BhG 16.11-12

cintām aparimeyāṃ ca pralayāntām upāśritāḥ
kāmopabhoga-paramā etāvad iti niścitāḥ
āśā-pāśa-śatair baddhāḥ kāma-krodha-parāyaṇāḥ
īhante kāma-bhogārtham anyāyenārtha-saṃcayān

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


analiza syntaktyczna


pralayāntām (skutkującej w zniszczeniu) aparimeyām ca (i nie do zmierzenia) cintām (myśli) upāśritāḥ (wsparci na),
kāmopabhoga-paramāḥ (ci, dla których radowanie się przyjemnościami jest najwyższe) etāvat iti (tak dalece) niścitāḥ (pewni)
āśā-pāśa-śataiḥ (setkami pęt nadziei) baddhāḥ (związani) kāma-krodha-parāyaṇāḥ (oddani żądzy i złości) kāma-bhogārtham (w celu radowania się przyjemnościami) anyāyena (działaniem niezgodnym z regułą) artha-saṃcayān (sterty bogactw) īhante (starają się osiągnąć).
 

tłumaczenie polskie


Oparłszy się na bezkresnych myślach, które skutkują w zniszczeniu,
traktują radowanie się uciechami jako najwyższe
i przekonani są, że to jest wszystkim,
związani setkami pęt nadziei, oddani żądzy i złości,
w celu radowania się uciechami
starają się osiągać stosy bogactw działaniami niezgodnymi z regułą.
 

analiza gramatyczna

cintām cintā 2i.1 f. myśl, rozważanie (od: cint – myśleć, rozważać);
aparimeyām a-pari-meya (a-pari- – odmierzać) PF 2i.1 f. nie do zmierzenia, niezmierzoną, bezkresną;
ca av. i;
pralayāntām pralaya-antā 2i.1 f. ; yasyā antaḥ prayayo ‘sti tāmtę, która skutkuje w zniszczeniu (od: pra- – rozpuszczać, zakańczać, pralaya – zniknięcie, rozpuszczenie, koniec, śmierć; anta – koniec, limit, granica, śmierć);
upāśritāḥ upāśrita (upa-ā-śri – przylegać, spoczywać na, wspierać się na, polegać na) PP 1i.3 m. wsparci, schronieni; przybyli – do kogo? – łączy się z accusativusem);
kāmopabhoga-paramāḥ kāma-upabhoga-parama 1i.3 m. ; BV : yeṣāṃ kāmānām upabhogaḥ paramo ‘sti teci, dla których radowanie się przyjemnościami jest najwyższe (od: kam – pragnąć, kochać, tęsknić, kāma – pragnienie, żądze; bhuj – cieszyć się, jeść, posiadać, upa-bhoga – przyjemność, jadło; para – daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny, parama – najdoskonalszy, najlepszy);
etāvat av. tak dalece, tak dużo, w takim stopniu (od: etāvat – tak duży);
iti av. tak (zaznacza koniec wypowiedzi);
niścitāḥ niścita (nir-ci – ustalać, decydować) PP 1i.3 m. ci, którzy postanowili, pozbawieni wątpliwości;

*****

āśā-pāśa-śataiḥ āśā-pāśa-śata 3i.3 n. ; BV : āśāyāḥ pāśānām śataiḥsetkami pęt nadziei (od: – zdobywać, osiągać, jeść, radować się, āśa – zdobycz, pożywienie, āśā – nadzieja, pragnienie; paś – zamykać, pętać, wiązać, pāśa – sidła, pęta, sieci, wnyki, potrzask, śata – sto);
baddhāḥ baddha (bandh – wiązać) PP 1i.3 m. związani, spętani;
kāma-krodha-parāyaṇāḥ kāma-krodha-parāyaṇa 1i.3 m. ; BV : yeṣāṃ kāmaś ca krodhaś ca parāyaṇam asti teci, dla których żądza i gniew są najwyższym celem (od: kam –pragnąć, kochać, tęsknić, kāma – pragnienie, miłość, przyjemność; krudh – gniewać się, krodha – złość, gniew; para – daleki, odległy, poza, wcześniejszy, późniejszy, starożytny, ostateczny, najlepszy; ayana – droga; parāyaṇa – najwyższa droga, ostateczny cel; w złożeniach – całkowicie poświęcony czemuś, oddany);
īhante īh (starać się osiągnąć, pragnąć) Praes. Ā 1c.3 starają się osiągnąć, pragną;
kāma-bhogārtham av. – kāmānāṃ bhogasyārtham w celu radowania się przyjemnościami (od: kam – pragnąć, kochać, tęsknić, kāma – pragnienie, żądze; bhuj – cieszyć się, jeść, posiadać, bhoga – przyjemność, jadło; arth – pragnąć, prosić, artha – korzyść, zdobycz, cel, zamiar, sprawa, kwestia, rzecz, użycie, na końcu złożeń: w celu, z powodu);
anyāyena a-nyāya 3i.1 m. działaniem niezgodnym z regułą (od: – prowadzić, nyāya – zasada, reguła, system);
artha-saṃcayān artha-saṃcaya 2i.3 m. ; TP arthāṇāṃ saṃcayān itizbiory bogactw (od: arth – pragnąć, prosić, artha – korzyść, zdobycz, cel, zamiar, sprawa, kwestia, rzecz, użycie; sam-ci – spiętrzać, tłoczyć, gromadzić, saṃcaya – gromada, zbiór, sterta, stos);

 

warianty tekstu


aparimeyāṃ → aparimeye / aparimīyāṃ / aparameyāṃ (w niezmierzonym);
ca → tāṃ (tę);
upāśritāḥ → apāśritāḥ (wsparci na);
īhante → rohaṃte / īhate (wspinają się na / stara się osiągnąć);
kāma-bhogārtham kāma-bhogārthān / kāma-lobhārtham (zdobycze radowania się i przyjemności / w celu zdobycia przyjemności);
artha-saṃcayān → artha-saṃcayaṃ / artha-saṃjayān (stos bogactw / zdobycia bogactw);
 
 



Śāṃkara


kiṃ ca—
cintām aparimeyāṃ ca, na parimātuṃ śakyate yasyāś cintāyā iyattā sāparimeyā, tām aparimeyām, pralayāntāṃ maraṇāntām upāśritāḥ, sadā cintā-parā ity arthaḥ | kāmopabhoga-paramāḥ, kāmyante iti kāmā viṣayāḥ śabdādayas tad-upabhoga-paramā ayam eva paramaḥ puruṣārtho yaḥ kāmopabhoga ity evaṃ niścitātmānaḥ | etāvat iti niścitāḥ|

āśā-pāśa-śatair āśaiva pāśās tac-chatair baddhāḥ niyantritāḥ santaḥ sarvata ākṛṣyamāṇāḥ, kāma-krodha-parāyaṇāḥ kāma-krodhau param ayanam āśrayo yeṣāṃ te kāma-krodha-parāyaṇāḥ | īhante ceṣṭante kāma-bhogārthaṃ kāma-bhoga-prayojanāya na dharmārtham | anyāyena para-svāpaharaṇādinety arthaḥ | kiṃ ? artha-saṃcayān artha-pracayān

 

Rāmānuja


adya śvo vā mumūrṣavaḥ cintām aparimeyām aparicchedyāṃ pralayāntāṃ prākṛtapralayāvadhikālasādhyaviṣayām upāśritāḥ, tathā kāmopabhogaparamāḥ kāmopabhoga eva paramapuruṣārtha iti manvānāḥ, etāvad iti niścitāḥ ito ‚dhikaḥ puruṣārtho na vidyata iti saṃjātaniścayāḥ /

āśāpāśaśataiḥ āśākhyapāśaśatair baddhāḥ, kāmakrodhaparāyaṇāḥ kāmakrodhaikaniṣṭhāḥ, kāmabhogārtham anyāyenārthasaṃcayān prati īhante

 

Śrīdhara


kiṃ ca cintām iti | pralayo maraṇam evānto yasyāstām aparimeyāṃ parimātum aśakyāṃ cintām āśritāḥ | nityaṃ cintāparā ity arthaḥ | kāmopabhoga eva paramo yeṣāṃ te | etāvad iti kāmopabhoga eva paramaḥ puruṣārtho nānyad astīti kṛta-niścayāḥ | artha-sañcayān īhantu ity uttareṇānvayaḥ | tathā ca bārhaspatyaṃ sūtraṃ – kāma evaikaḥ puruṣārtha iti | caitanya-viśiṣṭaḥ kāmaḥ puruṣa iti ca

ataeva āśeti | āśā eva pāśāḥ | teṣāṃ śatair baddhā itas tata ākṛṣyamāṇāḥ | kāma-krodha-parāyaṇāḥ kāma-krodhau param-ayanāśrayo yeṣāṃ te | kāma-bhogārtham anyāyena cauryādinārthānāṃ sañcayān rāśīn īhanta icchanti

 

Madhusūdana


tān eva punar viśinaṣṭi cintām iti | cintām ātmīya-yoga-kṣemopāyālocanātmikām aparimeyām aparimeya-viṣayatv}at parm}atum aśakyāṃ pralayo maraṇam evānto yasyās tāṃ pralayāntāṃ yāvaj-jīvam anuvartamānām iti yāvat | na kevalam aśuci-vratāḥ pravartante kiṃ tv etādṛśīṃ cintāṃ copāśritā iti samuccayārthaś ca-kāraḥ |
sadānanta-cintā-parā api na kadācit pāralaukika-cintāyutāḥ kiṃ tu kāmopabhoga-paramāḥ kāmyanta iti kāmā dṛṣṭāḥ śabdādayo viṣayās tad-upabhoga eva paramaḥ puruṣārtho na dharmādir yeṣāṃ te tathā | pāralaukikam uttamaṃ sukhaṃ kuto na kāmayante tatrāha etāvad dṛṣṭam eva sukhaṃ nānyad etac charīra-viyoge bhogyaṃ sukham asti etat kāyātiriktasya bhoktur abhāvād iti niścitā evaṃ-niścayavantaḥ | tathā ca bārhaspatyaṃ sūtraṃ caitanya-viśiṣṭaḥ kāyaḥ puruṣaḥ, kāma evaikaḥ puruṣārthaḥ iti ca

ta īdṛśā asurāḥ aśakyopāyārtha-viṣayā anavagatopāyārtha-viṣayā vā prārthanā āśāstā eva pāśā iva bandhana-hetutvāt pāśās teṣāṃ śataiḥ samūhair baddhā iva śreyasaḥ pacyāvyetas tata ākṛṣya nīyamānāḥ kāma-krodhau param ayanam āśrayo yesāṃ te kāma-krodha-parāyaṇāḥ strī-vyatikarābhilāṣa-parāniṣṭābhilāṣābhyāṃ sadā parigṛhītā iti yāvat | īhante kartuṃ ceṣṭante kāma-bhogārthaṃ na tu dharmārtham anyāyena parasva-haraṇādinārtha-saṃcayān dhana-rāśīn | saṃcayān iti bahu-vacanena dhana-prāptāv api tat-tṛṣṇānuvṛtter viṣaya-prāpti-vardhamāna-tṛṣṇatva-rūpo lobho darśitaḥ

 

Viśvanātha


komentarz wspólny przy BhG 16.15
 

Baladeva


aparimeyām aparā pralayāntāṃ ca maraṇa-kālāvadhi-sādhya-vastu-viṣayāṃ cintām upāśritaḥ kāmopabhogaḥ samyag-viṣaya-sevaiva paramaḥ pumartho yeṣāṃ te | etāvad eva kāmopabhoga-mātram evaihikam | na tvato ‚nyat pāralaukikaṃ sukham astīti kṛta-niścayāḥ

āśeti spaṣṭam | īhante kartuṃ ceṣṭante anyāyena kūṭa-sākṣyeṇa cauryeṇa ca

 
 



Michalski


Oddani myśli niepomiernej, iż śmierć jest końcem, – mają oni na celu wyłącznie używanie rozkoszy, mniemając, iż to jest wszystko.
Związani setnemi węzłami nadziei, opanowani przez żądze i gniew, starają się w nieprawy sposób gromadzić bogactwa, byle tylko używać rozkoszy.
 

Olszewski


Ich myśli błądzą: oni wierzą, że wszystko kończy się wraz ze śmiercią; zwracają wszystkie swe siły na zadowolenie żądz swoich, przekonani, że w tem jest cel wszystkiego.
Skrępowani więzami tysiąca nadziei, oddani całkowicie swoim pożądaniom i swoim gniewom; aby zaspakajać swoje pragnienia, silą się niesprawiedliwemi drogami gromadzić bogactwa.
 

Dynowska


W żądzach i użyciu widząc jedyny swój cel, oddają się nieposkromionej za nim pogoni, żrącym troskom i zabiegom, aż do ostatniej chwili swego żywota.
Niewolnicy chciwości, przez chuć i złość trawieni, uczciwość lekko sobie ważąc, bogactwa ku zmysłów uciesze, nieprawnie gromadzą
 

Sachse


Aż do śmierci dręczy ich niezmierny niepokój.
Najwyższym ich celem jest zaspokojenie pragnień,
albowiem sądzą, że to właśnie jest sensem życia.
Uwikłani w stokrotne sidła nadziei,
kierowani pożądaniem lub gniewem,
nawet nieuczciwie dążą do zdobycia majątku,
byleby uczynić zadość swym pragnieniom.
 

Kudelska


Zabiegając o niezliczone rzeczy, kończące się w chwili śmierci,
Nasycenie swych pożądań uważają za najwyższy cel, tylko tego są pewni.
Wplątani w sieć setek narodzin, ogarnięci gniewem, oczekujący nasycenia swych namiętności,
Dążą nieuczciwymi środkami do zdobycia bogactw.
 

Rucińska


I troskom swym niepomiernym oddani po kres żywota,
Najwyżej cenią doznanie, że celem jest, wierzą święcie!
Setkami sideł nadziei związani, w gniewie, w pragnieniu,
Gromadzić próbują dobra wbrew prawu, by ich zażywać.
 

Szuwalska


Do samego końca
Jedynym celem dla nich jest zmysłowa rozkosz.
Zniewoleni setkami nadziei przez żądzę
Oraz gniew, w głębi serca pożądają bogactw,
Które wszelkim sposobem zdobywają, myśląc:
 
 

Both comments and pings are currently closed.