BhG 18.25

anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsām anapekṣya ca pauruṣam
mohād ārabhyate karma yat tat tāmasam ucyate

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


syntax


anubandham (bondage) kṣayam (destruction) hiṁsām (violence) pauruṣam ca (and capacity) anapekṣya (after not considering)
mohāt (out of bewilderment) yat karma (which activity) ārabhyate (it is undertaken),
tat (that) tāmasam (tamasic) ucyate (it is called).

 

grammar

anubandham – anu-bandha 2n.1 m. – fetters, bondage (from: anu-√bandh – to bind, to fetter);
kṣayam – kṣaya (from: √kṣi – to decrease) PF 2n.1 n. – diminution, destruction;
hiṁsām – hiṁsā 2n.1 f. – violence, harm (from: √hiṁs – to injure, to harm, to kill);
anapekṣya – na apa-√īkṣ (to look away, to respect, to wait for) absol. – after not considering;
ca – av. – and;
pauruṣam – pauruṣa 2n.1 n. – manhood, capacity (from: √pur – to precede, to lead or √pṝ – to fill, to nourish, puru – abundance, pūru – people, puruṣa – a person);
mohāt – moha 5n.1 m. – out of bewilderment (from: √muh – to become confused, bewildered, stupefied);
ārabhyate – ā-√rabh (to reach, to undertake, to begin) Praes pass. 1v.1 – it is undertaken, it is begun;
karma – karman 1n.1 n. – activity (from: √kṛ – to do);
yat – yat sn. 1n.1 n. – that which;
tat – tat sn. 1n.1 n. – that;
tāmasam – tāmasa 2n.1 m. – related to tamas, tamasic (from: √tam – to choke, to faint, to perish, to stop; tamas – darkness, gloom, dullness, passivity, one of the three guṇas);
ucyate – √vac (to speak) Praes. pass. 1v.1 – it is said;

 

textual variants


anubandhaṁ kṣayaṁ → anubaṁdha-kṣayaṁ (destruction of bondage);
anapekṣya → anavekṣya / anavīkṣya / anapekṣa / anavekṣa (after not considering / after not seeing / without considering);
ārabhyate → ārabhate / prārabhyate (it begins / it is undertaken);
tat tāmasam ucyate → tat tāmasam udāhṛtam (that is declared tamasic);
 
 



Śāṃkara


anubandhaṃ paścād-bhāvi yad vastu so’nubandha ucyate taṃ cānubandham, kṣayaṃ yasmin karmaṇi kriyamāṇe śakti-kṣayo’rthāvakṣayo vā syāt taṃ kṣayam | hiṃsāṃ prāṇi-bādhāṃ ca | anapekṣya ca pauruṣaṃ puruṣa-kāraṃ śaknomīdaṃ karma samāpayitum ity evam ātma-sāmarthyam, ity etāny anubandhādīny anapekṣya pauruṣāntāni mohād avivekata ārabhyate karma yat, tat tāmasaṃ tamo-nirvṛttam ucyate
 

Rāmānuja


kṛte karmaṇy anubadhyamānaṃ duḥkham anubandhaḥ; kṣayaḥ karmaṇi kriyamāṇe arthavināśaḥ; hiṃsā tatra prāṇipīḍā; pauruṣam ātmanaḥ karmasamāpanasāmarthyam; etāni anavekṣya avimṛśya, mohāt paramapuruṣakartṛtvājñānād yat karmārabhyate, tat tāmasam ucyate
 

Śrīdhara


tāmasaṃ karmāha anubandham iti | anubadhyata iti anubandhaḥ paścād-bhāvi śubhāśubham | kṣayaṃ vitta-vyayam | hiṃsāṃ para-pīḍām | pauruṣaṃ ca sva-sāmarthyam anapekṣyāparyālocya kevalaṃ mohād eva yat karmārabhyate tat tāmasam ucyate
 

Viśvanātha


anu karmānuṣṭhānānantaram āyatyāṃ bhāvinaṃ bandhaṃ rāja-dasyu-yama-dūtādibhir bandhanaṃ | kṣayaṃ dharma-jñānādy-apacayam | hiṃsāṃ svasya nāśaṃ ca anapekṣyāparyālocya pauruṣaṃ vyavahārika-puruṣa-mātra-kartavyaṃ karma mohād ajñānād eva yad ārabhyate tat tāmasam
 

Baladeva


anu karmānuṣṭhānānantaram bandhaṃ rāja-dūta-yama-dūta-kṛtam | kṣayaṃ dharmādi-vināśam | hiṃsāṃ prāṇi-pīḍām | pauruṣaṃ sabalaṃ cānavekṣya yat karma mohād ārabhyate tat tāmasam
 
 



Both comments and pings are currently closed.