BhG 10.16

vaktum arhasy aśeṣeṇa divyā hy ātma-vibhūtayaḥ
yābhir vibhūtibhir lokān imāṃs tvaṃ vyāpya tiṣṭhasi

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


syntax


divyāḥ hy (divine indeed) ātma-vibhūtayaḥ (your own powers),
aśeṣeṇa (completely) tvam (you) vaktum arhasi (you deign to speak)
yābhiḥ vibhūtibhiḥ (by which powers) imān lokān (these worlds) vyāpya (after pervading) tiṣṭhasi (you stand).

 

grammar

vaktum – √vac (to speak) inf. – to speak;
arhasi – √arh (to deserve, to be able to) Praes. P 2v.1 – you deign;
aśeṣeṇa – av. (3n.1) – completely, without remainder (from: √śiṣ – to leave, śeṣa – remainder, leavings, end);
divyāḥ – divya 1n.3 f. – divine (from: √div – to shine, diva – heaven);
hi – av. – because, just, indeed, surely;
ātma-vibhūtayaḥ – ātma-vibhūti 1n.3 f.; TP: ātmano vibhūtaya iti – powers of the self (from: ātman – self; vi-√bhū – to arise, to expand, to manifest, vibhūti – power, might, opulence);
yābhiḥ – yat sn. 3n.3 f. – those by which;
vibhūtibhiḥ – vibhūti 3n.3 f. – by powers, opulences (from: vi-√bhū – to arise, to expand, to manifest);
lokān – loka 2n.3 m. – worlds;
imān – idam sn. 2n.3 m. – these;
tvam – yuṣmat sn. 1n.1 – you;
vyāpya – vi-√āp (to pervade) absol. – after pervading;
tiṣṭhasi – √sthā (to stand) Praes P 2v.1 – you stand;

 

textual variants


divyā hy ātma-vibhūtayaḥ → divyā ātma-vibhūtayaḥ / vibhūtīr ātmanaḥ śubhāḥ (divine powers of the self / auspicious powers of the self);
imāṁs tvaṁ → imās tvaṁ / nityaṁ sa (which [powers] you / he always);
vyāpya → prāpya (after obtaining);
tiṣṭhasi → tiṣṭhati (he stands);
 
 



Śāṃkara


vaktuṃ kathayitum arhasy aśeṣeṇa | divyā hy ātma-vibhūtayaḥ | ātmano vibhūtayo yās tāḥ vaktum arhasi | yābhir vibhūtibhir ātmano māhātmya-vistarair imān lokān tvaṃ vyāpya tiṣṭhasi

 

Rāmānuja


divyāḥ tvadasādhāraṇyo vibhūtayo yāḥ, tās tvam evāśeṣeṇa vaktum arhasi / tvam eva vyañjayetyarthaḥ / yābhir anantābhir vibhūtibhiḥ yair niyamanaviśeṣair yuktaḥ imān lokān tvaṃ niyantṛtvena vyāpya tiṣṭhasi

 

Śrīdhara


yasmāt tavābhivyaktiṃ tvam eva vetsi na devādayaḥ | tasmāt vaktum iti | yā ātmanas tava divyā atyadbhutā vibhūtayas tā sarvā vaktuṃ tvam evārhasi yogyo ‚si | yābhir iti vibhūtīnāṃ viśeṣaṇaṃ spaṣṭārtham

 

Madhusūdana


yasmād anyeṣāṃ sarveṣāṃ jñātum aśakyā avaśyaṃ jñātavyāś ca tava vibhūtayas tasmāt vaktum iti | yābhir vibhūtibhir imān sarvān lokān vyāpya tvaṃ tiṣṭhasi tās tavāsādhāraṇā vibhūtayo divyā asarvajñair jñātum aśakyā hi yasmāt tasmāt sarvajñas tvam eva tā aśeṣeṇa vaktum arhasi

 

Viśvanātha


tava tattvaṃ durgamaṃ tava vibhūtiṣv eva mama jijñāsā jāyata iti dyotayann āha vaktum iti | divyā utkṛṣṭā yā ātma-vibhūtayas tāvad vaktum arhasīty anvayaḥ | nanv aśeṣeṇa mad-vibhūtayaḥ sarvā vaktum aśakyā eva tatrāha yābhir iti

 

Baladeva


tvat-svarūpa-yāthātmyaṃ khalu kathaṃ tathā durgamevātas tvad-vibhūtiṣv eva maj-jijñāsopajāyata iti sūcayann āha vaktum iti | divyā utkṛṣṭās tad-asādhāraṇīyātmano vibhūtīr aśeṣeṇa vaktum arhasi dvitīyārthe prathamā | yābhir viśiṣṭas tvam imān lokān vyāpya niyamya tiṣṭhasi
 
 



Both comments and pings are currently closed.