pūrvam āsīt tathā svakaṃ rūpaṃ kirīṭa-makara-kuṇḍala-gadā-cakrādi-yuktaṃ caturbhujaṃ śrīvatsa-kaustubha-vanamālā-pītāmbarādi-śobhitaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ punar āśvāsayāmāsa ca bhītam enam arjunaṃ bhūtvā punaḥ pūrvavat saumya-vapur anugra-śarīro mahātmā parama-kāruṇikaḥ sarveśvaraḥ sarvajña ity ādi-kalyāṇa-guṇākaraḥ
 

Viśvanātha


yathā svāṃśasya mahogra-rūpaṃ darśayāmāsa | tathā mahā-madhuraṃ svakaṃ rūpaṃ caturbhujaṃ kirīṭa-gadā-cakrādi-yuktaṃ tat-prārthitaṃ madhuraiśvarya-mayaṃ bhūyo darśayāmāsa | tataḥ punaḥ sa mahātmā somya-vapuḥ kaṭaka-kuṇḍaloṣṇīṣa-pītāmbara-dharo dvibhujo bhūtvā bhītam enam āśvāsayāmāsa
 

Baladeva


tato yad abhūt tat saṃjaya uvāca ity arjunam iti | vāsudevo ‚rjunaṃ prati pūrvoktam uktvā yathā saṅkalpenaiva sahasra-śiraskaṃ rūpaṃ darśitavān tathaiva svakaṃ nīlotpala-śyāmalatvādi-guṇakaṃ devakī-putra-lakṣaṇaṃ caturbhujaṃ rūpaṃ darśayāmāsa evaṃ saumya-vapuḥ sundara-vigraho bhūtvā bhītam enam arjunaṃ punar āśvāsayāmāsa | mahātmā udāra-manā
 
 



Michalski


Sandżaja rzekł:
To powiedziawszy, Wasudewa – stanął przed Ardżuną w swej dawnej postaci – i ukoił go, wylękłego, – wszechmocny, przybrawszy znowu przyjazny kształt.
 

Olszewski


Sandżaya.
Przy tych słowach wielkoduszny Vasudeva ukazał Ardżunie inną swoją postać i uspokoił strach jego, jawiąc się na nowo ze swem jasnem obliczem.
 

Dynowska


Sandżaja rzekł:
I po tych słowach Pan znów w swej dawnej, słodkiej stanął postaci, przed Ardżuną, wstrząśniętym do dna, łagodnym darząc go uspokojeniem.
 

Sachse


Sandżaja rzekł:
Tak to wtedy przemówił do Ardżuny syn Wasudewy
i znów ukazał mu się w swej [zwykłej] postaci.
I pocieszył zalęknionego Najwyższy
gdy tylko przybrał swój dawny, łagodny wygląd.
 

Kudelska


Sandżaja powiada:
Gdy te słowa Wasudewa do Ardżuny wypowiedział, ukazał mu ponownie
swa postać poprzednią,
Pan wspaniały, znów o swym miłym kształcie, serce przestraszonego uspokaja.
 

Rucińska


Rzekł Sandżaja:
Tak do Ardżuny rzekłszy, Wasudewa
pokazał jeszcze mu swą własną postać
I zlęknionego pocieszył, Duch Wielki,
na powrót wygląd przybrawszy łagodny.
 

Szuwalska


Zwróciwszy się w ten sposób do Ardżuny, Kryszna
Ponownie przybrał postać przyjazną i bliską,
Kojąc serce zamarłe, tchu wracając lekkość.
 

Jurewicz


Sańdźaja rzekł:
Gdy Wasudewa do Ardźuny te słowa wyrzekł, ukazał znów swoją postać. I uspokajał go, przerażonego, przybrawszy na powrót kształty życzliwe.
 
 

BhG 11.51

arjuna uvāca
dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana
idānīm asmi saṃvṛttaḥ sa-cetāḥ prakṛtiṃ gataḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


arjunaḥ (Ardźuna) uvāca (rzekł):
he janārdana (Dźanardano!),
tava (twoją) idam saumyam (tę delikatną) mānuṣam rūpam (ludzką postać) dṛṣṭvā (zobaczywszy)
idānīm (teraz) [aham] (ja) sa-cetāḥ (wraz z rozsądkiem) saṃvṛttaḥ (będący) prakṛtim (w naturę) gataḥ (weszły) asmi (jestem).
 

tłumaczenie polskie


Ardźuna rzekł:
Dźanardano, teraz gdy ujrzałem twoją delikatną ludzką postać
powrócił mój rozsądek i odzyskałem naturalny stan.
 

analiza gramatyczna

arjunaḥ arjuna 1i.1 m. biały, jasny;
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
dṛṣṭvā dṛś (widzieć) absol. zobaczywszy;
idam idam 2i.1 n. to;
mānuṣam mānuṣa 2i.1 n. ludzki (od: man – myśleć, manu - człowiek);
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
tava yuṣmat sn. 6i.1 twój;
saumyam saumya  2i.1 n. delikatną, miłą (od: su – wyciskać, soma – sok, nektar, księżyc, Soma);
janārdana jana-ardana 8i.1 m. pobudzający / trapiący ludzi (od: jan – rodzić, stwarzać, jana – człowiek, ludzkość; ard – dręczyć, krzywdzić, ardana – niepokojenie niszczenie)
lub BV : yo janānām abhadram ardati saten, który niszczy niepomyślność ludzi;
idānīm av. teraz, właśnie, dzisiaj;
asmi as (być) Praes. P 3c.1 jestem;
saṃvṛttaḥ sam-vṛtta (sam-vṛt – stawać się) PP 1i.1 m. ten, który się stał;
sa-cetāḥ sa-cetas PP 1i.1 m. ; BV : yo cetasā saha vartate saḥbędący wraz z myślą, świadomy, racjonalny (od: sa – razem z, wespół; krótka forma od: saha lub sama; występuje głównie w złożeniach, wymaga instrumentalisu; cit – postrzegać, myśleć, cetas – umysł, myśl, serce, świadomość);
prakṛtim prakṛti 2i.1 f. w naturę, w podstawę, w praprzyczynę, w przejawiony świat (od: pra-kṛ – stwarzać);
gataḥ gata (gam – iść) PP 1i.3 m. odeszły;

 

warianty tekstu


dṛṣṭvedaṃ → dṛṣṭvaivaṃ (tak ujrzawszy);
saumyaṃ → saumya (o delikatny!);
 
 



Śāṃkara


dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ mat-sakhaṃ prasannaṃ tava saumyaṃ janārdana, idānīm, adhunāsmi saṃvṛttaḥ saṃjātaḥ | kiṃ ? sa-cetāḥ prasanna-cittaḥ prakṛtiṃ svabhāvaṃ gataś cāsmi
 

Rāmānuja


anavadhikātiśayasaundaryasaukumāryalāvaṇyādiyuktaṃ tavaivāsādhāraṇaṃ manuṣyatvasaṃsthānasaṃsthitam atisaumyam idaṃ tava rūpaṃ dṛṣṭvā idānīṃ sacetās saṃvṛtto ‚smi; prakṛtiṃ gataś ca
 

Śrīdhara


tato nirbhayaḥ sann arjuna uvāca dṛṣṭvedam iti | sa-cetāḥ prasanna-cittaḥ | idānīṃ saṃvṛtto jāto ‚smi | prakṛtiṃ svāsthyaṃ ca prāpto ‚smi | śeṣaṃ spaṣṭam
 

Madhusūdana


tato nirbhayaḥ san arjuna uvāca dṛṣṭvedam iti | idānīṃ sacetā bhaya-kṛta-vyāmohābhāvenāvyākula-cittaḥ saṃvṛtto ‚smi tathā prakṛtiṃ bhaya-kṛta-vyathā-rāhityena svāsthyaṃ gato ‚smi | spaṣṭam anyat
 

Viśvanātha


tataś ca mahā-madhura-mūrtiṃ kṛṣṇam ālokyānanda-sindhu-snātaḥ sann āha idānīm evāhaṃ sa-cetāḥ saṃvṛttaḥ sa-ceto abhuvaṃ prakṛtiṃ gataḥ svāsthyaṃ prāpto ‚smi
 

Baladeva


tato nirvyathaḥ prasanna-manāḥ sann arjuna uvāca dṛṣṭvedam iti | he janārdana tavedaṃ saumyaṃ manojñaṃ caturbhujaṃ rūpaṃ dṛṣṭvāham idānīṃ sa-cetāḥ prasanna-cittaḥ prakṛtiṃ vyathādy-abhāvena svāsthyaṃ ca gataḥ saṃvṛtto jāto ‚smi | kīdṛśaṃ rūpam ity āha mānuṣam iti | caitanyānanda-vigrahaḥ kṛṣṇo vakṣyamāṇa-śruti-smṛtibhyaḥ | sa hi yaduṣu | pāṇḍaveṣu dvibhujaḥ kadācic caturbhujaś ca krīḍati | tad-ubhaya-rūpasyāsya mānuṣavat saṃsthānāc ceṣṭitāc ca | mānuṣa-bhāvenaiva vyapadeśa iti prāg abhāṣi
 
 



Michalski


Ardżuna rzekł:
Gdy widzę twą ludzką przyjazną postać, o dręczycielu ludzi, spokojny jestem i powróciłem do równowagi.
 

Olszewski


Ajdżuna.
Teraz, kiedy widzę twoją łagodną postać ludzką, o wojowniku, znów panuję nad swoją myślą i wracam do porządku naturalnego.
 

Dynowska


Ardżuna mówi:
Otom znów sobą i spokój serca mi wraca, gdy na nowo Twą dobrotliwą, człowieczą mam przed sobą postać, o przenajdroższy Panie.
 

Sachse


Ardżuna rzekł:
Na widok łagodnej, ludzkiej twej postaci,
o Niepokojący,
odzyskałem przytomność, przyszedłem do siebie.
 

Kudelska


Ardżuna powiada:
Gdy widzę twą człowieczą postać, tak miłą dla mnie, Dżanardano,
To powracam do równowagi i mój umysł jest znów świadomy.
 

Rucińska


Rzekł Ardżuna:
Gdy widzę Twą ludzką postać łagodną, o Dżanardano,
Jestem już teraz spokojny, wróciłem do równowagi.
 

Szuwalska


»Znów Cię widzę człowiekiem drogim – rzekł Ardżuna –
Uroczy Dżanardano. Jestem już spokojny.
Ustała burza wrażeń. Znowu jestem sobą.«
 

Jurewicz


Ardźuna rzekł:
„Teraz, gdy widzę tę Twą łagodną postać człowieczą, o Dręczycielu Wrogów, odzyskałem rozeznanie, przyszedłem do siebie”.
 
 

BhG 11.52

śrī-bhagavān uvāca
sudurdarśam idaṃ rūpaṃ dṛṣṭavān asi yan mama
devā apy asya rūpasya nityaṃ darśana-kāṅkṣiṇaḥ

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


śrī-bhagavān (chwalebny Pan) uvāca (rzekł),
[tvam] (ty) mama (moją) yat idam su-durdarśam rūpam (którą tę niezwykle trudną do oglądania postać) dṛṣṭavān (oglądający) asi (jesteś).
devāḥ api (nawet niebianie) nityam (zawsze) asya rūpasya (tej postaci) darśana-kāṅkṣiṇaḥ (tęskniący za widzeniem) [santi] (są).
 

tłumaczenie polskie


Chwalebny Pan rzekł:
Oglądałeś moją postać niezwykle trudną do zobaczenia.
Nawet niebianie zawsze tęsknią za oglądaniem tej postaci.
 

analiza gramatyczna

śrī-bhagavān śrī-bhagavant 1i.1 m. ; TP : śriyā yukto bhagavān itiPan połączony z majestatem (od: śrī – blask, majestat, fortuna; bhaj – dzielić, dostarczać, radować się, oddawać cześć, bhaga – dział, udział, pomyślność, majątek; -mant / -vant – sufiks oznaczający posiadacza, bhagavant – posiadacz fortuny);
uvāca vac (mówić) Perf. P 1c.1 powiedział;
sudurdarśam su-dur-darśa 2i.1 n. niezwykle trudne do oglądania (od: su – prefiks: dobry, wspaniały, piękny, szlachetny; dur / dus – prefiks: trudny, zły, twardy; dṛś – widzieć, darśa – widok, wygląd);
idam idam 2i.1 n. to;
rūpam rūpa 2i.1 n. postać, kształt, piękno (od: rūp – formować);
dṛṣṭavān dṛṣṭavant (dṛś – widzieć) PP 1i.1 m. widzący;
asi as (być) Praes. P 2c.1 jesteś;
yat yat sn. 2i.1 n. które;
mama asmat sn. 6i.1 mój;
devāḥ deva 1i.3 m. bogowie, niebianie (od: div – jaśnieć, bawić się);
api av. chociaż, jak również, także, co więcej, nawet;
asya idam sn. 6i.1 n. tego;
rūpasya rūpa 6i.1 n. postaci, kształtu (od: rūp – formować);
nityam av. zawsze, ciągle (od: nitya – wrodzony, wieczny);
darśana-kāṅkṣiṇaḥ darśana-kāṅkṣin 1i.3 m. ; TP : darśanaṃ kāṅkṣiṇa itipragnący oglądania (od: dṛś – widzieć, darśana – widzenie, obserwacja, spojrzenie; kāṅkṣ – pragnąć, tęsknić; kāṅkṣin – pragnący);

 

warianty tekstu


sudurdarśam → sudarśanam / durdarśanam (miłą do oglądania / straszną do oglądania);
nityaṃ darśana-kāṅkṣiṇaḥ → nityaṃ vaṃdana-kāṅkṣiṇaḥ / nitya-darśana-kāṅkṣiṇaḥ (zawsze pragnący oddawać cześć / pragnący stałego oglądania);
 
 



Śāṃkara


sudurdarśaṃ suṣṭhu duḥkhena darśanam asyeti sudurdarśam | idaṃ rūpaṃ dṛṣṭavān asi yan mama, devā apy asya mama rūpasya nityaṃ sarvadā darśana-kāṅkṣiṇaḥ | darśanepsavo’pi na tvam iva dṛṣṭavantaḥ, na drakṣyanti cety abhiprāyaḥ
 

Rāmānuja


mama idaṃ sarvasya praśāsane ‚vasthitaṃ sarvāsrayaṃ sarvakāraṇabhūtaṃ rūpaṃ yad dṛṣṭavān asi, tat sudurdarśaṃ na kenāpi draṣṭuṃ śakyam / asya rūpasya devā api nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ, na tu dṛṣṭavantaḥ
 

Śrīdhara


svakṛtasyānugrahasyātidurlabhatvaṃ darśayana bhagavān uvāca sudurdarśam iti | yan mama viśva-rūpaṃ tvaṃ dṛṣṭavān asi | idaṃ sudurdarśam atyantaṃ draṣṭum aśakyam | yato devā apy asya rūpasya nityaṃ sarvadā darśanam icchanti kevalam | na punar idaṃ paśyanti
 

Madhusūdana


sva-kṛtasyānugrahasyātidurlabhatvaṃ darśayan śrī-bhagavān uvāca sudurdarśam iti caturbhiḥ | mama yad rūpam idānīṃ tvaṃ dṛṣṭavān asi, idaṃ viśva-rūpaṃ sudurdarśam atyantaṃ draṣṭum aśakyam | yato devā apy asya rūpasya nityaṃ sarvadā darśana-kāṅkṣiṇo na tu tvam iva pūrvaṃ dṛṣṭavanto na vāgre drakṣyantīty abhiprāyaḥ | darśanākāṅkṣāyā nityatvokteḥ
 

Viśvanātha


darśitasya svarūpasya māhātmyam āha sudurdarśam iti tribhiḥ | devatā api asya darśanākāṅkṣiṇa eva na tu darśanaṃ labhante | tvaṃ tu naivedam api spṛhayasi | man-mūla-svarūpa-narākāra-mahā-mādhurya-nityāsvādine tvac-cakṣuse katham etad coratām ? ataeva mayā divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ iti divyaṃ cakṣur dattam | kintu divya-cakṣur iva divyaṃ mano na dattam ataeva divya-cakṣuṣāpi tvayā na samyaktayā rocitaṃ man-mānuṣa-rūpa-mahā-mādhuryaika-grāhi-manaskatvāt | yadi divyaṃ mano ‚pi tubhyam adāsyaṃ tadā deva-loka iva bhavān apy etad viśvarūpa pūruṣa-svarūpam arocayiṣyad eveti bhāvaḥ
 

Baladeva


mayā pradarśitaṃ na veda-yajñādhyayaniḥ ity ādinā ślāghitaṃ ca sahasra-śiraskaṃ mad-rūpaṃ śraddadhāno mat-priya-sakho ‚rjuno manuṣya-bhāva-bhāvite śrī-kṛṣṇe mayi kadācid viślatha-bhāvo mābhūd iti bhāvena svaka-rūpasya parama-puruṣārthatām upadiśati sudurdarśam iti | sahasra-śiraskaṃ mad-rūpaṃ durdarśam eva | idaṃ ca mama kṛṣṇa-rūpaṃ sudurdarśam | nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya ity ukteḥ | yat tvaṃ sucirād dṛṣṭavān asi katham evaṃ praty emīti cet tatrāha devā apy asyeti | etac ca daśamādau garbha-stuty-ādinā prasiddham eva
 
 



Michalski


Wzniosły rzekł:
Ta moja postać, którąś widział, jest niesłychanie trudna do zobaczenia. Nawet sami bogowie spragnieni są wiecznie widoku tej postaci.
 

Olszewski


Błogosławiony.
Tę postać, którą tak trudno ujrzeć, a którą tyś oglądał, bogowie sami pragną ją widzieć.
 

Dynowska


Błogosławiony rzecze Pan:
Rzadko, zaprawdę rzadko przed ludzkim jawię się okiem w tej groźnej Mojej postaci, którąś ty widział, Ardżuno. Bogowie wszyscy i Świetlistych rzesze ujrzeć ją pragną i proszą w tęsknocie,
 

Sachse


Czcigodny rzekł:
Widziałeś tę moją postać,
którą najtrudniej jest oglądać.
Nawet bogowie stale tęsknią
za widokiem tej postaci.
 

Kudelska


Czcigodny pan rzecze:
Te mą postać, tak trudną do ujrzenia, ty tylko zobaczyłeś,
A przecież nawet bogowie wciąż pragną kształt ten oglądać.
 

Rucińska


Rzekł Pan:
Niezwykle trudno jest ujrzeć ten kształt mój, któryś oglądał –
Nawet bogowie wciąż tęsknią do tej postaci widoku!
 

Szuwalska


»Trudno – powiedział Kryszna – zobaczyć tę postać.
Wielu bogów od wieków czeka, by ją ujrzeć.
 

Jurewicz


Czcigodny Pan rzekł:
„Nader trudno zobaczyć tę postać, którą właśnie widziałeś. Sami bogowie oglądać ją wiecznie pragną.
 
 

BhG 11.53

nāhaṃ vedair na tapasā na dānena na cejyayā
śakya evaṃ-vidho draṣṭuṃ dṛṣṭavān asi māṃ yathā

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


[tvam] (ty) yathā (jak) mām (mnie) dṛṣṭavān (oglądający) asi (jesteś),
aham evaṃ-vidhaḥ (ja takiego rodzaju) na vedaiḥ (nie przez Wedy) na tapasā (nie przez ascezę) na dānena (nie przez jałmużnę) na ca ijyayā (i nie przez czczenie) draṣṭuṃ (widzieć) śakyaḥ (możliwy) [asmi] (jestem).
 

tłumaczenie polskie


Tak jak ty mnie oglądałeś, tak nie można mnie ujrzeć
ani dzięki Wedzie, ani ascezie, ani jałmużnie, ani też przez ofiarę.
 

analiza gramatyczna

na av. nie;
aham asmat sn. 1i.1ja;
vedaiḥ veda 3i.1 m. przez Wedy (vid – wiedzieć);
na av. nie;
tapasā tapas 3i.1 n. przez gorąco, przez ascezę (od: tap – topić, palić);
na av. nie;
dānena dāna 3i.1 n. przez dary, przez jałmużę (od: – dawać);
na av. nie;
ca av. i;
ijyayā ijyā 3i.1 f. przez ofiarę, przez czczenie (od: yaj – poświęcać, składać w ofierze, czcić);
śakyaḥ śakya (śak – być w stanie) PF 1i.1 m. możliwy, wykonalny;
evaṃ-vidhaḥ evaṃ-vidha 1i.1 m. takiego rodzaju (od: av. evam – w ten sposób; w złożeniach: takiego rodzaju; vidh – formować; vidha rodzaj, gatunek, sposób);
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
dṛṣṭavān dṛṣṭavant (dṛś – widzieć) PP 1i.1 m. widzący;
asi as (być) Praes. P 2c.1 jesteś;
mām asmat sn. 2i.1mnie;
yathā av. tak jak (korelatyw do: tathā);

 

warianty tekstu


dānena → dānair (dzięki darom);
draṣṭuṃ → dṛṣṭaṃ (widziany);
māṃ yathā → ye yathā / māṃ tathā (jak którzy / mnie w ten sposób);
 
 



Śāṃkara


kasmāt ?—
nāhaṃ vedaiḥ ṛg-yajuḥ-sāmātharva-vedaiś caturbhir api, na tapasā ugreṇa cāndrāyaṇādinā, na dānena go-bhū-hiraṇyādinā, na cejyayā yajñena pūjayā vā śakyaḥ evaṃ-vidho yathā-darśita-prakāro draṣṭuṃ dṛṣṭavān asi māṃ yathā tvam
 

Rāmānuja


komentarz wspólny przy BhG 11.54
 

Śrīdhara


atra hetum āha nāham iti | spaṣṭo ‚rthaḥ
 

Madhusūdana


kasmād devā etad-rūpaṃ na dṛṣṭavanto na vā drakṣyanti mad-bhakti-śūnyatvād ity āha nāham iti | na veda-yajñādhyayanair ity ādinā gatārthaḥ ślokaḥ parama-durlabhatva-khyāpanāyābhyastaḥ
 

Viśvanātha


kiṃ ca yuṣmad-aspṛhaṇīyam apy etat svarūpam anye puruṣārtha-sāratvena ye spṛhayanti, tair vedādhyayanādibhir api sādhanair etaj jñātuṃ draṣṭuṃ cāśakyam eveti pratīhīty āha nāham iti
 

Baladeva


sudurlabhatām āha nāham iti | evaṃvidho devakī-sūnuś caturbhujas tvat-sakho ‚haṃ vedādibhir api sādhanaiḥ kenāpi puṃsā bhakti-śūnyena draṣṭuṃ na śakyo yathā tvaṃ māṃ dṛṣṭavān asi
 
 



Michalski


Ani przez Wedy, ani przez pokutę, ani dary, ani przez ofiarę, nikt mnie nie może ujrzeć w tym kształcie, w jakim tyś mnie widział.
 

Olszewski


Lecz ani Wedy, ani umartwienia, ani szczodrobliwość, ani ofiara nie mogą mię skłonić do ukazania się w takiej postaci, jaką ty widziałeś.
 

Dynowska


a przecie nie danym nikomu widzieć Mnie takim jakeś widział ty; choćby Wedy znał wszystkie i w ofiarach był wierny, choćby w wysiłku wewnętrznym bohaterstwem jaśniał, a w miłosierdziu hojnością.
 

Sachse


Ani wedy, ani umartwienia,
ani jałmużna, ani ofiara,
nie pozwala ujrzeć mnie w tej postaci,
w jakiej widziałeś mnie ty.
 

Kudelska


Postaci, w jakiej ty mnie zobaczyłeś, nie można ujrzeć ani poprzez słuchanie Wed,
Ani poprzez ascezę, daniny, czy wielkie ofiary.
 

Rucińska


Ani przez Wedy, ascezę, przez dary ni przez ofiary
Nie można ujrzeć mnie takim, jakim tyś mnie tu oglądał!
 

Szuwalska


Wedy, pokuty, hojność ani też ofiary
Nie pomogą zobaczyć tego, co widziałeś.
 

Jurewicz


Ani Wedy, ani asceza, ani szczodrobliwość, ani składane ofiary nie objawia mnie takim, jakiegoś mnie widział.
 
 

BhG 11.54

bhaktyā tv ananyayā śakya aham evaṃ-vidho rjuna
jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca paraṃtapa

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


he parantapa (o pogromco wrogów!), he arjuna (Ardźuno!),
ananyayā tu bhaktyā (lecz dzięki wyłącznemu uwielbieniu) ahaṃ evaṃ-vidhaḥ (ja takim będący) tattvena (prawdziwie) jñātum (poznać) draṣṭum (zobaczyć) praveṣṭum ca (i wchodzić) śakyaḥ (możliwy) [asmi] (jestem).
 

tłumaczenie polskie


Ardźuno, o pogromco wrogów, dzięki niepodzielnemu uwielbieniu
mnie takiego można prawdziwie poznać, zobaczyć i [we mnie] wejść.
 

analiza gramatyczna

bhaktyā bhakti 3i.1 f. dzięki oddaniu, dzięki miłości, dzięki uwielbieniu (od: bhaj – dzielić, dostarczać, radować się, oddawać cześć);
tu av. ale, wtedy, z drugiej strony, i;
ananyayā an-anyā 3i.1 f. przez nie inną, przez nie oddaną niczemu innemu (od: anya – inny);
śakyaḥ śakya (śak – być w stanie) PF 1i.1 m. możliwy, wykonalny;
aham asmat sn. 1i.1ja;
evaṃ-vidhaḥ evaṃ-vidha 1i.1 m. takiego rodzaju (od: av. evam – w ten sposób; w złożeniach: takiego rodzaju; vidh – formować; vidha rodzaj, gatunek, sposób);
arjuna arjuna 8i.1 m. biały, jasny;
jñātum jñā (wiedzieć, rozumieć) inf. zrozumieć;
draṣṭum dṛś (patrzeć) inf. zobaczyć;
ca av. i;
tattvena av. prawdziwie, zgodnie z prawdą (od: tat – to, abst. tat-tva – tość, prawda, realność);
praveṣṭum pra-viś (wchodzić) inf. wchodzić;
ca av. i;
paraṃtapa param-tapa 8i.1 m. ; yaḥ parān tāpayati tvamty, który sprawiasz cierpienie innym (od: para – drugi, inny, obcy; tap – topić, palić, tapas – gorąco, asceza);

 

warianty tekstu


śakya śakyam (możliwe);
aham → hy aham / tv aham (zaiste ja / ale ja);