BhG 16.13

idam adya mayā labdham idaṃ prāpsye mano-ratham
idam astīdam api me bhaviṣyati punar dhanam

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


syntax


adya (today) mayā (by me) idam labdham (it obtained) [asti] (it is),
[aham] (I) idam manoratham (this desire) prāpsye (I will obtain),
idam (this) asti (it is),
punaḥ (again) me (my) idam api dhanam (also this wealth) bhaviṣyati (it will be).

 

grammar

idam – idam 1n.1 n. – this;
a-dya – av. – today, now (from: √div – to shine, dyu – day, heaven);
mayā – asmat sn. 3n.1 – by me;
labdham – labdha (√labh – to obtain) PP 1n.1 n. – obtained, acquired;
idam – idam 2n.1 n. – this;
prāpsye – pra-√āp (to obtain) Fut. Ā 3v.1 – I will obtain;
mano-ratham – mano-ratha 2n.1 n.; BV: yasya ratho manaḥ asti tat – whose chariot is the mind; desire, imagination, illusion (from: √man – to think, manas – the mind; ratha – chariot);
idam – idam 1n.1 n. – this;
asti – √as (to be) Praes. P 1v.1 – it is;
idam – idam 1n.1 n. – this;
api – av. – although, moreover, besides, even;
me – asmat sn. 6n.1 – my (shortened form of: mama);
bhaviṣyati – √bhū (to be) Fut. P 1v.1 – it will be;
punaḥ – av. – back, again;
dhanam – dhana 2n.1 n. – booty, prey, riches;

 

textual variants


idaṁ → imaṁ (this);
mano-rathaṁ → mano-gataṁ (being in the mind);
 
 



Śāṃkara


īdṛśaś ca teṣām abhiprāyaḥ—
idaṃ dravyam adya idānīṃ mayā labdham | idaṃ cānyat prāpsye manorathaṃ manas-tuṣṭi-karam | idaṃ cāstīdam api me bhaviṣyati āgāmini saṃvatsare punar dhanaṃ tenāhaṃ dhanī vikhyāto bhaviṣyāmīti
 

Rāmānuja


idam kṣetraputrādikaṃ sarvaṃ mayā matsāmarthyenaiva labdham, nādṛṣṭādinā; imaṃ ca manoratham aham eva prāpsye, nādṛṣṭādisahitaḥ / idaṃ dhanaṃ matsāmarthyena labdhaṃ me asti, idam api punar me matsāmarthyenaiva bhaviṣyati
 

Śrīdhara


teṣāṃ manorathaṃ kathayan naraka-prāptim āha idam adya mayeti caturbhiḥ | prāpsye prāpsyāmi | manorathaṃ manasaḥ priyam | spaṣṭam anyat | eteṣāṃ ca trayāṇāṃ ślokānām ity ajñāna-vimohitāḥ santo narake patantīti caturthenānvayaḥ
 

Madhusūdana


teṣām īdṛśīṃ dhana-tṛṣṇānuvṛttiṃ manorājya-kathanena vivṛṇoti idam iti | idaṃ dhanam adyedānīṃ anenopāyena mayā labdham | idaṃ tad anya-manorathaṃ manas-tuṣṭi-karaṃ śīghram eva prāpsye | idaṃ puraiva saṃcitaṃ mama gṛhe ‚sti | idam api bahutaraṃ bhaviṣyaty āgāmini saṃvatsare punar dhanam | evaṃ dhana-tṛṣṇākulāḥ patanti narake ‚śucāv ity agrimeṇānvayaḥ
 

Viśvanātha


commentary under the verse BhG 16.15
 

Baladeva


teṣāṃ dhanāśānuvṛttiṃ manorājyoktyā vivṛṇvan naraka-nipātam āha idam iti caturbhiḥ | idaṃ kṣetraṃ paśu-putrādi mayaivādya sva-dhī-balena labdham | imaṃ manorathaṃ manaḥ-priyam artham aham eva sva-balena prāpsyāmi, svabalenaiva labdham idaṃ dhanaṃ mama sampraty asti | idam iṣyamāṇaṃ dhanam āgāmi-varṣe mad-balenaiva me bhaviṣyati | na tv adṛṣṭa-balena īśvara-prasādena vety arthaḥ | evaṃ dhana-tṛṣṇāṃ prapañcya duṣṭaṃ bhāvaṃ prapañcayati asāv iti | yajña-dattākhyo ‚sau śatrur mayātibalinā hataḥ | aparān api śatrūn aham eva haniṣyāmi | teṣāṃ dāra-dhanādi ca neṣyāmīti ca-śabdāt matto na ko ‚pi jīved iti bhāvaḥ | nanv īśvarecchām adṛṣṭaṃ ca kecij jaya-hetum āhus tatrāhaaham eveśvaraḥ svatantro yad ahaṃ bhogī svato nikhila-bhoga-sampannaḥ siddho ‚smīti | yadi kaścid īśvaraṃ kalpayati | tarhi sa mām eveśvaraṃ kalpayatu na tu matto ‚nyam anupalabdher iti bhāvaḥ
 
 



Both comments and pings are currently closed.