BhG 2.9

saṃjaya uvāca
evam uktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ paraṃtapa
na yotsya iti govindam uktvā tūṣṇīṃ babhūva ha

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


syntax


saṁjaya (Saṁjaya) uvāca (he spoke):
he paraṁtapaḥ (O scorcher of enemies!),
guḍākeśaḥ (Guḍākeśa) hṛṣīkeśam (to Hṛṣīkeśa) evam (thus) uktvā (after speaking),
[aham] (I) na yotsye iti (I will not fight) govindam (to Govinda) uktvā (after speaking),
tūṣṇīm babhūva ha (indeed he became silent).

 

grammar

saṁjayaḥ – sam-jaya 1n.1 m. – conquest, complete victory, Saṁjaya  (from: sam-√ji – to conquer);
uvāca – √vac (to speak) Perf. P 1v.1 – he spoke;
evam – av. – thus;
uktvā – √vac (to speak) absol. – after speaking;
hṛṣīkeśam – hṛṣīkeśa 2n.1 m. – to one with erect hair, to Hṛṣīkeśa (from: √hṛṣ – to be excited; hṛṣī – erect; keśa – hair) or TP: hṛṣīkāṇām / indriyāṇām īśa iti – to the lord of the senses (from: hṛṣīka – an organ of senses; √xīś – to own, to reign, īśa – ruler, lord);
guḍākeśaḥ – guḍākeśa 1n.1 m. – one with thick hair, Guḍākeśa (from: guḍa – ball, molasses; keśa – hair) or TP: guḍākāyā īśa iti – lord of laziness (from: guḍākā – laziness, idleness, sleep; √xīś – to own, to reign, īśa – ruler, lord);
paraṁtapa – param-tapa 8n.1 m.; yaḥ parān tāpayati saḥ – one who torments enemies (from: para – another, strange; √tap – to scorch, tapas – heat, austerity);
na – av. – not;
yotsye – √yudh (to fight) Fut. Ā 3v.1 – I will fight;
iti – av. – thus (used to close the quotation);
govindam – govinda 2n.1 m.; BV: yo gā vindati tam – to one who gets the cows, to Govinda;
uktvā – √vac (to speak) absol. – after speaking;
tūṣṇīm – av. – silently, quietly (from: √tuṣ – to become calm, to be pleased);
babhūva – √bhū (to be) Perf. P 1v.1 – he became;
ha – av. – indeed, assuredly (emphases a preceding word);

 

textual variants


paraṁtapa → paraṁtapaḥ (the slayer of enemies);
na yotsya iti → na yotsyāmīti (I will not fight);
tūṣṇīm → tūṣṇī (silent);
 
 



Śāṁkara

no commentary up to the verse BhG 2.10

 

Rāmānuja

evaṃ asthāne samupasthita-sneha-kāruṇyābhyām aprakṛtiṅgataṃ kṣatriyāṇāṃ yuddhaṃ parama-dharmam apy adharmaṃ manvānaṃ dharma-bubhutsayā ca śaraṇāgataṃ pārtham uddiśya ātma-yāthātmya-jñānena yuddhasya phalābhisandhi-rahitasya svadharmasya ātma-yāthārthya-prāpty-upāyatā-jñānena ca vinā asya moho na śāmyatīti matvā bhagavatā parama-purṣeṇa adhyātma-śāstrāvataraṇaṃ kṛtam | tad uktam—
asthāna-sneha-kāruṇya-dharmādharma-dhiyākulam |
pārtha prapannam uddiśya śāstrāvataraṇaṃ kṛtam || [gītārtha-saṃgraha 5] iti

 

Madhva

no commentary up to the verse BhG 2.11

 

Śrīdhara

evam uktvārjunaḥ kiṃ kṛtavān ity apekṣāyāṃ sañjaya uvāca evam ity ādi | spaṣṭārthaḥ

 

Madhusūdana

tad-anantaram arjunaḥ kiṃ kṛtavān iti dhṛtarāṣṭrākāṅkṣāyāṃ sañjaya uvāca evam ity ādi | guḍākeśo jitālasyaḥ parantapaḥ śatru-tāpano ‚rjuno hṛṣīkeśaṃ sarvendriya-pravartakatvenāntaryāmiṇaṃ govindaṃ gāṃ veda-lakṣaṇāṃ vāṇīṃ vindatīti vyutpattyā sarva-vedopādānatvena sarvajñam ādāv evaṃ kathaṃ bhīṣmam ahaṃ saṅkhya ity ādinā yuddha-svarūpāyogyatām uktvā tad-anantaraṃ na yotsya iti yuddha-phalābhāvaṃ coktvā tūṣṇīṃ babhūva bāhyendriya-vyāpārasya yuddhārthaṃ pūrvaṃ kṛtasya nivṛttyā nirvyāpāro jāta ity arthaḥ | svabhāvato jitālasye sarva-śatru-tāpane ca tasminn āgantukam ālasyam atāpakatvaṃ ca nāspadam ādhāsyatīti dyotayituṃ ha-śabdaḥ | govinda-hṛṣīkeśa-padābhyāṃ sarvajñatva-sarva-śaktitva-sūcakābhyāṃ bhagavatas tan-mohāpanodanam anāyāsa-sādhyam iti sūcitam

 

Viśvanātha

no commentary up to the verse 2.10

 

Baladeva

tato ‚rjunaḥ kim akarod ity apekṣāyāṃ sañjaya uvāca evam uktvety ādi | guḍākeśo hṛṣīkeśaṃ prati evaṃ na hi prapaśyāmīty ādinā yuddhasya śokānivartakatvam uktvā parantapo ‚pi govindaṃ sarva-vedajñaṃ prati na yotsye iti coktveti yojyam | tatra hṛṣīkeśatvād buddhiṃ yuddhe pravartayiṣyati | sarva-veda-vittvād yuddhe sva-dharmatvaṃ grāhayiṣyatīti vyajya dhṛtarāṣṭra-hṛdi saṃjātā sva-putra-rājyāśā nirasyate

 
 



Both comments and pings are currently closed.